सहमति हुन नसके निर्वाचनबाट नेतृत्व चयन हुन्छ : पोखरेल- कुराकानी - कान्तिपुर समाचार

सहमति हुन नसके निर्वाचनबाट नेतृत्व चयन हुन्छ : पोखरेल

'अध्यक्षका सन्दर्भमा कसैले प्रश्न उठाएको छैन । अरू पदका विषयमा कुराकानी भएको छैन । संरचना कस्तो बन्छ, त्यस आधारमा कुरा अगाडि बढ्छ ।'
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — काठमाडौंमा आगामी आइतबारदेखि हुने माओवादी केन्द्रको राष्ट्रिय सम्मेलन मुख्य तीन कार्ययोजनामा केन्द्रित हुने भएको छ । माओवादी केन्द्रका नेताहरूका अनुसार राष्ट्रिय सम्मेलनले अबको कार्यदिशाबारे पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले लेखेको राजनीतिक प्रतिवेदनमाथि छलफल र अनुमोदन गर्ने कार्यसूची हुनेछ ।

त्यसपछि अन्तरिम विधान–२०७८ अनुमोदन र विधानअनुसार केन्द्रीय नेतृत्व चयन गर्ने तयारी छ । यसै सन्दर्भमा माओवादी नेता लीलामणि पोखरेलसँग गरिएको कुराकानी :

माओवादीले महाधिवेशन नगरेको नौ वर्ष भयो, अहिले पनि महाधिवेशनतिर नगई तपाईंहरू किन राष्ट्रिय सम्मेलनतिर लाग्नुभयो ?

महाधिवेशनमा अलि बढी पार्टी सदस्य छनोट गराइन्छ । सम्मेलनमा मनोनयन पनि हुन्छ । महाधिवेशनमा नितान्त आम पार्टी सदस्यद्वारा निर्वाचित कमिटी निर्माण गर्ने, सदस्य संख्याका आधारमा प्रतिनिधि आउने हुन्छ । नीतिगत निर्णय गर्ने सन्दर्भमा बृहत् सहभागिता हुन्छ । सम्मेलनमा पनि प्रक्रिया त त्यही हो । तर सहभागिता कम हुन्छन् ।

महाधिवेशनले जस्तै सम्मेलनले विधान, प्रतिवेदन, नीति, कार्यक्रम र संगठनबारे निर्णय गर्न सक्छ । नेतृत्व चयन पनि गर्न सक्छ । कसै–कसैले सम्मेलन मात्रै भन्ने गर्छन् । कसैले महाधिवेशन भन्ने गर्छन् । यो पर्यायवाची जस्तै हो ।

सम्मेलनका मुख्य एजेन्डा के छन् ?

हामीले विशेष गरेर दुई कुरामा ध्यान दिएका छौं । कम्युनिस्ट पार्टीको विचार, दृष्टिकोण, आचरण, संगठनात्मक सिद्धान्तमा आएका विकृतिलाई व्यवस्थापन गर्ने काम हुन्छ । दोस्रो हामी निर्वाचनमा लडेका छौं । सरकार सञ्चालन गर्नेमा छौं । यस्तो अवस्थामा आम जनतामा व्यापक ढंगको संगठन संरचना निर्माण गरेर जाने कार्ययोजना चाहिन्छ । यसो हँॅदा दुई तहको पार्टी सदस्यता हुन्छ । एउटा सक्रिय सदस्यता अर्को साधारण सदस्यता हुन्छ । सक्रिय सदस्य कुनै न कुनै कमिटीमा बसेको हुन्छ ।

कांग्रेस र एमालेको महाधिवेशनभन्दा माओवादीको सम्मेलनमा के फरक हुन्छ ?

कांग्रेस र एमालेले अधिवेशन गरेर जिल्लालाई नै कार्यकारी बनाएका छन् । यस पटक हाम्रो जिल्ला कार्यकारी छैन, समन्वय समिति छ । हामीले स्थानीय तहलाई कार्यकारी बनाएका छौं । पालिकाबाट निर्वाचित व्यक्तिले समन्वय समितिमा भूमिका निर्वाह गर्छन् । कांग्रेसको मतदान प्रक्रियामा व्यक्ति–व्यक्ति चुनाव लड्ने हुन्छ । हाम्रो पार्टीमा कति अवधि कुन तहमा काम गरेकाले पालिका, प्रदेश र केन्द्रीय नेतृत्वमा आउन पाउने भन्ने मापदण्ड छ ।

केन्द्रीय पदाधिकारी कति हुन्छन् ?

