मतदान कसरी गर्ने ?- स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मतदान कसरी गर्ने ?

नाम ढाटेर मतदान गर्न आउने व्यक्तिलाई तत्काल २५ हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न पाउने अधिकार मतदान अधिकृतलाई
मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — मुलुकभरका स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधि छान्न शुक्रबार बिहान ७ देखि बेलुका ५ बजेसम्म मतदान हुँदै छ । मतदानका लगि १० हजार ७ सय ५६ मतदानस्थलमा २१ हजार ९ सय ५५ मतदान केन्द्र तोकिएका छन् ।

मतदाताले एक–एक प्रमुख/अध्यक्ष, उपप्रमुख/उपाध्यक्ष, वडाध्यक्ष र चार सदस्य गरी ७ जना जनप्रतिनिधि चुन्नुपर्नेछ । त्यसैले हरेक मतदाताले मतपत्रमा सात ठाउँमा स्वस्तिक छाप लगाउनुपर्छ । सदस्यतर्फ एक–एक महिला, दलित महिला र दुई खुला सदस्यलाई छाप लगाउनुपर्नेछ ।

मतपत्रको सबैभन्दा माथि राष्ट्रिय पार्टीको चुनाव चिह्न राखिएको छ । त्यसमुनि सम्बन्धित जिल्लामा सक्रिय पार्टीका चिह्न छन् । राजनीतिक दलको चिह्नपछि स्वतन्त्र उम्मेदवारको चिह्न राखिएको छ । ३६ जिल्लाको मतपत्रमा एक खण्ड मात्र छ भने बाँकी जिल्लाको मतपत्रमा दुई खण्ड छ । पहिलो ठाडो लहरमध्ये एउटामा अध्यक्ष/प्रमुखका लागि चिह्न राखिएको छ । अध्यक्ष/प्रमुखको चिह्न भएको माथि मतपत्र १ लेखिएको हुन्छ । मतपत्र १ को ठाडो लहरका चिह्नमध्ये एउटामा मात्रै छाप लगाउनुपर्ने हुन्छ ।

दोस्रो ठाडो लहरको मतपत्र २ मा उपाध्यक्ष/उपप्रमुखका उम्मेदवारको चिह्न हुनेछ । त्यसअन्तर्गत पनि एउटा चिह्नमा मात्रै छाप लगाउनुपर्ने हुन्छ । मतपत्र ३ मा वडाध्यक्षको चिह्न छ । यो लहरमा पनि एउटा चिह्नमा मात्रै छाप लगाउनुपर्छ । मतपत्र ४ मा महिला वडा सदस्य र मतपत्र ५ मा दलित महिला सदस्यको चिह्न हुन्छ । मतपत्र ४ र ५ मा पनि एक–एक चिह्नमा मात्रै छाप लगाउने हो । मतपत्र ६ मा दुई जना खुला वडा सदस्य छान्नका लागि हो । यसमा पहिलो सदस्यका लागि एउटा चिह्न र दोस्रोका लागि दुई वटा चिह्न दिइएको हुन्छ । ‘दुइटा चिह्न हुँदैमा दुई छाप लगाउनु हँुदैन । एउटा कोठामा एउटा मात्रै छाप लगाउने हो,’ आयोगका सहायक प्रवक्ता सूर्यप्रसाद अर्यालले भने, ‘ठाडो लहरमा एक–एक छाप लगाएर पनि प्रतिनिधि चयन गर्न सकिन्छ । एउटा दलको पहिलो सदस्य र अर्को दलको पनि पहिलो सदस्य मन पर्‍यो भने तल–माथि छाप लगाउन सकिन्छ । एउटा दलको दोस्रो सदस्य र अर्को दलको दुई वटा चिह्न भएको दोस्रो सदस्यमा पनि छाप लगाउन सकिन्छ । तेर्सोमा एउटा–एउटा छाप लगाए पनि हुन्छ ।’

