बर्खा, चाडबाड र हिउँदको लामा बिदामा बालबालिकाले प्रकृति, संस्कृति र जीवनका विविध आयाम सिक्ने महत्वपूर्ण अवसर पाउँछन् ।
What you should know
काठमाडौँ — स्कुले बिदाको लामो क्यालेन्डर सार्वजनिक हुनुअगावै नानीहरू उमंग, उत्साह र सपनाले भरिन्छन् । बिदा विद्यार्थीका लागि एक विशिष्ट उत्सव हो, जसले तिनको जीवनमा ताजगी थप्छ । प्रत्येक दिनको पढाइ, गृहकार्य र शिक्षक–शासित विद्यालय जीवनमा बिदा विद्यार्थीको एक ‘चाड’ हो । त्यहाँ न हुन्छ— घण्टीको आवाज, न शिक्षकको निगरानी ! बालापनका दिनहरूमा नानीहरू चराझैं स्वतन्त्र अनुभूति र सिर्जनाले सम्पन्न हुन्छन् ।
असलमा बिदा नानीहरूका लागि नियमित तालिका बाहिरको उत्साहपूर्ण विश्राम हो । यति बेला उनीहरू विद्यालय–प्रांगढबाट फराकिलो संसारमा प्रवेश गर्छन्, प्रकृतिसँग नजिकिन्छन्, निजी सपना र कल्पनाको संसारमा विचरण गर्छन् ।
चाडबाड, बर्खा र हिउादमा दिइने बिदाहरू कृषि, संस्कृति, प्रकृति र जीवनसाग प्रत्यक्ष जोडिएका छन् । त्यो बेला विद्यार्थीले हाम्रो संघर्षपूर्ण जीवनका आरोह–अवरोह पढ्न सक्छन् । त्यसैले लामा बिदाहरू पढाइबाट पाइने फुर्सद मात्रै होइनन्, संस्कृति र जीवन बुझ्ने कक्षा पनि हुन्, जहाँ किताबी ग्रन्थले नसिकाउने पाठ पढ्न पाइन्छ । बिदाले विद्यार्थीलाई सिर्जनशील पनि बनाउँछ ।
निरन्तरको स्कुले पढाइले बाल मस्तिष्कमा तनाव, दबाब र थकान बढाउँछ । बिदामा स्थानविशेषको घुमफिरले नानीहरू नयाँ ऊर्जा लिएर विद्यालय फर्किन्छन् । बिदाको भ्रमणले तिनमा नयाा दृष्टिकोण थप्छ, प्रकृति र संस्कृतिमाथिको ज्ञान फराकिलो बनाउँछ । बिदाले नै विद्यार्थीलाई परिवार र घरसाग नजिक बनाउँछ, समाजप्रतिको उत्तरदायित्वपूर्ण भावना बोध गराउँछ ।
नेपाली चाडबाडका लामा बिदापछि विद्यार्थी अब स्कुल जाँदैछन् । तर, बिदाको असली रमाइलो नभोग्दै र शिक्षकले दिएका गृहकार्यको बोझबाट थिचिएर भरिएका कापी झोलामा राख्दाराख्दै सकिएको छ– विद्यार्थीको बिदा ।
‘कोसेली’ को यस अंकमा हामीले बिदाका बितिगएका दिनहरूको सम्झना गरेका छौं । बालापनका बिदामा पनि गृहकार्यको तनावबाट घेरिएका लेखकहरूको विचार छ– शिक्षकले त विद्यार्थीलाई स्वतन्त्र सपना देख्न सिकाउनुपर्ने हो, तिनको उन्मुक्त आत्मा पढ्नुपर्ने हो ।
