१४ दिन पुग्यो, परीक्षण भएन

क्वारेन्टाइनमा थप एक साता राख्ने प्रदेश सरकारको निर्णय
प्रदेश ब्युरो

धनगढी — कोभिड–१९ को उच्च जोखिममा रहेको सुदूरपश्चिममा दुई हजारभन्दा बढी मानिस क्वारेन्टाइनमा बसेका छन् तर १४ दिन बित्दा पनि उनीहरूको परीक्षण भएको छैन ।

मुलुकभर हालसम्म भेटिएका ९ संक्रमितमध्ये चार जना सुदूरपश्चिमकै छन् र दोस्रो चरणको संक्रमण पनि यहीँ सुरु भएको छ । यस्तोमा क्वारेन्टाइनमा बसेकाहरूको सक्दो परीक्षण हुनुपर्ने विज्ञहरूले बताउँदै आएका छन् ।

क्वारेन्टाइनमा बसेको १४ दिनसम्म संक्रमण देखिएन भने घर जान दिनुपर्ने विश्व स्वास्थ्य संगठनको निर्देशिका छ । यस प्रदेशका क्वारेन्टाइनमा राखिएकामध्ये अधिकांशले आइतबार १४ दिन कटाएका छन् । उनीहरूलाई परीक्षणै नगरी घर जान दिने कि राखिराख्ने भन्ने दोधार रहेका बेला आइतबारै प्रदेश सरकारले थप एक साता राख्ने निर्णय पनि गरेको छ । क्वारेन्टाइनमा बसेकाहरू भने बित्थामा लामो समय दु:ख दिइएको भनेर आक्रोशित र चिन्तित छन् ।


प्रदेशले क्वारेन्टाइन अवधि एक साता लम्ब्याउने भने पनि डोटीका स्थानीय तहहरूले क्वारेन्टाइनमा बसेकाहरूको घाँटीको स्वाब परीक्षण नगरी घर पठाउने भएका छन् । सबैको स्वाब परीक्षण सम्भव नरहेकाले उनीहरूको सामान्य शारीरिक जाँच गरेर पठाउने तयारी भइरहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी टेकनारायण पौडेलले बताए । ‘अहिलेसम्म कसैमा पनि कोरोनाको लक्षण देखिएको छैन,’ उनले भने, ‘१५ औं दिनमा रुघाखोकी, ज्वरो, श्वासप्रश्वास परीक्षण गरेर उनीहरूलाई घर पठाइन्छ ।’


डोटीमा आइतबार भारतलगायत बाहिरबाट आएका ४ सय ५० जनालाई क्वारेन्टाइनमा राखेको १३ दिन भएको छ । उनीहरूलाई जिल्लाका २४ स्थानमा बनाइएका क्वारेन्टाइनमा राखिएको स्वास्थ्य कार्यालय डोटीका प्रमुख रमेश मलासीले जानकारी दिए । ‘क्वारेन्टाइनको कार्यविधिमा स्वाब परीक्षण गर्ने उल्लेख छैन,’ उनले भने, ‘४ सय ५० मध्ये ४ जनाको स्वाब परीक्षण गर्दा नतिजा नेगेटिभ आयो ।’ क्वारेन्टाइनबाट घर पठाइए पनि ७ दिनसम्म बेग्लै बस्ने सर्त राखिएको छ ।


भारतलगायत बाहिरबाट फर्किएकाहरू घरमा बस्न नमान्ने भएकाले चिन्ता बढेको जनप्रतिनिधिहरूले बताए । फागुन अन्तिम सातायता झन्डै डेढ लाख मानिस भारतसहित विभिन्न मुलुकबाट सुदूरपश्चिममा भित्रिएका छन् ।

जति अनुरोध गर्दा उनीहरू पसलमा जम्मा हुने, तास खेल्ने, भेटघाट गर्ने गरेपछि प्रहरीको गस्ती बढाएको केआईसिंह गाउँपालिका अध्यक्ष लोकेन्द्र शाहीले बताए । ‘प्रहरीको गस्तीपछि भने त्यस्ता गतिविधिमा कमी आएको छ,’ उनले भने ।