अहिले हामी बहुपदीय प्रणालीमा जाने सोचमा छौं । बहुपदीय प्रणालीमा प्रदेश तह नौ, पालिका सात र वडा तहमा पाँच पद हुन्छ । संघका पदाधिकारीको संख्या सम्मेलनले टुंगो लगाउँछ ।

विधानमा अरू के–के परिमार्जन हुन्छ ?

हाम्रो विधान भद्दा छ, त्यसलाई काँटछाँट गर्छौं ।

माओवादीमा आन्तरिक लोकतन्त्र छैन, टीके प्रथा छ भन्ने टिप्पणी छ नि ?

‘टीके’ भन्नेहरू पञ्चायती मानसिकता बोकेका मान्छे हुन् । पार्टीको नेतृत्व चयन गर्ने विधि एउटा मात्रै छैन । भोट हालेर मात्रै पार्टीको नेतृत्व छानिन्छ भन्ने होइन । नेतृत्व विकासका सम्बन्धमा दुई वटा हेराइ हुन्छ । एउटा माथिबाट हेर्ने र अर्को साइडबाट हेर्ने । कार्यकर्ताको पंक्ति कति सक्षम छ, जनताप्रति को कति इमानदार, निष्ठावान् भएर काम गरेको छ भन्ने मूल्यांकन हुन्छ । अर्को, कुन बेला कहाँ के काम गरिराखेको छ भनेर हेर्ने हुन्छ । यी दुई आधारमा पार्टीले प्रस्ताव प्रस्तुत गर्छ ।

पार्टीले पेस गरेको प्रस्तावमा चित्त नबुझे र मापदण्ड पुगेको कसैले उठ्न चाहन्छु भन्यो भने पाउँछ । तर ऊ व्यक्तिगत रूपमा उम्मेदवार हुन्छ । हाम्रो पार्टीमा गुटगत प्यानल हुँदैनन् । सकभर सहमतीय प्रणालीमा जान्छौं । सहमतीय प्रणाली टीके हो भन्नु बेठिक हो । सहमतिबाट चयन हुन सकेन भने निर्वाचन हुन्छ ।

सम्मेलनले पार्टीमा देखिएका विचलनको समीक्षा पनि गर्छ कि ?

समीक्षा हुन्छ । त्यो राजनीतिक प्रतिवेदनमा आउँछ ।

नेतृत्वको कार्यशैलीका हकमा के हुन्छ ?

फलानो व्यक्तिले यसो गर्‍यो भन्नेभन्दा पनि प्रवृत्तिगत रूपमा आउँछ । जस्तो पार्टीभित्र अराजकतावाद भयो, अनुशासनहीनता बढ्यो भनेर इंगित गर्छ । कमिसन खाने प्रवृत्तिको विरोध गर्छ । पात्रका सम्बन्धमा आरोप लागिसकेपछि छानबिन हुन्छ, पुष्टि भए कारबाही प्रक्रियामा जान्छ ।

तपाईंले कुन पदमा दाबी गर्ने सोच बनाउनुभएको छ ?

अध्यक्षका सन्दर्भमा कसैले प्रश्न उठाएको छैन । अरू पदका विषयमा कुराकानी भएको छैन । संरचना कस्तो बन्छ, त्यस आधारमा कुरा अगाडि बढ्छ ।

प्रकाशित : पुस ९, २०७८ ०८:०४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खाने तेल नै धेरै निर्यात

१ खर्ब २ अर्बको निर्यात व्यापारमा भटमास र पाम तेलको हिस्सा ६० अर्ब २७ करोड
राजु चौधरी

काठमाडौँ — मुलुकको समग्र व्यापार खाने तेल (भटमास, सनफ्लावर र पाम) ले धानेको देखिएको छ । कच्चा पदार्थको आयातमा छुट र निर्यातमा प्रोत्साहन पाएका यी वस्तुले समग्र निर्यात–आयात व्यापार बढाइदिएका छन् । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ५ महिनामा १ खर्ब २ अर्ब ९२ करोड रुपैयाँको निर्यात भएको भन्सार विभागले बिहीबार सार्वजनिक गरेको तथ्यांकले देखाएको छ ।

