पाल्पा — पाल्पाको रामपुर नगरपालिका–६, दरैठाँटी विजयपुरकी राधादेवी आचार्य उमेरले ८२ वर्ष पुगिन् । उनमा अहिले पनि जोस, जाँगर भने उत्तिकै छ ।

बुधबार र बिहीबार बस चढेर ज्येष्ठ नागरिक स्कुल पुग्छिन् । ‘हाम्रा पालामा कहाँ विद्यालय थियो र ?’ उनले भनिन्, ‘भए पनि छोरीलाई कमै मात्र विद्यालय जान दिन्थे । बुढेसकालमै भए पनि धेरै कुरा सिक्दै आएकी छु ।’ यति बेला ज्येष्ठ नागरिक स्कुलमा पढ्न पाउँदा फरक खालको अनुभूति भएको उनी बताउँछिन् । 

रामपुर नगरपालिका–५ का ज्येष्ठ नागरिक गुरुप्रसाद रेग्मी पनि दैनिकजसो ज्येष्ठ नागरिक स्कुल पुग्छन् । बुढेसकालमा स्कुल गएर समय बिताउन पनि निकै सहज भएको उनको अनुभव छ । ‘हामीलाई कालीगण्डकी नदीको किनारमा आएर दिन बिताउन कुनै समस्या छैन,’ उनले भने, ‘यो नयाँ सोचले सबै ज्येष्ठ नागरिकलाई फाइदा पुगेको छ ।’ 

फरक सोचका साथ रामपुर नगरपालिकाले यही २४ मंसिरदेखि रामपुर नगरपालिका–५, रामघाटमा रामपुर ज्येष्ठ नागरिक स्कुल सञ्चालनमा ल्याएको हो । स्कुलको प्रमुख उद्देश्य अनुभव र ज्ञानको आदानप्रदान गर्नुका साथै ज्येष्ठ नागरिकलाई सम्मान गर्नु रहेको रामपुर नगर प्रमुख रमणबहादुर थापाले बताए । उनका अनुसार ज्येष्ठ नागरिक स्कुल सञ्चालनका लागि कार्यविधि बनेको छ । त्यही कार्यविधिअनुसार बजेट विनियोजन गरेर स्कुल सञ्चालन गरिएको हो । ‘कस्तो चलेको छ भनेर समय–समयमा स्कुलमा अनुगमनका लागि जाने गरेको छु,’ उनले भने, ‘सबैले नगरपालिकाको राम्रो सोच भनेर प्रतिक्रिया दिनुभएको छ । यसले मलाई पनि सन्तुष्टि दिलाएको छ ।’ 

ज्येष्ठ नागरिकहरू १० बजेपछि स्कुल आउन सुरु गर्छन् । टाढाका विद्यार्थीका लागि बसको व्यवस्थापन गरिएको छ । कतिपयले वृद्ध बाआमालाई आफैं स्कुलसम्म लाने, लैजाने गर्छन् । एउटा मात्र स्कुल बस भएकाले रुट भने फरक–फरक पारिएको छ । कालीगण्डकी करिडोर सडक छेउछाउबाट आउने बढी छन् । सोमबार र मंगलबार पूर्वतर्फ अर्थात् १ देखि ५ नम्बर वडामा बसोबास गर्नेलाई बसले ल्याउँछ । बुधबार र बिहीबार पश्चिमतर्फका ५ देखि १० वडासम्मका ज्येष्ठ नागरिक ल्याउने व्यवस्था गरिएको छ । शुक्रबार र शनिबार भने ४, ५, ६ र ७ वडाका नागरिकका लागि बस व्यवस्थापन गरिएको रामपुर ज्येष्ठ नागरिक स्कुल सञ्चालक समितिका सचिव सुरज गौतमले बताए । 

‘हामीलाई एउटा मात्र बसले नपुग्ने भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘दैनिक आउन चाहना गर्नेहरू धेरै भइसक्नुभएको छ ।’ नगर प्रमुख थापासमक्ष एउटा बसले मात्र नपुग्ने जानकारी गराइसकेको उनले बताए । स्कुल आउन चाहने धेरै भइसकेका छन् । अहिलेसम्म ६ सय बढीलाई स्कुलको परिचयपत्र वितरण भइसकेको छ । ९ सय बढीले नाम लेखाइसकेको सञ्चालक समितिका अध्यक्ष बुद्धिप्रकाश रेग्मीले बताए । ‘हामीसँग अझै पनि पढ्नका लागि सम्पर्कमा आउने धेरै हुनुहुन्छ,’ उनले भने । 