यस प्रदेशमा सरकारले द्रुत परीक्षण गर्ने भने पनि त्यसका लागि किट छैन न पर्याप्त ल्याब टेक्निसियन छन् । ‘यसबारे संघीय स्वास्थ्य मन्त्रालयमा विज्ञहरूको छलफल चलिरहेको छ,’ सुदूरपश्चिम स्वास्थ्य निर्देशक डा. गुणराज अवस्थीले आइतबार कान्तिपुरसँग भने, ‘सोमबार वा ढिलोमा मंगलबारदेखि र्‍यापिड परीक्षण हुने प्रारम्भिक जानकारी आएको छ ।’


यसका लागि काठमाडौंबाट ७ जनाको विज्ञ टोली धनगढी आउने र कार्ययोजना बनाएर काम अघि बढाउने उनले जानकारी दिए । लामो समयदेखि क्वारेन्टाइनमा रहेकाहरूको परीक्षण पहिलो प्राथमिकतामा पर्ने उनको भनाइ छ ।


संक्रमितको संख्या बढेपछि तीव्र गतिमा नमुना परीक्षण हुनुपर्ने दबाब बढ्दै गएको छ तर शनिबारसम्म १ सय ६९ जनाको मात्रै नमुना परीक्षण गरिएको छ । एक साताअघि धनगढीमै ल्याब खोलिएको छ । पहिले नमुना प्रदेश स्वास्थ्य प्रयोगशालाले संकलन गरेर काठमाडौं पठाउने गरेको थियो । यस बीचमा सेनाले समेत नमुना संकलन गरेर काठमाडौं लगेको थियो ।


निर्देशनालयका अनुसार प्रदेशका ९ वटै जिल्लामा गरी २ हजार ३ सय ८३ जना क्वारेन्टाइमा छन् । क्वारेन्टाइनमा सबैभन्दा बढी बझाङमा ४ सय ६४ जना छन् । त्यसपछि कैलाली, बैतडी र डोटीमा छन् ।


द्रुत परीक्षण किटबारे आफूलाई विस्तृत जानकारी नभएको निर्देशक डा. अवस्थीले बताए । ‘छोटो समयमा धेरैको प्रारम्भिक जाँच गर्ने विधि र्‍यापिड टेस्ट (द्रुत परीक्षण) हो,’ उनले भने, ‘र्‍यापिड टेस्टबाट अन्तिम निक्र्यौल हुने होइन । तर कोरोना संक्रमण रहे, नरहेको प्रारम्भिक पहिचान हुन सक्छ । आशंका भएकाहरूको घाँटीको स्वाब संकलन गरेर ल्याबमा परीक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ ।’


निर्देशक अवस्थीका अनुसार गत बिहीबारदेखि धनगढीको सेती प्रादेशिक अस्पतालमा सञ्चालन भएको प्रयोगशालाले दिनमा १० जनाको मात्र परीक्षण गर्न सक्छ । ‘बिहानैदेखि साँझसम्म काम गर्दा पनि १० भन्दा बढीको परीक्षण हुन सक्तैन,’ उनले भने । उनले विशेषज्ञ ४ जनासहित ल्याब टेक्निसियनको टोली परीक्षणमा संलग्न रहेको जानकारी दिए ।


कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ कसरी हुँदै छ ?

सुदूरपश्चिममा देखिएका संक्रमितहरूको सम्पर्कमा गएकाहरूको जतिसक्दो चाँडो परीक्षण गर्नुपर्ने आवश्यकता स्वास्थ्यकर्मीहरूले औंल्याएका छन् । यहाँ स्थानीयस्तरमै सरेको केस पनि फेला परेकाले जोखिम बढेको छ ।


प्रदेशस्तरमा स्वास्थ्यकर्मीका दुइटा समिति परिचालित छन् । पहिलो केस इन्भेस्टिगेसन समिति र दोस्रो कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ । कुनै व्यक्तिमा पोजेटिभ देखिने बित्तिकै केस इन्भेस्टिगेसनका प्रतिनिधिले उसको विस्तृत रिपोर्ट संकलन गर्छन् । ‘विश्व स्वास्थ्य संगठनले बनाएको मापदण्डअनुसार संक्रमितको ट्राभल हिस्ट्री, सम्पर्क भएको स्थान र व्यक्तिहरूको विवरण पनि लिन्छौं,’ जनस्वास्थ्य निरीक्षक भूपेन्द्र महराले भने ।


