काठमाडौँ — एउटा सेतो बिछ्यौना छ, खुट्टा लागे पनि दाग बस्लाजस्तो । अनि सुनौला ऐना, सुनौला सन्दुक र सुनौला भाँडाकुँडा । मानौं, त्यो कुनै दिव्यस्थल हो । एकैछिनमा आउँछिन् एउटी स्त्री, ढाकाको पछ्यौरी अनि ढाकाकै चौबन्दीमा । पक्कै नेपाली नारी हुनुपर्छ ।

कतै तपाईं, ऊ, म या हामी नै त होइन ? खैर, उनलाई ल्याइन्छ र बिछ्यौनामा बसालिन्छ । सुनौला वस्तुहरू अब उनका हातैमा थमाइन्छ । उनले जसै समाउँछिन् ती सुनौला सन्दुकहरूलाई सुनौलो सिलिङ र भित्ताहरूले मानौं उनलाई निलिदिन्छ । उनी अब एउटा गिफ्ट बक्समा मानौं प्याक भइसकिन् ।

 तर, वास्तविकता बेग्लै छ । उनी खासमा त्यो गिफ्ट बक्सभित्र प्याकप्याक भइसकिन् । तर, खुसीको कुरा बडो संघर्ष गरेर उनी त्यस बन्धनबाट बाहिर निस्किन्छिन् । अघि भर्खर थमाइएका सुनौला चिजबिजप्रति अब उनलाई कुनै मोह छैन । र, जसै मोह भंग हुन्छ उनी मुक्त हुन्छिन् ।

उनी अब स्वतन्त्र हुन्छिन्, स्वाधीन हुन्छिन् । अब भित्ताभित्र कैद होइन उनी क्षितिजपारिदेखि बत्तिँदै आएको हावासँग खेल्छिन्, सिलिङले अब उनलाई थिच्दैन, खुला आकाशमुनि खाली खुट्टा मनमौजी हिँड्छिन् । 

काठमाडौंको बौद्धस्थित तारागाउँ नेक्स्टमा अश्मिना रञ्जितको पफर्मेन्स आर्टका दृश्य हुन् यी । साउथ एसियाका दस कलाकारका कला अनेक माध्यममा त्यहाँ देख्न पाइन्छ । माध्यम फरक भए पनि, सन्देश उही– परिवर्तनका लागि नारी विद्रोह । तारागाउँ सांस्कृतिक केन्द्रले सराफ फाउन्डेसनको सहकार्यमा बृहत् कला प्रदर्शनी आयोजना गरेको हो । शनिबार सुरु भएको प्रदर्शनी दुई दिनसम्म चल्नेछ ।

ग्यालरीको एउटा हलमा झन्डै तपाईं जत्रै एउटा ठूलो हुप्सियो छ । त्यस हुप्सियोमा उनिएका छन् अन्य अलि साना हुप्सियो । यस्तो लाग्छ ती हुप्सियोहरू वास्तवमा हुप्सियो होइनन् बरु आमाहरू हुन्, छोरीहरू हुन् । दिदी हुन्, बहिनीहरू हुन् । तायबा बेगम लिपिको यस इन्स्टलेसन आर्टले दर्शकलाई सोच्न बाध्य गराउँछ ।

ठूलो हुप्सियोले अब साना हुप्सियोहरूलाई मुक्त गर्ने बेला भएको त होइन ? उनकै गार्ल्यान्ड अफ वेड्डिङ शीर्षकको एउटा सुन्दर गहनाले विवाहदेखि एउटा डर पैदा गराइदिन्छ विवाह, सौन्दर्य र डरको सम्बन्ध के हो ? मान्छे गम नखाइरहन सक्दैन ।