मार्च २० तारिखदेखि काठमाडौं एयरपोर्ट बन्द हुँदै थियो, लकडाउन  सुरु हुँदै थियो । साथी सौरभले नेपालबाट यसको अपडेट मलाई २ दिनअघि गराइसकेको थियो । मार्च २० बाटै सिड्नीबाट मेरो मलेसियन एयरलायन्सको फ्लाइट थियो काठमाडौंका लागि । 

बिहान सिड्नी एयरपोर्टको काउन्टरमा लाइनमा उभिएको थिएँ । साथीले खबर गरिसकेकाले मैले नेपाल फर्किने पाउने आशा मारिसकेको थिएँ । काउन्टर पुग्नुअघि नै एयरलाइन्सका कर्मचारीले नेपाल जान लागेको भनेपछि ‘सरी’ भनिदिए । मलाई त्यो स्वभाविक नै थियो । अर्को एकजना नेपाली महिला विद्यार्थी पनि लाइनमा थिइन् । एयरलाइन्सका कर्मचारीले ‘सरी’ भन्नेबितिकै उनले बुबा सिकिस्त हुनुहुन्थ्यो भन्दै आँसु झार्न थालेपछि मलाई मन थाम्ने आधार बनेको थियो । 

***

सेप्टेम्बर २० मा फ्रान्सको बोर्डेबाट क्रुजमा मेरो काम सुरु भएको थियो । ‘सिल्भर सी क्रुजेज’मा म फुड एन्ड बेभरेजको सुपरभाइजर थिएँ । पहिला पनि चीन र जापानमा पानीजहाजमा काम गरिसकेको थिएँ । यसपटकको उत्साह छुट्टै थियो । बोर्डेबाट सुरु भएको क्रुजको निरन्तर यात्रा क्यानाडाको हेलिफ्याक्स, सिड्नी, क्युबेक, मोन्ट्रेरियल, अमेरिकाको न्युयोर्क, बोस्टन, साउथ क्यारोलिना, एन्टिगुवा, बार्बाडोस, सेन्ट लुसिया, एन्टिगुवा, सेन्ट किट्स, बर्मुडा, मेक्सिको हुँदै दक्षिण अमेरिका पुगेको थियो । 

गन्तव्य अन्टार्टिका थियो । उरुग्वे, ब्राजिल, पुर्टोरिको, अर्जेन्टिनाबाट डार्क पेसेज हुँदै अन्टार्टिका जानु थियो । डार्क पेसेजबाट जहाज निकै हानिँदै अगाडि बढ्नु पर्ने रहेछ । पानीको बहाव निकै उच्च रहेकाले जहाज निकै हल्लिएको थियो । अन्टार्टिका हिउँले भरिएको स्थान हो । यहाँ मानव बस्ती छैन भन्नेमात्र थाहा थियो । अफिसले त्यहाँ स्याटेलाइट नटिप्ने भएकाले इन्टरनेट नचल्ने भनेर पहिल्यै सूचना दिइसकेको थियो । 

बिहान ८ बजेतिर अन्टार्टिका पुगिएको थियो । मेरो त्यो दिन साप्ताहिक बिदा थियो । पानीजहाजको ११ औं तल्लामा गएर हेरेको त अन्टार्टिकाले पूरै ‘सरप्राइज’ बनाइदियो । डाँडादेखि समुद्रका पानीसम्म पूरै हिउँ नै हिउँ थियो । हिमालका टुक्राहरु चुँडिएर समुद्रमा मिसिरहेका थिए । जताततै आइसबर्ग थियो । अन्टार्टिकाको महत्व मलाई खासै थाहा थिएन । अन्टार्टिका जाँदैछु भनेर भन्दा अरुले सुनाएका कुराबाट यसबारे थाहा पाएको थिएँ । यो सितिमिति पुगिने ठाउँ होइन रहेछ । अन्टार्टिका धेरैको सपना रहेछ । मेरो सपना थिएन तर म त्यहाँ पुग्न सफल भएको थिएँ । १०–१५ मिटरको दूरीमा पानीजहाजबाटै ह्वेल माछाको फोटो खिच्न पाउनुको आनन्द बेग्लै थियो । 