मतदान अधिकृतले मतपत्र दिएपछि गोप्य मतदानस्थलमा जानुपर्ने हुन्छ । त्यहाँ स्वस्तिक छाप र स्ट्याम्प राखिएको हुन्छ । मतपत्रमा स्वस्तिक छाप नै लगाउनुपर्ने हुन्छ । ‘पहिला छाप लगाएको चिह्नमा मसी अलि गाडा हुन सक्छ । मसी कम भयो भने फेरि स्वस्तिकलाई स्ट्याम्प प्याडमा चोब्नुपर्छ । मतगणना गर्दा स्पष्ट हुने गरी चिह्नमा छाप लगाउनुपर्छ,’ अर्यालले भने, ‘मतपत्र पट्याउँदा स्वस्तिक छाप लगाएको ठाउँ पछिल्लो सेतो भागमा पार्नुपर्छ । चिह्नमा भएको मसी सेतो भागमा पर्दा मत बदर हुँदैन ।’ मतदानस्थल छिर्नुअघि नै कसलाई मत दिने भन्नेमा मतदाता स्पष्ट हुनुपर्ने सहायक प्रवक्ता अर्यालले बताए । हतार नगरी बिस्तारै मतदान गरे बदर हुने सम्भावना कम हुने उनले बताए ।

यसपालिको निर्वाचनमा १ करोड ७७ लाख ३३ हजार ७ सय २३ जनालाई मताधिकार छ । आयोगले नयाँ मतदाता र परिचयपत्र हराएर प्रतिलिपि बनाएकाको परिचयपत्र बुधबार र बिहीबार बाँड्दै छ । मतदान केन्द्रमा परिचयपत्र लिन पुगेका मतदातालाई मत हाल्ने र मतपत्र पट्याउने तरिका सिकाउने गरिन्छ । मतदाता नामावलीमा नाम भएकाले मात्र मतदान गर्न पाउनेछन् । ‘परिचयपत्र वा आयोगले तोकेको परिचय खुल्ने अन्य परिचयपत्रका आधारमा मतदान गर्न पाउने व्यहोरा जानकारी गराइन्छ,’ आयोगले जारी गरेको सूचनामा भनिएको छ, ‘मतदाता नामावलीमा नाम नभएको व्यक्तिले कुनै पनि हालतमा मतदान गर्न सक्ने छैन ।’ मतपत्रको आकार, रङ पहिलाको जस्तै भएकाले अलमल हुने अवस्था नभएको प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेश थपलियाले बताए । ‘मतदान गर्ने तरिका पनि त्यही हो,’ उनले भने ।

निर्वाचन आयोगले मतदाताले पालना गर्नुपर्ने नियमसमेत जारी गरेको छ । मताधिकारबारे आफूलाई जानकारी भएको विषय अन्य मतदातालाई जानकारी गराउने, मतदानस्थलमा होहल्ला नगर्ने, कुनै दल वा उम्मेदवारको नाम, निर्वाचन चिह्न वा संकेत भएको पहिरन, परिचयपत्र र ब्याज लगाउन नहुने आयोगले जारी गरेको मतदाताको कर्तव्यमा उल्लेख छ । त्यसमा मतदानको दिन सवारीसाधन प्रयोग गरी आउजाउ गर्न नहुने, अर्काका नामबाट मतदान गर्न नहुने, एकभन्दा बढी पटक मतदान गर्न नहुने, मतदान केन्द्रमा मतदान गर्न कुनै किसिमले बाधा अवरोध गर्न नपाइने उल्लेख छ । मतदानका बेला मतपत्र सार्वजनिक गर्न, फोटो खिच्न पनि प्रतिबन्ध लगाइएको छ ।

कुनै व्यक्तिले आफ्नो नाम ढाँटेर अर्को मतदाताका नाममा मतदान गर्न मतपत्र लिन आए उम्मेदवार र दलको प्रतिनिधिले एक सय रुपैयाँ धरौटी राखेर कारबाहीको माग गर्न सक्ने व्यवस्था छ । छानबिन गर्दा नाम ढाँटेर मतदान गर्न आएको पाइए तत्काल २५ हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना गर्न पाउने अधिकार मतदान अधिकृतलाई दिइएको छ । मतदान केन्द्रमा मतदाता, उम्मेदवार, निर्वाचन प्रतिनिधि, आयोगबाट अनुमति प्राप्त पर्यवेक्षक, महिला मतदाताका साथमा पाँच वर्षका बालबालिका, दृष्टिविहीन वा शारीरिक रूपले अशक्त मतदाताको सहयोगका लागि साथमा आएको एकाघरको परिवारको सदस्य मात्रै जान पाउनेछन् । मतदान केन्द्रभित्र मोबाइल, क्यामरा तथा फोटो खिच्ने सामग्री लैजान पाइने छैन ।