निर्यात व्यापार गत वर्षको पहिलो ५ महिनाको तुलनामा १०५ प्रतिशत बढी हो । निर्यात व्यापार बढ्नुको मुख्य कारण भटमास, प्रशोधित पाम र सूर्यमुखीको तेल हुन् । कुल निर्यातमध्ये खाने तेल मात्रै ६० अर्ब २७ करोड ५ लाख रुपैयाँको निकासी भएको छ ।

निर्यात भएका वस्तुमध्ये पहिलो नम्बरमा प्रशोधित भटमास तेल छ । यो तेल ५ महिनामा ३० अर्ब ५५ करोड ८ लाख रुपैयाँको निर्यात भएको विभागको तथ्यांक छ । उक्त मूल्य गतवर्षको पहिलो ५ महिनाको तुलनामा १ सय २६ प्रतिशत बढी हो । दोस्रोमा प्रशोधित पाम तेल २७ अर्ब ४२ करोड ७३ लाख रुपैयाँको निर्यात भएको छ । सरकारले निर्यात बढाउन सहुलियत दिएको पाम तेल प्रशोधन भएर भारत निर्यात हुने गरेको छ ।

व्यवसायीहरूले मलेसिया र इन्डोनेसियाबाट पाम तेलको कच्चा पदार्थ आयात गर्छन् । नेपालमा उत्पादन नहुने पाम तेल भारतले आयातमा कडाइ गरेपछि निर्यात हुन सकेन, जसले गर्दा ५ महिनामा करिब ४ लाख रुपैयाँको मात्रै निर्यात भएको थियो । भारतले आयातमा खुकुलो नीति लिएपछि भने अहिले नेपालबाट निर्यात पुनः बढेको हो । आठौं नम्बरमा सूर्यमुखीको प्रशोधित तेल २ अर्ब २८ करोड ५२ लाख रुपैयाँको निर्यात भएको विभागको तथ्यांक छ । उक्त मूल्य गत वर्षको ५ महिनाको तुलनामा ५ सय १२ प्रतिशत बढी हो ।

जानकारका अनुसार खाने तेलले मुलुकको निर्यात व्यापार बढाए पनि मूल्य अभिवृद्धि गर्दैन । यसले मुलुकभित्र पर्याप्त रोजगारी पनि सृृजना हुँदैन । राजस्वमा पनि योगदान पुग्दैन । ‘कच्चा पदार्थ आयात गरेर नेपालमा प्रशोधन मात्रै गर्ने हो । कतिपय उद्योगले प्रशोधित नै आयात गरेर पुनः निर्यात पनि गर्छन्,’ अर्थविद् केशव आचार्यले भने, ‘भारतमा जीएसटी लगाइएको छ । नेपालबाट निर्यात गर्दा व्यवसायीले अनुदान पाउँछन्, आयात महसुल पनि न्यून छ । निर्यात बढे पनि यसले अर्थतन्त्रमा योगदान गर्दैन ।’

भारतले मलेसियाबाट आयातित कच्चा पदार्थमा करिब ४० प्रतिशत भन्सार लगाउने गरेको आचार्यले बताए । नेपालका कतिपय वस्तुमा भने छुट दिएको छ, जसले गर्दा भारतमा पाम तेलको माग बढ्दो छ । पाम तेलले समग्र निर्यातको आकार बढाएपछि दुई वर्षअघि भारतको वाणिज्य विभागअन्तर्गतको वैदेशिक व्यापार निर्देशनालयले परिपत्र जारी गर्दै प्रशोधित तेलको पैठारीमा रोक लगाएको थियो । भारतको राजनीतिक–कूटनीतिक द्वन्द्वका कारण निकासीमा रोक लागेपछि निर्यात घटेको थियो । त्यसपछि पटकपटक अवरोध भएको थियो, जसले गर्दा निर्यात हुन सकेन । अहिले भने पामको निर्यात फेरि बढेको हो । भारत र नेपालको भन्सारबीचको फरकले भारतमा तेलको माग बढिरहेको आचार्यले बताए ।