२ दिन त्यहाँ बसेर अर्जेन्टिना, चिली, फिजी हुँदै अस्ट्रेलियाको सिड्नी पुगेको थियो हाम्रो जहाज । यो यात्रा ६ महिनाको थियो । ६ महिना काम गरिसकेपछि २ महिना घर फर्किएर छुट्टी बस्नुपर्छ । म त्यसैको प्रक्रियामा थिएँ र सिड्नी एयरपोर्ट पुगेको थिएँ । काउन्टर पुग्नुअघि नै लाइनबाट फर्काइदिएपछि कम्पनीको एजेन्टलाई फोन गरे । एयरपोर्टबाट एजेन्टले नजिककैको होटलमा लगे । खाना बस्नको कुनै समस्या थिएन । तर, सिड्नीमा पनि लकडाउन लाग्न सुरु भइसकेको थियो । हाम्रो होटलमा खाना सेप्रेट मेनुमा खुम्चिइसकेको थियो । सीमित खानामात्र हुन्थ्यो । एक्लै पनि हुने भएँ भनेर कम्पनीलाई सिड्नी छाड्छु भनेको थिएँ । सिड्नीमा ५ रात बसेपछि छैटौं दिन फ्लाइटमा पर्थ लागियो । २ सय ८० सिट क्षमताको हाम्रो फ्लाइटमा १२ जनामात्र थियौं । कोभिड–१९ को असर छर्लङ्गै त्यहीँ देखिएको थियो । 

***

जहाजबाट निस्किएपछि फेरि त्यही जान नपाउने कम्पनीको नियम छ । मेरो ‘केस’ अपवाद नै बन्यो । त्यसैले मैले सिड्नी छाड्ने बेला ‘ट्राभलिङ टु पर्थ’ लेखेको फेसबुक स्टाटस कम्पनीको अनुरोधमा मेट्नु पनि परेको थियो । एक प्रान्तबाट अर्को प्रान्त जानु परेकाले सुक्ष्म स्वास्थ अनुसन्धान सुरु भइसकेको थियो । ६ दिनपछि पुन: पानीजहाज भित्रै फर्किनु पर्ने भयो ।

पानी जहाजभित्र जानुअघि एउटा एम्बुलेन्समा एकजना नर्स र म थियौं । छेउमा ८–९ जना प्रहरी थिए । म जहाजभित्र छिरेपछि उनीहरु गए । पानीजहाजभित्र पनि त्यस्तै । मैले कोरोना ल्याएको छु भनेर जहाज भित्र रहेका मानिसहरु डराउँथे । जहाजको छैटौं तल्लामा मलाई क्वारेन्टाइनमा राखियो । त्यो एउटा कोठाबाट बाहिर निस्किन नपाउने थियो । बार्दलीमा गएर समून्द्र हेरे मात्र हो । क्वारेन्टाइनको त्यो अवधि समुद्री छाललाई कल्पनामा नापेर दिन बिताउनुबाहेकको विकल्प मसँग थिएन । रुम ठूलो थियो । दौडिन पनि मिल्थ्यो ।

सिल्भर सी क्रुजभित्र बसेर मैले अनिश्चित यात्रा गर्नु थियो । कन्ट्रयाक्ट सकिइसकेकाले जागिर पनि थिएन । खान बस्न सबै कम्पनीले चाहेको जस्तो दिन्थ्यो, मलाई पनि दिएको थियो । म चढेको जहाज दक्षिण अफ्रिकाको केपटाउन जाँदै थियो । जहाजमा गइरहने, जहाँ पुग्दा काठमाडौंको एयरपोर्ट खुल्छ त्यहीँबाट पठाइदिने कम्पनीले भनेको थियो ।

केपटाउन पुग्नु एक दिनअघि मेरो क्वारेन्टाइन अवधि सकियो । यसले जहाजका सबै साथीभाइलाई खुशी बनाएको थियो, कोठा बाहिर निस्किदा सबैले ताली बजाएका थिए । पार्टी राखेका थिए । मलाई त नयाँ जीवन पाएजस्तो भयो । बेतलबी कामदार भएकाले मैले काम गर्न पर्दैनथ्यो । जता पनि जान पाउने छुट थियो क्वारेन्टाइन अवधि सकिएकाले । कम्पनीको पाहुनाका रुपमा म जहाजभित्र थिएँ । केपटाउनबाट दुई सातापछि जहाज स्पेनको टेनरिफ लाग्यो । तर, काठमाडौं एयरपोर्ट खुलेन । अफिसको मानव स्रोत विभागले चार्टड विमानको विकल्प पनि खोज्यो तर निकासको कुनै सम्भावना भेटिएन ।