केस इन्भेस्टिगेसन फर्मकै आधारमा कन्ट्याक्ट ट्ेरसिङ सुरु हुन्छ । ६ जना स्वास्थ्यकर्मीको समूह यस कार्यमा खटिएको छ । ‘केस इन्भेस्टिगेसनमा आएको सूचनाका आधारमा सम्बन्धित सबै व्यक्ति र स्थानसम्म पुग्छौं र उनीहरूको परीक्षणलगायतका काम अघि बढाउँछौं,’ यस कार्यको नेतृत्व गरिरहेका भेक्टर कन्ट्रोल निरीक्षक हेमराज जोशीले भने । उनका अनुसार शनिबार पहिचान भएका कैलालीका संक्रमित व्यक्ति गौरीफन्टा नाकामा हजार जनाको भीडमा रहेकाले अप्ठेरो छ । ‘तर उनी घर गएको र क्वारेन्टाइनमा बसेको सबै विवरण र उनीहरूको नमुना परीक्षण प्रकृया सुरु भएको छ,’ उनले भने ।


कञ्चनपुरमा ३४ को रिपोर्ट आयो

कोभिड–१९ का संक्रमित पहिचानका लागि सरकारले किटमार्फत द्रुत परीक्षण गर्ने निर्णय गरे पनि सुरु हुन दुई/तीन दिन लाग्ने जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय कञ्चनपुरका प्रमुख शिवराज सुनारले बताएका छन् । ‘आज बिहानैदेखि फलो गरिरहेको छु,’ उनले भने । उनले हाल क्वारेन्टाइनमा रहेका र त्यसबाहेक अन्य शंकास्पद र संक्रमितको सम्पर्कमा आएकाहरूको र्‍यापिड टेस्ट गरिने बताए ।


र्‍यापिड टेस्टबारे महाकाली अस्पतालका डाक्टरहरू पनि अन्योलमा छन् । सरकारले किटबाट टेस्ट गर्ने भने पनि कस्तो किट हो र कहिले आउने हो भन्ने विषयमा अलमल रहेको उनीहरूले बताए । ‘किटबाट टेस्ट गर्ने भनिएको छ तर त्यो कस्तो हो केही थाहा छैन,’ महाकाली अस्पतालका डा. सरोज आचार्यले भने, ‘संक्रमण दोस्रो चरणमा पुगिसकेपछि परीक्षणको दायरा बढाउनै पर्छ ।’


डा. आचार्यले क्वारेन्टाइनमा रहेका, रिपोर्ट पोजेटिभ आएका वा सम्भावित आउने व्यक्तिको सम्पर्कमा रहेका सबैको परीक्षण गरिने बताए । स्थानीय तहले शंकास्पद भनी पठाएका व्यक्तिको पनि परीक्षण गरिने उनले बताए ।


-धनगढीबाट अर्जुन शाह, कञ्चनपुरबाट भवानी भट्ट र डोटीबाट मोहन शाही प्रकाशित : चैत्र २४, २०७६ ०७:२८

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गौरवका ४ आयोजनामा निरन्तर काम

निर्माण सामग्री ल्याउन भने समस्या
धेरैजसो कामदार घर गएकाले सीमित जनशक्तिबाट काम हुँदै
विमल खतिवडा

काठमाडौँ — कोभिड–१९ को संक्रमण फैलिने त्राससँगै मुलुक लकडाउन भएका बेला पनि राष्ट्रिय गौरवका केही आयोजनाले सावधानी अपनाएर निर्माणलाई निरन्तरता दिएका छन् । गौरवका २२ आयोजनामध्ये चारवटा आयोजनाको काम भइरहेको छ । आयोजनास्थलमा भएका कामदार परिचालन गरी काम गरिरहे पनि निर्माण सामग्री ल्याउन भने समस्या भएको आयोजनाहरूले बताएका छन् ।


मेलम्ची खानेपानी आयोजना, पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल, भैरहवा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत् आयोजनामा छिटफुट काम अघि बढिरहेको छ ।

