दिनेश भट्टराई

दिनेश भट्टराईका लेखहरु :

बदलिँदो भूराजनीतिमा बीपीको सान्दर्भिकता

पहिलो विश्वयुद्ध (१४ अगस्ट १९१४) चलिरहँदा भारत प्रवासमा जन्मिएका बीपी कोइराला दोस्रो विश्वयुद्धसम्म आइपुग्दा पढाइ सकेर राजनीतिमा होमिनुभयो । महात्मा गान्धीले अंग्रेजविरुद्ध चलाएको भारत छोडो आन्दोलनमा सहभागी हुँदा उहाँ २९ नोभेम्बर १९४२ मा गिरफ्तार भई १७ जनवरी १९४५ मा रिहा हुनुभयो ।

बलियो घरबार : सबल परराष्ट्र नीतिको आधार

परराष्ट्र नीति समग्र राष्ट्रको नीति हो । यसले राष्ट्रको सर्वोत्तम हित, राष्ट्रिय प्राथमिकताका साथै वैश्विक वास्तविकतालाई प्रतिविम्बित गर्छ । यस सम्बन्धी उद्देश्यहरूलाई कसरी अगाडि बढाउने र लक्ष्यअनुसारको परिणाम कसरी प्राप्त गर्ने, कुन र कस्ता विषयमा राष्ट्र बाह्य जगत्सँगको अडानमा कायम रहिरहने भन्नेजस्ता विषयलाई परराष्ट्र नीतिले सम्बोधन गरेको हुनुपर्छ । 

बदलिँदो भूराजनीति र भुटानी शरणार्थी

भुटानी राजा जिग्मे सिंगे वाङचुङको सरकारले सन् १९९० को दशकमा देशको जनसंख्याको १/६ औं हिस्सा (१ लाख २० हजार) नेपालीभाषी आफ्ना नागरिकलाई अनाहकमा निकाला गर्‍यो । राज्य नै हिंसामा उत्रिएर, शताब्दियौंदेखि भुटानमा बसोबास गर्दै आएका नेपालीभाषी नागरिकलाई वाङचुङ सरकारले कुनै दोषबिना नै जबरजस्ती निकाला गरेको थियो ।

बलियो सरकारको प्राथमिकताबाहिर परराष्ट्र सेवा

नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालय र नेपाल परराष्ट्र सेवालाई संस्थागत गर्ने, विशिष्टीकृत स्वरूपमा विकास गर्ने कार्य राजनीतिक नेतृत्वको प्राथमिकतामा पर्न सकेको छैन । परराष्ट्र नीतिको सञ्चालन र कूटनीतिक संयन्त्रहरूको जिम्मा पाएको परराष्ट्र मन्त्रालय राजनीतिक नेतृत्वको निसाना बनिरहेको छ । त्यसैले परराष्ट्र सेवाका लागि यो समय चुनौतीपूर्ण बनेको छ ।