मतदानस्थलमा त्रिपाल

जल तथा मौसम विभागले मतदानको दिन पानी पर्न सक्ने जानकारी गराएकाले मतदान केन्द्रमा त्रिपालको व्यवस्था गर्न निर्वाचन आयोगले निर्देशन दिएको छ । ‘मतदान हुने सबै मतदान केन्द्रमा वर्षातको पानीबाट मतदान कार्य र सोपश्चात् मतगणना कार्य प्रभावित नहुने गरी जोगाउनुपर्ने हुन्छ,’ आयोगले जारी गरेको निर्देशनमा भनिएको छ । आयोगले निर्वाचन सामग्रीसमेतको सुरक्षाका लागि पाल/त्रिपाल वा प्लास्टिकको व्यवस्था गर्नका लागि सबै स्थानीय तहले सम्बन्धित निर्वाचन अधिकृत, मतदान अधिकृत र प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूसँग समन्वय गर्नुपर्ने भनेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख २९, २०७९ ०७:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उम्मेदवारले मत मागे, मतदान गर्न सिकाएनन्

स्थानीय तह निर्वाचनको मतपत्र झन्झटिलो भएको मतदाताको गुनासो, मत खसाल्नेबारे बुझाउनै मुश्किल
मधु शाही, मकर श्रेष्ठ

काठमाडौँ — उनी आमासँगै मतदान केन्द्रमा आए । पहिलो पटक स्थानीय तहको निर्वाचनमा मत खसाल्ने अवसर पाएका शंखमूलका सरोज श्रेष्ठले हल्का रमाइलो मान्दै केही संकोच महसुस गरेका थिए । शुक्रबार हुने स्थानीय तहको निर्वाचनका लागि उनी शंखमूलस्थित ज्ञान निकेतन स्कुलमा मतदान परिचयपत्र लिन पुगेका हुन् । यति मात्रै होइन, उनले मत कसरी खसाल्ने भन्ने विषयमा मतदान अधिकृतबाट केही सिके पनि । आमा संगीता श्रेष्ठले उनलाई थप हौसला दिइरहेकी थिइन् । नमुना मतपत्र १९ वर्षे सरोजले सोचेभन्दा ठूलो थियो ।

मतदान अधिकृतले उनलाई कसरी मतपत्रमा छाप हान्नेबारे सिकाए । उनी भने अलमल पर्दै आमाको मुख हेर्थे । ‘बिग्रिन्छ कि भन्ने डर पनि लाग्या छ ममी,’ उनले आमातिर फर्किंदै भने, ‘हजुरले घर गएर पनि सिकाइदिनु है ।’ आमाछोराको मतदानप्रतिको छलफल चलिरह्यो । संगीताले ‘छाप हानेपछि हल्का फुकेर मात्रै राम्रो गरी मतपत्र पट्याउनु, नभए मसी लतपतिन्छ,’ भन्दै सिकाइन् । सरोज निकै चासो दिएर सुनिरहन्थे । मत हाल्न सिकाउँदै गर्दा संगीताले भनिन्, ‘मत बदर हुनु भनेको तिम्रो अधिकार बदर हुनु हो बाबु, ध्यान दिएर मत खसाल्नु है ।’

स्थानीय तहको चुनावको तयारी देशभर छ । काठमाडौं जिल्लामा एक महानगरपालिका र अरू १० नगरपालिकामा निर्वाचन हुँदै छ ।

