जीवनमणि पौडेल

जीवनमणि पौडेलका लेखहरु :

सहरमा अर्गानिक खानेकुरा

फ्रान्सेली दार्शनिक पिअर बोर्दिउ भन्छन्— बजारले सोच, विचार र मनोवृत्तिलाई पनि वस्तुसँगै पोको पारेर बिक्री गर्ने गर्छ । नेपाली सहरबजारमा अर्गानिकका नाममा खुलेका पसलहरूले अर्गानिक खानेकुराहरूको व्यापार मात्र गरिरहेका छैनन्, सहरियाहरूको खानेकुराप्रतिको सोच, विचार र मनोवृत्तिलाई पनि वस्तुसँगै पोको पारेर बिक्री गर्ने प्रयास गरिरहेका छन् ।

मनसुनपछि बाढी र हाम्रो चूक

नेपाल सरकारको आधिकारिक संस्था जल तथा मौसम विज्ञान विभागले गएको असोज २३ मा गत वर्षभन्दा आठ दिन ढिलो गरी पश्चिम नेपालबाट मनसुन बाहिरिएको सूचना सार्वजनिक गर्‍यो । त्यसको दुई दिनपछि विभागले नेपालको पूर्वी भागबाट पनि यस वर्षको मनसुन बाहिरिने सम्भावना रहेको देखिन्छ भन्ने सूचना निकाल्यो ।

पुँजीवादको ‘चक्रबीउ’ मा प्रकृति

सहरका लागि तरकारी केलाउँदा निस्केका बोक्रा र पातहरू फोहोर भएका छन् । फोहोर संकलकहरू कुन दिन आउँछन् र दिउँला भनी सहर कुरेर बसेको हुन्छ । तर गाउँका लागि ती कहिल्यै फोहोर भएनन्, न त गाउँ तिनलाई पोको पारेर कहिले फोहोर संकलक आउलान् र दिउँला भन्दै कुरेर नै बस्यो ।

के सिक्ने हिमालको बाढीपहिरोबाट ?

नेपालमा यो वर्ष औसतभन्दा धेरै पानी पर्ने अनुमान मौसमविज्ञहरूले केही महिनाअघि नै गरिसकेका थिए । नभन्दै यस वर्ष असार महिना लाग्दा–नलाग्दै मुसलधारे पानी पर्‍यो । यसले केही हिमाली र पहाडी जिल्लाहरूमा ज्यादै ठूलो मानवीय, भौतिक र आर्थिक क्षति पुर्‍यायो ।

रैथाने ज्ञान : आफैंलाई बुझ्ने आधार

हाम्रा बाउबाजेहरू आकाशमा बादलको रङ, दिशा र आकार हेरेर मौसमको अनुमान गर्थे । आकाशमा ताराहरू गन्थे । हावाको बहाव पढ्थे । चराचुरुंगीको चिरबिर सुन्थे, तिनीहरूका गतिविधि अवलोकन गर्थे । जनावर वा कीराफट्याङ्ग्राका व्यवहार र क्रियाकलाप नियाल्थे । बोटबिरुवा हेर्थे । दिन र चाडपर्वहरू सम्झन्थे ।

हिमाली वन क्षेत्रमा आगलागी

हिमाली क्षेत्र जैविक तथा सांस्कृतिक विविधताले जति धनी छ, त्यत्ति नै जोखिममा पनि छ । केही दिनअघि दुई हिमाली जिल्ला मनाङ र ताप्लेजुङ आगलागीको चपेटामा परे । समुद्र सतहभन्दा करिब तीन हजार मिटरको उचाइमा रहेका वनजंगलमा लागेको आगलागीले सबैको ध्यान तान्यो ।

गणतन्त्रमा नातेदारीको मखुन्डो

‘पोखरेल बाजेले कोइराला सम्धी भर्ना गरे भनेर ठूलो हल्लीखल्ली छ ।’ फेसबुकमा एक मित्रको यस्तो स्टाटसमा केही प्रतिक्रियाहरू थिए— गणतन्त्र भनेको चोर–फटाहालाई नै त हो नि ।

कार्बन व्यापारको बहस 

मानवीय क्रियाकलापका कारण केही दशकयता पृथ्वीको जलवायु असामान्य र तीव्र रूपमा परिवर्तन हुँदै गएको छ । विश्वको औसत तापक्रम प्रतिवर्ष ०.०२५ डिग्री सेल्सियस दरले बढिरहेको छ । तापक्रम वृद्धिको गति यही रहे सन् २१०० सम्म ३ देखि ५ डिग्री सेल्सियससम्म बढ्न सक्ने प्रक्षेपण गरिँदै छ ।