बिहान ११ बजेसम्म स्कुल आइपुगेपछि ज्येष्ठ नागरिकहरू केही समय भजनकीर्तनमा रमाउने गर्छन् । ज्येष्ठ नागरिकलाई स्वास्थ्य जाँचका लागि एक जना नर्सको व्यवस्था गरिएको छ । पढाइका अलावा उनीहरू थेरापी गर्ने, मसाज चियरमा बस्ने, भाइब्रेटरले शरीरलाई ऊर्जाशील बनाउने, ढाड, कम्मरका लागि शारीरिक अभ्यास गर्छन् । स्कुलले दैनिक विभिन्न मनोपरामर्श पनि दिने गरेको छ । योगाभ्याससमेत हुने गर्छ । पण्डित प्रवीण आचार्य ज्येष्ठ नागरिक स्कुलमै बसेर विभिन्न योग, ध्यान, धार्मिक विषयमा प्रवचन दिने गर्छन् । दोस्रो साता चिकित्सकबाट स्वास्थ्य जाँच गरिन्छ ।

स्कुलसम्म आउनेलाई नगरपालिकाले दैनिक खाजाको समेत व्यवस्था गरेको छ । ‘घरमा यत्तिकै बस्नुभन्दा स्कुल आउँदा धेरै कुराको फाइदा भएको छ,’ रामपुर नगरपालिका–५ का ७३ वर्षीय चन्द्र ढकालले भने, ‘सकेसम्म दैनिक आउने योजना बनाएको छु । यहाँ आइसकेपछि धेरै ज्ञानगुनका कुरा सिक्न पाइने भएकाले पनि आउन मन लागेको छ ।’ नगरपालिकाको सहयोगमै सञ्चालित बसले बेलुकी सबै ज्येष्ठ नागरिकलाई पायक पर्ने स्थानसम्म पुर्‍याउने गर्छ । नजिकमा हुनेहरू पैदल हिँडेर पनि आउने गर्छन् । 

चालु आर्थिक वर्षमा स्कुलका लागि रामपुर नगरपालिकाले ३० लाख बजेट विनियोजन गरेको छ । यसबाट साउन्ड सिस्टमलगायत शारीरिक अभ्यासका लागि सामग्री खरिद गरिएको हो । सवा एक करोडमा निर्माण भएको स्कुलका लागि संघ, प्रदेश र स्थानीय तहदेखि स्थानीयले समेत सहयोग गरेका हुन् । ज्येष्ठ नागरिकलाई सम्मानसहितको सक्रिय जीवन निर्वाहसँगै संस्कार र संस्कृतिको संरक्षणमा स्कुलले सहयोग पुर्‍याएको ज्येष्ठ नागरिक रामपुरका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद अर्यालले बताए । 

स्कुलमा विभिन्न चित्रकलाका साथै ढिकी, जाँतोहरू राखिएको छ । ‘अझ पुराना सामग्री राखेर सीप हस्तान्तरण केन्द्रका रूपमा समेत यसलाई विकास गर्ने लक्ष्य छ,’ अर्यालले भने, ‘पाकापुस्ताको अनुभव र ज्ञान नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउने प्रमुख उद्देश्यका साथ यो स्कुल खोलिएको हो ।’ पाकापुस्तालाई आफ्ना दौंतरीसँग दिन बिताउने वातावरण पनि यो स्कुलले प्रदान गरेको अध्यक्ष अर्यालले बताए । 

पाकापुस्ताहरूले आफूले सिकेको सीप, संस्कार र संस्कृतिसँगै परम्परागत सीप अहिलेका पुस्तामा हस्तान्तरण गर्ने गरी रामपुर नगरपालिकाले स्कुल सञ्चालन गरेको वडाध्यक्ष दुर्गाप्रसाद पोखरेलले बताए । सञ्चालक समितिले बत्ती कात्न धागो किनिदिने, दुना–टपरीका लागि पातको व्यवस्थापन गर्ने योजना अघि बढाएको छ । ‘यहाँ फुर्सदको समयमा हातमा भएका सीपयुक्त काम गर्न लगाइनेछ,’ सञ्चालक समितिका अध्यक्ष रेग्मीले भने, ‘यसबापत ज्येष्ठ नागरिकलाई उचित पारिश्रमिकसमेत दिइनेछ ।’