आयोजनामा कार्यरत धेरैजसो कामदार घर गए पनि केहीले कामलाई निरन्तरता दिएका छन् । मेलम्चीमा अहिले बाँध र सुरुङ निर्माणको काम भइरहेको छ । यहाँ कार्यरत ४ सय कामदारमध्ये ७० जनाले काम गरिरहेका छन् । आयोजनाले असारमा काठमाडौंको सुन्दरीजलमा मेलम्चीको पानी झार्ने दाबी गरिरहेका बेला कोभिड–१९ का कारण कामको गति भने बढ्न सकेको छैन ।
‘सरकारले केही दिनअघि आयोजनामै रहेका कामदारबाट स्वास्थ्य सावधानी अपनाएर काम गर्ने भनेर गरेको निर्णयले केही सहज भएको छ,’ मेलम्ची खानेपानी आयोजनाका कार्यकारी निर्देशक तिरेशप्रसाद खत्रीले भने, ‘सरकारको निर्णयपछि रड, गिटी, बालुवा ढुवानी गर्न सहज भएको छ । काम रोकिएको छैन । वैशाख दोस्रो सातादेखि अलि सहज भयो भने हाम्रो योजना तलमाथि हुनेछैन, असारभित्रै सुन्दरीजलमा पानी झार्छौं । लकडाउन लम्बियो र अवस्था जटिल बन्यो भने गाह्रो छ ।’ आयोजनाका धेरैजसो कामदार घर गएका छन् । अवस्था सहज भए पनि कामदार आउन समय लाग्छ । ‘आएपछि पनि तुरुन्तै काममा लगाउन सकिँदैन,’ उनले भने, ‘१४ दिन क्वारेटाइनमा राखेर मात्र काम लगाउनुपर्छ ।’

आयोजनामा सुरुङ निर्माणको काम ८२ प्रतिशत सकिएको छ । अब गेट राख्ने काम मात्र बाँकी छ । ‘समग्रमा आयोजनाको काम ९६ प्रतिशत सकिएको छ,’ खत्रीले भने । चिनियाँ इन्जिनियर, प्रोजेक्ट म्यानेजर, सुपरभाइजरसहित ५० जनाको टोली फिल्डमै बसेर काम गरिरहेका छन् । काठमाडौं उपत्यकामा दैनिक १७ करोड लिटर खानेपानी वितरण गर्ने उद्देश्यसहित ०५५/५६ बाट यसको निर्माण थालिएको हो । आयोजनाका लागि चालु आवमा ७ अर्ब ३८ करोड ९५ लाख बजेट विनियोजन भएको छ ।

पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको काम पनि रोकिएको छैन । सरकारले लकडाउन गर्नु अघिल्लो दिनबाटै विमानस्थल लकडाउन गरेर काम जारी राखिएको आयोजना प्रमुख विनेश मुनकर्मीले जानकारी दिए । विमानस्थलमा बाहिरबाट मान्छे आउन रोक लगाइएको छ । यहाँ नेपाली कामदार २ सय ६० जना थिए । त्यसमा १ सय ६० जना घर गए । ‘१ सय जना यहीँ काम गरिरहेका छन्,’ उनले भने, ‘खाद्यान्न लिन मात्र बाहिर जाने गरेका छौं । नत्र सबै भित्रै बसेर काम गरीरहेका छौं ।’ आयोजनामा चिनियाँ कामदार २ सय ७० जना छन् । आयोजनामा अहिले निर्माण सामग्रीको भने अभाव रहेको मुनकर्मीले बताए । पहिला ल्याइएको सामानबाटै काम भइरहेको उनले जानकारी दिए । ‘प्लास्टर र लाइटको काम सकिसकेको छ,’ उनले भने, ‘केबलिङ र पार्किङको काम पनि जारी छ ।’

आयोजनामा ५६ प्रतिशत काम सकिसकेको उनले बताए । अहिले सिमेन्ट नभएर मुख्य सडकबाट विमानस्थल जोड्ने सडक बनाउने काम रोकिएको छ । भारतबाट सिमेन्ट ल्याउनुपर्ने भए पनि कोभिड–१९ का कारण आउन सकेको छैन । निर्मणमा प्रयोग हुने केही सामान केरुङ नाकामा आएर रोकिएको छ । नाका बन्द भएकाले आउन नसकेको हो । ‘यसबारे प्रधानमन्त्री कार्यालयमा जानकारी गराएका छौं,’ मुनकर्मीले भने, ‘डेकोरेसन, इलेक्ट्रिक सामान र झ्यालढोका आउनुपर्ने हो, आउन सकेको छैन ।’ अहिले माटो काट्ने र फिलिङ गर्ने काम पनि भइरहेको छ । कामको गति कम छ, कामदार कम छन् । सन् २०२१ सम्म निर्माण सम्पन्न गर्ने गरी विमानस्थल निर्माणको काम सुरु गरिएको हो । यसको अनुमानित लागत २१ अर्ब ६० करोड छ ।