नेपालमा २६ हजार हेक्टरमा भटमास खेती गरिने कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयको तथ्यांक छ । यसबाट वार्षिक करिब ३४ हजार ४ सय ३४ टन उत्पादन हुन्छ । तेलहन (तोरी, आलस, सनफ्लावर) खेती २ लाख ६१ हजार ४ सय ३२ हेक्टरमा हुन्छ । यसबाट वार्षिक २ लाख ७४ हजार ५ सय ४ टन उत्पादन हुन्छ । उक्त उत्पादन स्वदेशी उपभोक्तालाई नै पुग्दैन । नेपाली उद्योगीले ब्राजिल, अर्जेन्टिना, क्यानडा, अस्ट्रेलिया, युक्रेनलगायत मुलुकबाट कच्चा पदार्थ क्रुड सोयाबिन र सनफ्लावर तेल आयात गर्छन् । त्यसलाई प्रशोधन गरेर भारत पठाउँछन् । ‘कुन दिन भारतले आयात रोक्छ वा कर घटाउँछ, त्यसपछि फस्ने नेपाली बैंक हुन् । नेपाली बैंक डुब्नु भनेको जनता डुब्नु हो,’ आचार्यले भने ।

तेलपछि ४ अर्ब ८१ करोड २६ लाखको सेन्थेटिक यार्न, ३ अर्ब ७५ करोड ७९ लाखको ऊनी गलैंचा कार्पेट, ३ अर्ब २२ करोड ४८ लाखको तयारी कपडा र २ अर्ब ८७ करोड ६ लाख रुपैयाँको जुटका बुनिएका कपडा निर्यात भएको विभागको तथ्यांक छ । आयात व्यापारमा पनि भटमास र पाम तेल अगाडि छन् । ५ महिनामा ८ खर्ब ३८ अर्ब ४० करोड रुपैयाँको आयात भएकामा पहिलो नम्बरमा ४९ अर्ब २ करोड रुपैयाँको डिजेल छ । गत वर्षको पहिलो ५ महिनामा भने २३ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँको मात्रै डिजेल आएको थियो ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भइरहेको मूल्य वृद्धिका कारण डिजेल खरिदमा बढी रकम बाहिरिएको विभागले बताएको छ । गत वर्ष प्रतिलिटर औसत ४१ रुपैयाँमा खरिद गरिएको डिजेल अहिले ७४ रुपैयाँ पुगेको छ । परिमाणमा १४ प्रतिशत वृद्धि भए पनि रकममा भने १ सय ८ प्रतिशत बढेको विभागले जनाएको छ । डिजेलपछि दोस्रो नम्बरमा भने भटमासको तेल कच्चा पदार्थ नै आयात भएको छ । विभागका अनुसार ५ महिनामा ३३ अर्ब ६६ करोड ५५ लाखको भटमासको कच्चा पदार्थ र तेस्रो नम्बरमा २४ अर्ब ६१ करोड ७६ लाखको कच्चा पाम तेल आयात भएको छ । चौथो नम्बरमा भने पेट्रोल २४ अर्ब १० करोड ७ लाखको आयात भएको छ । यसैगरी २३ अर्ब ११ करोड ७ लाखको एलपी ग्यास आयात भएको विभागको तथ्यांक छ ।

५ महिनामा आयात निर्यातसँगै व्यापार घाटा पनि बढेको छ । कोभिड संक्रमण घटेपछि समग्र अर्थतन्त्र चलायमन भइरहेकाले वैदेशिक व्यापार पनि बढिरहेको विभागका महानिर्देशक नारायणप्रसाद सापकोटाले जानकारी दिए । ‘अर्थतन्त्र विगतकै जस्तो बन्न थालेकाले व्यापार बढिरहेको छ,’ उनले भने । ५ महिनामा कुल वैदेशिक व्यापार ९ खर्ब ४१ अर्ब ३२ करोड भएको विभागको तथ्यांक छ । यसमध्ये ७ खर्ब ३५ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँको व्यापार घाटा भएको छ । घाटा ५ महिनाको तुलनामा ५४.७० प्रतिशत बढी हो ।

प्रकाशित : पुस ९, २०७८ ०८:०२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×