राष्ट्रिय सम्मेलन माओवादीलाई पुनर्जीवित गर्ने अवसर : गजुरेल- कुराकानी - कान्तिपुर समाचार

राष्ट्रिय सम्मेलन माओवादीलाई पुनर्जीवित गर्ने अवसर : गजुरेल

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेकपा माओवादी केन्द्रले यही पुस ११–१३ सम्म राजधानीमा राष्ट्रिय सम्मेलन आयोजना गर्दैछ । सम्मेलनमा माओवादीले शान्ति प्रक्रियापछि लिएको कार्यदिशाबारे गम्भीर समीक्षा गर्ने बताएको छ।

शान्ति प्रक्रियामा आइसकेपछि संघीय लोकतान्त्रिक संविधान निर्माणलाई मुख्य उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गर्दै माओवादीले त्यसपछि सरकार र पार्टी सञ्चालमा भएका त्रुटिबारे समीक्षा गर्न लागेको हो । यसै सन्दर्भमा माओवादी नेता हरिबोल गजुरेलसँग गरिएको कुराकानी :

राष्ट्रिय सम्मेलनको उद्देश्य के हो ?

यो राष्ट्रिय सम्मेलनलाई हामीले पार्टी जीवनको कोसेढुंगाका रूपमा बुझेका छौं । यसबीचमा पार्टी एकता भएर नेकपा बन्यो तर अदालतको कारणले विभाजित हुनुपर्‍यो । त्यसपछि पार्टीलाई विचार, सांगठनिक र राजनीतिक रूपमा पुनर्जीवित गर्ने र नयाँ ढंगले पुनःसंगठित गर्ने यो अवसर हो । हामी अलग हुन चाहेका थिएनौं तर अदालतले गराइदिएपछि त्यसलाई पार्टी निर्माणको चुनौतीका रूपमा लिनुपर्छ भनेर बहस र छलफल सुरु भएको छ । पार्टीलाई नयाँ ढंगले अगाडि लैजाने क्रममा यो राष्ट्रिय सम्मेलन हुन लागेको हो ।

माओवादी संसदीय व्यवस्थामा सामेल भएयताको समीक्षा कसरी हुन्छ ?

प्रदेश सम्मेलनको उद्घाटनका क्रममा अध्यक्ष प्रचण्डले विचारको विकासको दिशामा अगाडि जानुपर्छ भन्नुभयो । यसबीचमा वैचारिक बहस हुन नसकेकाले हामीले विचार विकास गर्न सकेनौं भन्नुभएको थियो । विचारको विकास अभावले पार्टीमा विभिन्न समस्या पनि भए । यसबीचमा पार्टीको टुटफुट र विभाजनमा विचारको विकास नहुनुको कारण पनि जोडिएको छ । त्यसैले यी कुरालाई गम्भीरतापूर्वक लिएर समीक्षा गर्ने भनिएको हो । यो बीचमा राष्ट्रिय–अन्तर्राष्ट्रिय प्रवृत्ति कस्तो रह्यो भन्ने छलफलको कुरा बाँकी छ । अध्यक्षले ती सबै कुरा राजनीतिक प्रतिवेदनमा लेख्नुहोला र हामीले समीक्षा गर्नेछौं ।

नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने भनिएको छ, त्यो कसरी हुन्छ ?

राष्ट्रिय सम्मेलनले विधान परिमार्जन गर्छ । परिमार्जित विधानका आधारमा नेतृत्व चयन हुन्छ । केन्द्रीय सदस्य संख्या बढाउने कि के गर्ने, पदाधिकारी बढाउने कि सानो बनाउने भन्ने कुरा पनि आएका छन् । सांगठनिक संरचना नयाँ ढंगको आएको छ । एउटा व्यक्ति एउटा मात्रै जिम्मेवारीमा रहने भन्ने कुरा आएको छ । यो नयाँ दिशातिर पनि हामीले सोचेका छौं । नेतृत्व चयनका लागि निर्वाचन पनि गर्ने र मूल्यांकन समिति पनि बनाउने भन्ने छ ।

माओवादी र अरू पार्टीमा खासै फरक छैन, यो महाधिवेशनले केचाहिँ नयाँ गर्ला ?