मतदान केन्द्रमा मतदाता परिचयपत्र लिन आउनेको बुधबार घुइँचो थियो । उनीहरूलाई मतदान गर्ने तरिका सिकाउने काम पनि भइरहेको थियो । ज्ञान निकेतन स्कुलमा परिचयपत्र लिन आएकी २० वर्षीया सुस्मिता नकर्मीले प्रक्रिया सिक्न ठ्याक्कै आधा घण्टा लगाइन् । आफूले सिकेपछि घरमा गएर आमाबुबालाई समेत सिकाउने उनले बताइन् । तर, उनी आफैं पनि पहिलो पटक मत खसाल्ने अनुभूति बटुल्दै गरेकामा दंग थिइन् । ‘मैले राम्रोसँग सिक्छु अनि घर गएर बुबाआमालाई बुझाउँछु,’ उनले भनिन्, ‘भोट खेर नजाओस् भनेर सचेत छु ।’

पुरानो बानेश्वरस्थित रत्नराज्यलक्ष्मी स्कुलमा काठमाडौं महानगरपालिकाको वडा–१० को मतदान केन्द्र छ । स्थानीय मतदाता कपिलकुमार श्रेष्ठले मतदान अधिकृतसँग लामो समय छलफल गरे । उनको गुनासो थियो, ‘मतदान प्रशिक्षण अलि पहिले नै सिकाउनुपर्छ । यो भनाइ उनले भोट माग्न घरदैलो आएका राजनीतिक दललाई पनि सुनाएका थिए । उनको घरमा ७० वर्षकी आमा छिन् । उनको हात थरथर काप्छ । मत खसाल्नेबारे उनलाई बुझाउनै मुस्किल छ । ‘यो चिह्नलाई भोट हाल्नु भन्ने नेता धेरै आए तर मतपत्रमा यसरी भोट हाल्नु भन्नेर सिकाउने कोही आएनन्,’ कपिल भन्छन्, ‘आफैं कन्फ्युज छु, बूढी आमाले के भेउ पाउनुहोला !’ पुरानो बानेश्वरका १९ वर्षे प्रणयराज कायस्थको मनमा खुसी र कौतुहलता दुवै छ । जब उनले परिचयपत्र पाएपछि निकै घोरिएर पढे अनि मतदानको नमुनापत्रतिर आँखा लगाए । ठूलो मतपत्रलाई उनले सर्लक्क हातमा तेर्स्याए । एकैछिन उनी मतपत्रको स्वरूप हेरेरै दंग परे । ‘मतपत्र हेर्दै तिरिमिरी झ्याइँ भइयो नि,’ उनले व्यंग्य गर्दै भने, ‘रातभरि मत खसाल्ने अभ्यास गर्नुपर्ला जस्तो छ ।’

स्थानीय तह चुनावमा मतदानपत्र अलि झन्झटिलो भएको मतदाताले बताएका छन् । उनीहरूलाई बुझाउने काम भइरहेको मतदान अधिकृत र कर्मचारीको दाबी छ । गठबन्धनले गर्दा पार्टीको मान्छे, चिह्न सम्झनलाई गाह्रो रहेको रत्नराज्य लक्ष्मी स्कुलस्थित मतदान केन्द्रमा खटिएका सहायक मतदान अधिकृत रेवतीप्रसाद पराजुलीले बताए । उनका अनुसार पहिलाको चुनावमा पार्टीलाई मात्रै मत दिँदा सजिलो हुन्थ्यो । ‘अहिले गठबन्धनले गर्दा मतदाता कन्फ्युज हुन सक्छन्,’ उनी भन्छन्, ‘धेरै रद्द हुन सक्ने सम्भावना देखेका छौं ।’ यद्यपि मतदान केन्द्रका कर्मचारीले मतपत्रमा छाप हान्ने र व्यवस्थित रूपले पट्याउने काम सिकाइरहेको उनले बताए । काठमाडौं उपत्यकामा ६ लाख ३७ हजार ७ सय ७५ मतदाता छन् । ७ सय ५९ मत केन्द्र छन् । ३ सय २० वटा मतदान स्थल छन् ।

प्रकाशित : वैशाख २९, २०७९ ०७:१७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×