हीरा विश्वकर्मा

जनगणनामा दलितको पहिचान

जनसंख्या के हो ? संख्या, समस्या वा स्रोतको भण्डार ? जनसंख्याबारे कुरा गर्दा हामीले सोध्ने वा विचार गर्ने प्रश्न यिनै हुन् । सन् ७०–८० को दशकसम्म जनसंख्यालाई समस्याका रूपमा हेरिन्थ्यो । त्यसैले भारत, चीन, इन्डोनेसिया जस्ता पूर्व तथा दक्षिण एसियाली देशहरू गरिबमा गनिन्थे । तर समयसँगै जनसंख्याको परिभाषा फेरिएको छ ।

तराईमा छूत, पहाडमा अछूत !

नेपालको दलित आन्दोलन एक प्रकारले पहिचानविहीनताको आन्दोलनजस्तो देखिएको छ । हामी नेपालको संविधान, २०७२ मा ‘दलित’ शब्द मात्रै राख्न सफल भएका छैनौं, दलितका लागि छुट्टै मौलिक हकको समेत व्यवस्था भएको छ । यति हुँदाहुँदै पनि ‘दलित’ शब्दप्रति वितृष्णा देखिन्छ नै । कसैले आफूलाई ‘शिल्पी’ भन्न थालेका छन् त कसैले जात लुकाई ठूला जात जनाउने थर लेख्न । यस्तो हुनुको कारण हो— आफ्नो वास्तविक पहिचानबारे पत्तो नपाउनु, आफ्नो वास्तविकताप्रति गर्व गर्न नसक्नु ।

दलितलाई आवासको हक

संसदमा अहिले बजेट अधिवेशन चलिरहेको छ । संविधानमा व्यवस्था भएका ३१ वटा मौलिक हकलाई सार्थक बनाउन विभिन्न विधेयक संसदमा दर्ता भइरहेका छन् । छलफल तथा संशोधनका लागि पिजनहोलमा राखिएका धेरै विधेयक पढेर धारणा बनाउन सांसदसंँग समय नहुन सक्छ ।

हीरा विश्वकर्माका लेखहरु :

२०२० मा अन्य समाचार फेला परेन । अभिलेखालयमा खोज्नुहोला ।