काठमाडौँ — एक महिना जतिको व्यापक चहलपहल र चर्चाबीच शनिबार नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) क्रिकेटले विश्राम लिनेछ । कीर्तिपुरको पुनर्निर्मित त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा सुदूरपश्चिम रोयल्स र लुम्बिनी लायन्सबीच फाइनल प्रतिस्पर्धा हुनेछ ।

एनपीएलको सिजन–२ सुरु हुनु अगाडिसम्म पनि केही प्रश्न थिए । प्रतियोगिता समयमै हुनेमा शंका थियो । भइहाले पनि फ्लडलाइटमा नहोला भन्ने चिन्ता थियो । एकखाले डर कायम थियो ।

अन्ततः त्यसलाई चिर्दै यसपल्टको एनपीएलले सुखद अन्त्य खोज्दै छ । अब एउटै प्रश्न बाँकी छ, उपाधि कसले जित्नेछ ? सुदूरपश्चिम रोयल्स कि लुम्बिनी लायन्स ? त्यससँगै जोडिएर अर्को प्रश्न पनि छ, उत्कृष्ट खेलाडी को हुने हुन् ? अब यी सबै प्रश्नको उत्तर शनिबार साँझ आउनेछ ।  

त्यसअगाडि नै सबैले एउटा मूलभूत प्रश्नको उत्तर भने पाइसकेका छन् । त्यो हो, एनपीएलमा कोही कसैले साँच्चै जित्यो भने त्यो नेपाली क्रिकेटले नै हो । हार्नुपरेको भने कसैले छैन । एउटा भाष्य जस्तै थियो, नेपाली खेलकुदले केही ठूलो गर्न सक्दैन । जहाँ छ, त्यहीं रहिरहनेछ । नेपाली खेलकुदका लागि विडम्बना नै हो, अरूले राम्रो गरेर अगाडि बढ्ने, हामी भने हेरिरहने । तर अब होइन, एनपीएलको दोस्रो सिजनको सफल आयोजनाले तय भएको छ, नेपाली खेलकुदले पनि अब केही गर्नेछ ।

नेपाली खेलकुदले स्वयं देशकै प्रतिनिधित्व गरिरहेको छ । पछिल्लो समय राजनीतिक परिस्थिति र प्राकृतिक प्रकोप अन्योलले देशलाई छोपिरहेका बेला एनपीएलबाट आम नेपालीसामु खुसी हुने एउटा बहाना मिलेको छ ।

भलै, एनपीएल नेपालको आफ्नै घरेलु फ्रेन्चाइज क्रिकेट प्रतियोगिता हो, तर यसको सफल आयोजनाले नेपाल ठूल्ठूला खेलकुद प्रतियोगिता आयोजना गर्न सक्षम छ भनेर देखाएको छ । यो विशेषतः लागू हुने त क्रिकेटमै हो । तय छ, अब नेपालमा हुने भनिएको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो महिला ट्वान्टी २० विश्वकपको छनोट रोकिने छैन । 

विश्व क्रिकेटसामु नेपालबाट एउटा सुखद सन्देश गएको छ । यो देश आईसीसीको एसोसिएट सदस्य मात्र हो । तर यहाँको क्रिकेटमा केही विशेष छ । यहाँका खेलप्रेमी विशेष छन् । धेरै अगाडिदेखि नेपाली खेलकुदको एउटा सपना थियो, यो देशलाई अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटको एउटा गन्तव्य बनाउने । सम्भवतः अब त्यसतर्फ अग्रसर हुने दिन सुरु हुँदै छ । जति बेला एउटा प्रतियोगिताको सफलतापूर्वक आयोजना हुन्छ, त्यसलाई लिएर उठेका प्रश्न आफैंमा कमजोर हुने गर्छन् । 

यो भनेको एनपीएलले सुखद अन्त्य खोजेको भन्नु नै हो । यसपल्टको प्रतियोगिता यत्तिकैमा मात्र टुंगिन्न । यो प्रतियोगितालाई हेर्ने अन्य केही खास–खास दृष्टिकोण पनि विकसित भएका छन् । त्यसमध्ये एउटा तथ्य हो, आम दर्शकको अपार सहभागिता । त्रिवि क्रिकेट मैदानमा टिकट काटेर हेर्न जाने दर्शकको कहिले कमी देखिएन । केही खास खेलमा दर्शकको केही कमी पनि देखियो तर समग्रमा दर्शकको अभाव हुँदै भएन । बरु प्रत्यक्ष खेल हेर्न नपाएको गुनासो गर्ने धेरै रहे । 