सिड्नीबाहेक कतै पनि पानीजहाजबाट बाहिर निस्किन पाइएको थिएन । टेनेरिफमा भने एउटा पानीजहाजबाट अर्को पानीजहाजमा निस्किनु पर्ने भएकाले ४५ दिनमा जमिन छुन पाइयो । टेनेरिफबाट ९ दिन लगाएर इंग्ल्यान्डको साउथह्याम्पटन पुगियो । पानीजहाजभित्र काम अवधि सकेर घर फर्कनु पर्ने ४ सय कर्मचारी लकडाउनले थुनिएका थियौं । लगभग ६० राष्ट्रका साथीहरु साउथह्याम्पटनबाट घर फर्किएका थिए, त्यसमा धेरै फिलिपिन्सका थिए । एक महिना ९ दिन साउथह्याम्पटनमा क्रुजभित्र बस्नु परेको थियो ।

मेरो सेनजेन भिसाको अवधि पनि सकिएको थियो । ब्रिटिस भिसा त छँदै थिएन । केही बन्दोबस्ती भइहाल्छ की भनेर लन्डनमा नेपाली दूतावासलाई मेल लेखेको जबाफ आएन । ट्विटरमा भने दूतावासले मेन्सन गर्दै भन्यो, ‘हामीले नोट गर्‍यौै ।’ लन्डनको दूतावासले ब्रिटेन र आयरल्यान्डमा बस्नेका लागि नेपाल फर्किने हो भने अवसर मिल्नसक्ने भनेर समाजिक सञ्जालमा सूचना निकाल्यो । जुन ११ को त्यो सूचना नै मलाई र अर्को नेपाली साथी सुजन सुवेदीलाई घर पुगेको जस्तो भयो ।

मैले र सुजनले दूतावासको फर्म भरेर पठायौं । दुई साता जस्तोपछि जुन २४ र २६ मा बेलायतको नेपाली दूतावासले लन्डनबाट काठमाडौं फर्किन चार्टड फ्लाइटको व्यवस्था गर्‍यो । कथाले फेरि यहाँ अर्को मोड लियो । हाम्रो पानीजहाज जुन २० मै फ्रान्सको मार्से जाने भयो । साउथह्याम्पटनबाट बाहिर निस्किएर बस्न बेलायतको अध्यागमनले दुई दिनमात्र दिन्थ्यो । हाम्रो ‘केस’ हेरेर लन्डन दूतावासले हामीलाई जुन २४ को पहिलो फ्लाइटमै राखेको थियो । मसँग भने त्यही पानीजहाजमा मार्से जानुको विकल्प थिएन । एउटा आशाको त्यान्द्रो भने अझै झुन्डिएको थियो ।

जुन २६ मा हाम्रो पानीजहाज बिहानै मार्से पुग्ने तालिका थियो । मार्सेबाट दुई घन्टाको फ्लाइटमा लन्डन आएर दूतावासले गरेको चार्टड फ्लाइट भ्याउन सकिन्थ्यो । पानीजहाजको क्याप्टेनले २६ जुनमा बिहान पुग्न चाँडो कुदाइदिन्छु भनेर पनि भनेका थिए । तर, त्यसका पछाडि धेरै अप्ठयाराहरु थिए । चाँडो कुदाउँदा इन्धन पनि धेरै लाग्ने रहेछ, जुन हाम्रो कम्पनीको रेखदेखमा हुने भएकाले सम्भव थिएन । अर्को हामी मार्से पुग्ने समय तय भइसकेको थियो ।

मार्सेको बन्दरगाह क्षेत्रमा पुगेपछि भने स्थानीय पाइलटले चलाउनु पर्ने भएकाले हाम्रो पानीजहाज चाँडो पुगेमा पाइलटलाई अगाडि नै बोलाउँदा ८,९ हजार डलर अतिरिक्त तिर्नुपर्थ्यो । हामी दुई जनाका लागि कम्पनीले त्यत्रो आर्थिक भार बेहोर्दैनथ्यो । अब त सबै ढोका बन्द भइसकेको थियो नेपाल फर्किने । 

***

मार्सेमै रहँदा अर्को सूचना पाइयो– पेरिसबाट जुन २९ र जुलाई २ मा कतार एयरवेजको दुई चार्टड फ्लाइट काठमाडौं जाने ! फ्रान्सको नेपाली दूतावाससँग बुझ्न बाँकी भएकाले जुन २९ को फ्लाइट हाम्रो हातबाट गइसकेको थियो । जुन २ का लागि मैले र सुजनले टिकट बुक गर्‍यौं । क्रुजबाट बाहिर निस्किन पर्ने भएकाले तीन दिनको सेनजेन भिसा पनि लियौं । मार्सेमा एक दिन मजाले घुमेर आनन्द लियौं । सिड्नी काउन्टरबाट फर्किएर १ सय ३ दिन पानीजहाजभित्र ‘लकडाउन यात्रा’ गरेपछि नेपाल पुग्न सफल भयौं ।