पार्टी बहुपदमा जान मिल्छ । खुला राजनीतिक परिवेशमा आएपछि विभिन्न प्रवृत्तिलाई समेट्नुपर्ने हुन्छ । अहिले जे अभ्यास भइरहेका छन्, त्यसमा नयाँ विधानको व्यवस्था लागू भइरहेको छैन । विधानमै नयाँ व्यवस्था (चुनावबाट नेतृत्व चयन गर्ने) गरेपछि समस्या हुँदैन । अहिले विधानभन्दा दायाँबायाँ गरेर गतिविधि भइरहेका छन् । महाधिवेशनमा त्यसले अझ ठोस आकार लिन्छ ।

माओवादीले विधानमै निर्वाचनबाट नेतृत्व चयन गर्ने प्रावधान राख्न खोजेको हो ?

चुनाव विधिमात्र होइन, मूल्यांकन कमिटी बनाउनुपर्छ भन्ने हो । जनवादी केन्द्रीयता माओवादीमा थियो । अहिले जनवाद कमजोर भयो । एमालेमा जस्ता व्यक्ति पनि उम्मेदवार हुन पाइरहेका छन्, हाम्रोमा त्यस्तो हुने छैन । अब हाम्रो मूल्यांकन समितिमार्फत केन्द्रीयता व्यक्त हुन्छ र प्रत्यक्ष मतदानमार्फत जनवाद व्यक्त हुन्छ । जनवादी केन्द्रीयताको संयोजन गर्न खोजेका हौं ।

माओवादीमा गुटबन्दी हाबी भएको देखियो नि ?

गुटबन्दी के कारणले भयो भन्ने बहसको विषय हुन्छ । किन हुन्छ र के कारणले सुरु भयो भन्ने हो । अध्यक्ष प्रचण्डले बाबुराम भट्टराई बहिर्गमन भइसकेपछिको पहिलो बैठकमा गुटबन्दी गर्ने भए पार्टी विघटन गरौं भन्नुभएको थियो तर गुटबन्दी त चलिराख्यो । के कारणले गुटबन्दी बढ्छ र यसको अन्त्य गर्ने के उपाय हुन्छ ? कम्युनिस्ट पार्टीमा गुटबन्दी हुन्छ कि हुँदैन ? विचार समूह मात्रै हुन्छ कि गुटबन्दी हुन्छ भन्ने कुराको बहस हुन्छ ।

प्रकाशित : पुस ८, २०७८ ०८:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

माओवादीले विगत समीक्षा गर्दै नयाँ नीति लिने

शान्ति प्रक्रियामा आएपछि भएको संविधानसभा निर्वाचनमा ठूलो दल बनेको माओवादी अहिले तेस्रोमा खुम्चिएको छ भने नेतृत्व र नेताहरु विचलित भएको आवाज पार्टीभित्रै उठ्ने गरेको छ
जयसिंह महरा

काठमाडौँ — माओवादीले शान्ति प्रक्रियापछि लिएको कार्यदिशाबारे गम्भीर समीक्षा गर्ने भएको छ । शान्ति प्रक्रियामा आइसकेपछि संघीय लोकतान्त्रिक संविधान निर्माणलाई मुख्य उपलब्धिका रूपमा व्याख्या गर्दै माओवादीले त्यसपछि सरकार र पार्टी सञ्चालमा भएका त्रुटिबारे समीक्षा गर्न लागेको हो ।

‘नयाँ क्रान्तिरकारी विचार र क्रान्तिकारी पार्टी निर्माणका लागि ऐतिहासिक प्रथम राष्ट्रिय सम्मेलन’ मूल नाराका साथ आगामी कार्यदिशा तय गर्न लागेको प्रवक्ता कृष्णबहादुर महराले बुधबार जानकारी दिए । अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले यी मूल नारामा केन्द्रित रहेर राजनीतिक दस्ताबेज तयार पारेका छन् । उक्त दस्ताबेज पुस ११–१३ सम्म राजधानीमा हुने राष्ट्रिय सम्मेलनमा प्रस्तुत गर्नेछन् ।

