काठमाडौँ — दसैंअघि काठमाडौंमा बर्सेनि हुने ‘नाडा अटो शो’ सधैं नयाँ र आकर्षक गाडी प्रदर्शनका लागि चर्चामा रहन्छ । मंगलबारदेखि सुरु नाडाको १७ औं प्रदर्शनीमा सबैको ध्यान खिच्यो, उड्ने ट्याक्सीले । यस ट्याक्सीले नेपाली जनतालाई रेलको सपना बाँड्ने प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसम्मलाई उत्साहित बनायो । 

प्रधानमन्त्री ओली, अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलसहित देशभरका युवा, यद्यमी, व्यवसायी, उपभोक्तालाई उत्साहित बनाउने यो ट्याक्सी हो– चिनियाँ अटोमेकर कम्पनी चांगान–इहाङको संयुक्त उत्पादन ‘दीपल फ्लाइङ ट्याक्सी’ । 

भूबनोट जटिल भएकाले जहाँ सबै जिल्लामा यातायात सहज छैन । दुर्गम भूभाग र विकट क्षेत्र अझै सडकको पहुँचबाहिर छन् । पक्की सडक अभावले ग्रामीण समुदायलाई सहरी केन्द्रमा जोड्न कठिनाइ छ । तर यस्तो अवस्थामा एमएडब्लूले चिनियाँ कार निर्माता चांगान–इहाङ अटोसँग सहकार्य गर्दै नेपालमा नयाँ युगको मोबिलिटी सुरुवात भएको सन्देश दिन स्वचालित इलेक्ट्रिक भर्टिकल टेकअफ र ल्यान्डिङ हवाई कार सार्वजनिक गरेको एमएडब्लू समूहका प्रबन्ध निर्देशक विष्णुकुमार अग्रवाल बताउँछन् ।

उनी भन्छन्, ‘यो हवाई ट्याक्सी कुनै एक कमान्ड क्षेत्रबाट नियन्त्रण गर्न सकिन्छ, त्यहीभित्र कुनै मानव पाइलट/चालक आवश्यक पर्दैन ।’ चीनमा बीवाईडीपछिको दोस्रो प्रतिस्पर्धी मानिएको चांगानले यसलाई ‘सहरी हवाई आवागमनका लागि डिजाइन गरिएको’ ड्रोन कार भनेको छ । प्रदर्शनीमा राखिएको मोडल दुई सिट भएको हवाई कार हो । यो पूर्ण स्वचालित उडान क्षमता भएको यन्त्र हो । 

दीपल ब्रान्डका सवारीसाधनको आधिकारिक वितरक चांगान नेपालले यसलाई तीन दिनअघि सांघाईबाट तातोपानी नाकाको सडकमार्ग हुँदै काठमाडौं भित्र्याएको हो । यो ईएच२१६–एस मोडल हो । करिब ६ सय किलो भार बोकेर साधन अधिकतम १३५ किमि प्रतिघण्टाको गतिमा उड्न सक्छ । एक पटक पूरा चार्ज गर्दा यसले ३० किमि दूरी वा २५ मिनेटसम्म उडान गर्न सक्छ । यसमा अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणाली समेटिएका छन् ।

ईभीटोल (इलेक्ट्रोनिक भर्टिकल टेकअफ एन्ड ल्यान्डिङ) कार भनिने यसलाई नाडा अटो शोमा पहिलो पटक प्रदर्शनीमा राखिएको हो । हालसम्म भएका परीक्षण उडानमा कुनै घटना/दुर्घटना नभएकाले सुरक्षित दाबी गरिएको छ । ‘एउटा बिन्दुबाट अर्को बिन्दुसम्म (प्वाइन्ट–टु–प्वाइन्ट) को यात्रा, पर्यटकीय अवलोकन र सर्भेका लागि यो बढी उपयोगी रहेको एमएडब्लू वृद्धिका प्रबन्ध निर्देशक विवेक सिकारिया बताउँछन् ।

मानव चालकरहित विमानमा आठ वटा मोटर छन्, तीमध्ये ६ वटाले काम नगरे पनि यो उड्न सक्छ । यसको अधिकतम उडान भार (एमटीओडब्लु) ६ सय किलोग्रामसम्म रहेको छ। करिब ३ किमि माथि उचाइमा उडेर ३० किमि दूरी कभर गर्न सक्ने क्षमता यसमा छ । हलुका र मजबुत कार्बन–फाइबर कम्पोजिट संरचना भएको पारदर्शी क्याबिन र आधुनिक डिजाइनले यात्रुलाई आकाशको प्यानोरामिक दृश्य अनुभव गराउँछ । यस्तो साधनको नियमन संसारभरि उड्डयन प्राधिकरणले गर्छन् । तर यस पटक नेपालमा यसको उडान गराइने छैन । 

‘विश्वभरि ट्राफिक जाम र सहरीकरण बढ्दो छ,’ प्राधिकरणका सहप्रवक्ता ज्ञानेन्द्र भुल भन्छन्, ‘यस्तो अवस्थामा, उड्ने कारले यात्रालाई छिटो, सुरक्षित र वातावरणमैत्री बनाउन सक्छन् । विशेष गरी नेपालजस्तो पहाडी भू–भाग भएको मुलुकमा यसको सम्भावना अझै बढी छ ।’ नेपालमा यसको प्रयोगअघि आधारभूत पूर्वाधार जस्तै चार्जिङ स्टेसन, एयर करिडोर, ट्राफिक व्यवस्थापन प्रणाली निर्माण र नागरिक उड्डयन कानुन बनाउनु आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । 

प्रदर्शनपछि यो पुनः चीनमै फर्काइनेछ । कम्तीमा ८ करोड रुपैयाँ मूल्य पर्ने यसको अहिले नेपालमा बिक्री खुला भइसकेको छैन । तर यसले नेपालको युवा पुस्तामा वैज्ञानिक सोच र नवप्रवर्तनप्रतिको उत्साह जगाउने एमएडब्लूले जनाएको छ । ‘यो केवल उड्ने कार मात्र होइन, भविष्यको यातायात प्रणालीतर्फको महत्त्वपूर्ण कदम हो, हाम्रो सोचाइलाई पैदलयात्राबाट रेलसम्म पु‍र्‍याएझैं, अब सडकबाट आकाशतर्फ लैजानेछ । नेपालले यस प्रविधिलाई योजनाबद्ध रूपमा अघि बढायो भने पर्यटन, आपत्कालीन सेवा र सहरी विकासमा क्रान्ति ल्याउन सक्छ,’ अग्रवालले भने, ‘अहिले चीन यो उडानको अन्तिम तयारीमा छ, यूएईले अब चाँडै प्रयोगमा ल्याउँदै छ ।’

प्रदर्शनीमा एमएडब्लूले नेपालमै पहिलो पटक मानव आकारका रोबोट पनि प्रदर्शनीमा राखेको छ । यी रोबोटले आगन्तुकसँग प्रत्यक्ष संवाद गर्ने, मानिसकै जस्तो गतिविधि प्रदर्शन गरेर दर्शकलाई वास्तविकताको अनुभव दिँदै छन् ।