टेलिभिजनबाट सक्दो खेल हेर्ने उत्तिकै रहे अनि ओटीटीबाट पनि त्यत्तिकै । जुन खेललाई दर्शकले धेरै माया गर्छन्, त्यो खेललाई अगाडि बढ्न कहिल्यै दुःख हुन्न । टेस्ट मान्यता पाएका कतिपय देशमा दर्शकबिना क्रिकेट हुने गर्छ । इंग्ल्यान्ड, अस्ट्रेलिया र भारतलाई छाडेर नेपाल नै अब त्यस्तो देश भएको छ, जहाँ खेल हेर्नेहरू भएनन् भनेर चिन्ता लिनु परोस् । यो हामीले मात्र भनिरहेका छैनौं, विदेशी मिडियादेखि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट काउन्सिलले नै यस्तो भनिरहेको छ । 

त्यसैले एनपीएल दोस्रो सिजनले विदेशतिर वाहवाही नै पायो । दोस्रो तथ्य, मैदानमा प्रतिस्पर्धात्मक क्रिकेट नै भयो । असली सुखको कारण यो पनि हुनुपर्छ । खेलका आधारमा एउटा प्रतियोगिता सफल हुन जे जस्तो आवश्यकता थियो, त्यो सबै यसपल्टको एनपीएलमा देखियो । शतकदेखि ६ विकेटको प्रदर्शन, ह्याट्रिक विकेटदेखि बाउन्ड्रीमा अद्भुत क्याच । सटीक रनआउटसँगै ‘वाह’ भन्न लायकको फिल्डिङ । खासमा ब्याट र बलबीच समान रूपमा प्रतिस्पर्धा चल्यो । 

असाध्यै धेरै नाम चलेका विदेशी खेलाडीले पनि एनपीएलका लागि नेपाललाई आफ्नो गन्तव्य बनाए । त्यसैअनुसार प्रदर्शन पनि गरे । केही हदसम्म खेलमा विदेशी खेलाडी हाबी देखिए । तर कुनै पनि देशको खेल स्तर बढाउने हो भने यो अत्यावश्यक मूलभूत आवश्यकता हो । नेपाली खेलाडीले विदेशी सहकर्मीबाट धेरै सिक्ने मौका पाएका छन् । तिनको रहनसहन, खानपिन र अनुशासनको आयाम नजिकबाट हेर्ने अवसर नेपाली खेलाडीले पाएका छन् ।

नेपालले पछिल्लो पटक अमेरिकामा भएको ट्वान्टी–२० विश्वकप खेल्न पाउनुको एउटा ठूलो कारण एनपीएलको पहिलो सिजन प्रमुख थियो । त्यसमै टिकेर नेपाल अब भारत र श्रीलंकामा हुने अर्को संस्करणको विश्वकपका लागि छनोट भइसकेको छ । तय छ, यो सिजनको एनपीएलले अबको विश्वकपमा नेपाललाई अझ राम्रो खेल्न प्रेरित गर्नेछ । अबको विश्वकपमा नेपालले अझ बढी आत्मविश्वासी भएर खेल्न सक्नेछ । 

यति भन्दाभन्दै प्रतियोगिताको तारिफले मात्र पनि यो एनपीएललाई परिपक्व बनाउने छैन । यसपल्टको प्रतियोगितामा पनि धेरै कमजोरी देखिए । जसले गर्दा आयोजकका रूपमा नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) सच्चिनुपर्ने र सुधार हुनुपर्ने ठाउँ अझ धेरै छन् । विशेषतः प्रतियोगिताको आयोजनालाई लिएर यससँग जोडिएका सबै तथ्य पारदर्शी हुन आवश्यक छ । कुनै पनि निर्णय र त्यसको कार्यान्वयन जति पारदर्शी भयो, त्यो त्यति नै राम्रो । 

अम्पायरिङको स्तरमा अझै सुधार आवश्यक देखिएकै छ । अनि करोडौं खर्च गर्ने टिमले कमाउनेचाहिँ कहिले ? यी प्रश्नको पनि उत्तर चाहिन्छ । फ्रेन्चाइच क्रिकेटको एउटा अर्को ठूलो विशेषता के हो भने यसमा कुनै ठूलो समस्या देखियो भने त्यसले पूरा प्रतियोगितालाई नै डुबाउन सक्छ । फ्रेन्चाइज क्रिकेट जहींतहीं उत्तिकै सफल भएका छैनन् । यस्ता प्रतियोगिता आयोजना गर्नु आफैंमा ठूलो त हो नै, तर यसलाई निरन्तरता दिनु अझ धेरै गाह्रो छ । त्यसैले यसतर्फ नजर अन्दाज गर्न छुट हुने छैन ।