माओवादीले यसअघि नेता–कार्यकर्ताको कार्यशैली जनताको स्तरसँग मेल नखाएकाले सच्याउने बताए पनि सुधार गर्न सकेको थिएन । २०५२ फागुन १ देखि सशस्त्र संघर्ष गरेको माओवादी २०६३ मा शान्ति प्रक्रियामार्फत मूलधारको राजनीतिमा सहभागी भएको थियो । त्यसपछि संसदीय निर्वाचन हुँदै सत्ता राजनीतिमा लागेको थियो । शान्ति प्रक्रियामा आएपछि भएको संविधानसभा निर्वाचनमा ठूलो दल बनेको माओवादी अहिले तेस्रोमा खुम्चिएको छ । यो अवस्थामा पार्टी कसरी पुग्यो भन्नेबारे राष्ट्रिय सम्मेलनमा समीक्षा हुने भएको छ ।

‘हामी २०६४ सालमा सबैभन्दा ठूलो पार्टी थियौं, २०७० पछि सानो भयौं र सानो हुँदा, अरू पार्टीसँग सहकार्य गर्दा र संसदीय अभ्यासमा हामीले भोगेका चीजहरूलाई गम्भीर रूपले समीक्षा गर्छौं,’ राष्ट्रिय सम्मेलनको तयारीबारे जानकारी दिन बुधबार आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा महराले भने, ‘हामी २०६४ सालमा सबैभन्दा ठूलो पार्टी किन भयौं ? त्यसपछि किन सानो भयौं ? हामीले के गर्नुपर्छ ? क्रान्तिकारी बाटोमा केही अवरोधसँग लड्ने बेलामा भएका कमी–कमजोरीबारे हामी राष्ट्रिय सम्मेलनमा बहस गर्नेछौं ।’

माओवादीको अन्तरिम विधानमा मजदुर, किसान र सम्पूर्ण उत्पीडित जाति, भाषा एवं सांस्कृतिक जनसमुदायको हितलाई प्रतिनिधित्व गर्ने उल्लेख छ । ‘जनआधारित कार्यकर्ताको पार्टी हो, यो पार्टी सर्वहारा श्रमजीवी वर्गको अग्रदस्ता हो,’ विधानमा छ, ‘यस पार्टीको मार्गदर्शक सिद्धान्त मार्क्सवाद–लेनिनवाद–माओवाद हो ।’ एमालेसँग एकीकरण भएपछि उसले माओवाद त्योगेको थियो । ‘पार्टीको रणनीतिक लक्ष्य समाजवादी क्रान्ति सम्पन्न गर्दै वैज्ञानिक समाजवादको निर्माण गर्नु र अन्ततः साम्यवादी दिशामा अघि बढ्नु हो,’ विधानमा छ । पार्टी नेतृत्व र नेताहरू विचलित भएको पार्टीभित्रै आवाज उठ्दै आएको छ । यसबारे पनि समीक्षा हुने महराले बताए । ‘कतै सिद्धान्तबाट विचलित त भएनौं भन्नेमा हामी समीक्षा गर्छौं,’ उनले भने । संस्थागत ढंगले पार्टी सञ्चालन, संगठन निर्माण र राजनीतिको आगामी योजनामा दाहालको प्रतिवेदन केन्द्रित हुने बताइएको छ ।

शान्ति प्रक्रियामा आएपछि माओवादीले ‘जनविद्रोह’ को नीति लिएको थियो । २०६९ माघमा हेटौंडामा सम्पन्न महाधिवेशनले त्यसलाई औपचारिक रूपमा छोडेर शान्तिपूर्ण बाटोबाट संविधान निर्माण गर्ने नीति लिएको थियो । दाहाल नेतृत्वको संस्थापन पक्ष र पूर्वउपाध्यक्ष बाबुराम भट्टराई पक्षधर अल्पमत समूहबीच असमझदारीकै बीच उक्त महाधिवेशन अन्त्य गरिएको थियो । उक्त महाधिवेशनले अध्यक्षमा दाहाललाई पुनःनिर्वाचित गर्‍यो तर अन्य नेतृत्व चयन गर्न सकेन । त्यसपछि २०७० वैशाखमा भएको राष्ट्रिय सम्मेलनले अध्यक्षमा दाहाललाई निर्वाचित गरेको घोषणा गरे पनि अन्य पदाधिकारी चयन नगरी कार्यसमिति बनाएको थियो । सम्मेलनले चयन गरेको नयाँ केन्द्रीय समिति बहिष्कार गरेर भट्टराई समूह विराटनगरबाट फर्केपछि विवाद झन् जेलिएको थियो ।