भैरहवास्थित गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणको काम पनि जारी छ । २७ जना चिनियाँ कामदार फिल्डमा रहेको आयोजना प्रमुख प्रवेश अधिकारीले जानकारी दिए । ‘हामीलाई समस्या भनेको ढुंगा, गिटी, बालुवा र कामदारको हो,’ उनले भने, ‘हार्डवेयर सामग्री पनि ल्याउन गाह्रो भएको छ । त्यसैले सोचे जसरी काम हुन सकेको छैन ।’

अहिले धावनमार्गमा रनवे लाइट जडान गर्न पूर्वाधार तयार गर्ने, टर्मिनल भवनको बाँकी फिनिसिङ, मार्बल, टायल राख्ने र तारबार गर्ने काम जारी छ । ‘तर तोकिएकै समयमा काम सम्पन्न गर्न भने नसकिने भयो । लकडाउन कति लम्बिने हो भन्ने पनि थाहा छैन । अहिलेसम्म ९० प्रतिशत काम सकिसकेको छ । अब मुख्य रूपमा उपकरण जडान गर्ने काम बाँकी छ । उपकरण जडान गर्नासाथ ७ प्रतिशत प्रगति थपिन्छ ।’ सन् २०१५ बाट निर्माण सुरु भएको विमानस्थलको काम ३१ मार्च २०२० मा सक्ने लक्ष्य थियो । आयोजनाको अनुमानित लागत ३० अर्ब ४१ करोड छ ।
४ सय ५६ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत् आयोजनाको काम पनि जारी रहेको आयोजनाका प्रमुख कार्यकारी निर्देशक (सीईओ) विज्ञान श्रेष्ठले जानकारी दिए ।

आयोजनास्थलमा रहेका कामदार र प्राविधिकबाट कामलाई निरन्तरता दिइएको उनले बताए । ‘सामान्य अवस्थाको जस्तो तीव्र गतिमा काम त भएको छैन । तर गर्न सक्ने काम जारी छ,’ उनले भने, ‘नयाँ कामदार आउन भने समस्या छ ।’ आयोजनामा अहिले पेनस्टक पाइप जडानको काम भइरहेको छ । आगामी जुलाईदेखि आयोजनाको पहिलो युनिटबाट विद्युत् उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्य छ ।

सडक मार्किङ पनि धमाधम


लकडाउनका कारण काठमाडौं उपत्यकाका सडक खाली भएपछि भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयले सडक मार्किङ गर्ने कामलाई तीव्र पारेको छ । मेटिएका जेब्रा क्रसिङ, सडक लेन र ट्राफिक संकेत मार्किङ गर्ने काम जारी छ । महाराजगन्ज–बालुवाटार, धुम्बाराही–हाडीगाउँ, थापाथली–माइतीघर र थापाथली–सिंहदरबार क्षेत्रका सडकमा मार्किङ गरिएको हो ।

‘कोरोनाको त्रास छ तर हामीले स्वास्थ्य सावधानी अपनाएरै काम गरिरहेका छौं,’ सडक विभागका महानिर्देशक केशवकुमार शर्माले भने, ‘धेरै भीड गरेर काम गरिएको छैन । एउटा मेसिन छ, त्यसमा तीनजना कामदार काममा खटिने गरेका छन् ।’ उनका अनुसार मार्किङसँगै सडक उज्याला देखिएका छन् । सडक खाली छ ।


यो समयमा सकड कालोपत्रे गर्न पाए राम्रो हुने उनको भनाइ छ । तर कोभिड–१९ को संक्रमण फैलिने डरले कामदार जुटाएर काम गर्न समस्या छ । यति बेला भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री वसन्तकुमार नेम्बाङ मार्किङ भएको ठाउँको अनुगमन गर्न आफैं पुग्ने गरेका छन् ।

प्रकाशित : चैत्र २४, २०७६ ०७:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×