अब हुने राष्ट्रिय सम्मेलनमा पनि नेतृत्व खुला प्रतिस्पर्धाबाट आउनेमा नेताहरूले शंका व्यक्त गरेका छन् । अध्यक्षमा दाहाललाई चुनौती दिने अर्को नेता नभए पनि उपाध्यक्ष, महासचिव र सचिवमा भने नेताहरूले खुला प्रतिस्पर्धा हुनुपर्ने बताउँदै आएका छन् । राजनीतिक विश्लेषक हरि रोकाले सम्मेलनले विगतका कमजोरी पहिल्याएर गम्भीर समीक्षा गर्न सकेमात्र सुधार हुन सक्ने बताए । ‘माओवादी पहिलोबाट तेस्रो अवस्थामा आएको जिम्मेवारी कसले लिने ? फुटेर जानेले लिने कि यहाँ बसेकाले लिने ? सधैंभरि अध्यक्ष भइराख्ने प्रचण्डले लिने कि मन्त्री हुनेहरूले लिने ? कांग्रेस र माओवादी, एमाले र माओवादी अनि पञ्चायत र माओवादी मन्त्रीमा किन फरक आउन सकेन ? यस्ता विषयमा समीक्षा गर्नुपर्छ,’ उनले भने ‘जनजीविका, जनशिक्षा, जीवन पद्धति उकास्ने कुरा गर्नुभयो तर किन हुन सकेन ? कसको कमजोरी भयो ? नीतिगत कि व्यक्तिगत कसरी भयो ? त्यसको समीक्षा हुन्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा आउँछ ।’

पार्टी एकतापछि एमालेमा रहेका पूर्वमाओवादी नेता मणि थापाले माओवादीले क्रान्तिकारी विरासत भुलेको बताए । ‘क्रान्तिकारी विरासत थेग्न नसकेर उहाँहरू अहिलेको अवस्थामा आउनुभएको हो, फेरि पुरानो माओवादीको कुरा गरेर आकर्षण हुन्छ कि भन्ने होला तर समस्या समाधान हुन्न,’ उनले भने, ‘उहाँहरूले गर्नुपर्ने अबको १० वर्षपछिको नेपाल कस्तो हो ? कस्तो पार्टी बनाउने हो ? समृद्धिको एजेन्डा के हो ? भन्ने कुरा हो ।’

विश्लेषक रोकाले भने माओवादी कम्युनिस्ट हो कि होइन भन्नेबारेमा अब समीक्षा हुनुपर्ने बेला भएको बताए । ‘कम्युनिस्ट आन्दोलनमा लेनिनवादी संगठन संरचनामा यस्ता कुरा हुँदैन, माओवादी त्यस्तो बनाउनेमा गयो । यी सबै कुराले उहाँहरू सुधारवादी हो कि क्रान्तिकारी हो ? उहाँहरू अहिलेको सन्दर्भमा लिबरल डेमोक्र्याट हो कि कम्युनिस्ट हो ? भन्ने प्रश्न बाँकी छ,’ उनले भने ।

महराले सम्मेलनका लागि सबै तयारी पूरा भएको जानकारी दिए । सम्मेलनमा १ हजार ५३३ जना प्रतिनिधि सहभागी हुने उनले बताए । उनले सम्मेलनमा कुनै पनि दलका प्रतिनिधि र विदेशी पाहुनालाई नबोलाउने बताए । ‘यो महाधिवेशन होइन, राष्ट्रिय सम्मेलन भएकाले कुनै पनि पाहुनालाई बोलाउँदैनौं,’ उनले भने ।

प्रकाशित : पुस ८, २०७८ ०८:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×