‘कम खर्चिलो भएकाले प्लाज्मा थेरापी नेपालका लागि उपयुक्त’- कुराकानी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘कम खर्चिलो भएकाले प्लाज्मा थेरापी नेपालका लागि उपयुक्त’

अतुल मिश्र

काठमाडौँ — कोभिड–१९ संक्रमणपछि स्वास्थ्य अवस्था जटिल भई महाराजगन्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पतालको आईसीयूमा भर्ना भएका ६० वर्षीय चिकित्सकको प्लाज्मा थेरापीबाट उपचार भएको छ । 

कोरोना संक्रमितको उपचारमा प्लाज्मा थेरापीको प्रभावकारिता र नेपालमा यसको सान्दर्भिकताका सम्बन्धमा त्रिवि शिक्षण अस्पतालका कोभिड व्यवस्थापन समिति प्रमुख एवं छाती रोग विशेषज्ञ डा. सन्तकुमार दाससँग अतुल मिश्रले गरेको कुराकानीको सम्पादित अंश :

नेपालमा प्लाज्मा थेरापी कति प्रभावकारी छ ?

प्लाज्मा थेरापी कोभिड–१९ का लागि नयाँ उपचारको विकल्प हो । हाल यो उपचार पद्धति जति मुलुकमा प्रयोगमा ल्याइएको छ, सबै अध्ययनका लागि मात्रै हो । विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) ले आकस्मिक उपयोगका लागि यो पद्धतिलाई सिफारिस गरेको छ । धेरै ठाउँमा यसको राम्रो प्रभाव देखिएको छ । यसै सन्दर्भमा नेपालमा समेत नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्को समन्वयमा अनुसन्धान उद्देश्यका लागि प्लाज्मा थेरापीलाई अघि बढाइएको छ । यसका लागि हामीले परिषद्सँग सम्पर्क गरेर प्लाज्मा दान गर्ने दाता खोज्यौं र नतिजा पनि धेरै राम्रो आयो ।

नेपाल जस्तो राष्ट्रका लागि यो थेरापी उपयुक्त छ । किनभने एन्टिभाइरल औषधि धेरै महँगो हुन्छ । एक मात्राको ८० हजार रुपैयाँसम्म पर्छ । बिरामीलाई १० देखि ११ मात्रासम्म दिनुपर्छ । त्यसको प्रभाव पनि त्यति राम्रो देखिएको छैन । हामीले प्लाज्मा थेरापीबाट उपचार गरेका बिरामीमा एन्टिभाइरल औषधिसमेत चलाएका थियौं । ५ दिन रेमडिसिभिर एन्टिभाइरल चलाएपछि पनि राम्रो सुधार देखिएन । हाम्रा ९० प्रतिशतभन्दा बढी जनता यस्ता औषधि किन्न सक्दैनन् । नेपालजस्तो मुलुकमा औषधिको मूल्यले धेरै महत्त्व राख्ने भएकाले अत्यन्त न्यून खर्च लाग्ने प्लाज्मा थेरापी नै हाम्रा लागि महत्त्वपूर्ण हो ।

यसबाट उपचार गर्न कति खर्च लाग्छ ?

प्लाज्मा थेरापी खासमा रक्तदान हो । नेपालको कानुनअनुसार कसैले रकम लिएर रक्तदान गर्न पाउँदैनन्, इच्छाले मात्र गर्न सक्छन् । यसैले यो थेरापीमा रुचि राख्ने व्यक्तिले रक्तदान गर्न सक्छन् । रक्तदान गर्न शुल्क लाग्दैन । रगतको ‘प्रोसेसिङ’ मा विभिन्न रोगको संक्रमण नभएको सुनिश्चित गर्न ‘स्क्रिनिङ’ गरिन्छ । यसका लागि ६ सयदेखि ७ सय रुपैयाँसम्म खर्च हुन्छ । त्यसपछि रगतबाट प्लाज्मा छुट्याउनुपर्छ । ब्लड बैंकमा यो छुट्याउने प्रक्रियाका लागि स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले शुल्क तिर्छ । यसैले बिरामीले प्लाज्मा थेरापीमा कुनै खर्च गर्नु पर्दैन, निःशुल्क हुन्छ ।

संक्रमितलाई कतिपटक प्लाज्मा चढाउनुपर्छ ?

हामीले पहिलो केसमा एकपटक मात्र प्लाज्मा दिँदा नै संक्रमितमा राम्रो सुधार देखिएको थियो । धेरैजसो संक्रमितलाई एक मात्रा प्लाज्माले नै सुधार हुन्छ भने कसै–कसैलाई दोहोर्‍याउनुपर्छ ।

कस्ता बिरामीलाई प्लाज्मा थेरापी आवश्यक पर्छ ?

प्लाज्मा थेरापी १८ वर्षमाथिका कोभिड–१९ संक्रमितमा गर्न सकिन्छ । यसका लागि बिरामी अस्पतालको आईसीयूमा भर्ना भएको हुनुपर्छ । स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर वा अक्सिजन धेरै चाहिने र ज्यान नै खतरामा पर्ने खालको निमोनिया भएको हुनुपर्छ । फोक्सोको एक्सरेमा २४ देखि ४८ घण्टाभित्र ५० प्रतिशतले निमोनियाको दाग बढेको, श्वास फेर्ने दर प्रतिमिनेट ३० पटकभन्दा बढी भएको र अक्सिजन स्याचुरेसन ९३ प्रतिशतभन्दा कम भएको बिरामीमा मात्र यो पद्धतिबाट उपचार गर्न सकिन्छ ।

कस्ता व्यक्तिले प्लाज्मा दान गर्न सक्छन् ?

१८ वर्षभन्दा धेरै उमेरका कोरोना संक्रमणमुक्त व्यक्तिले प्लाज्मा दान गर्न सक्छन् । दातामा कोरोनाको लक्षण नहुनुका साथै दोहोर्‍याएर पीसीआर परीक्षण गर्दा नतिजा नेगेटिभ आएको हुनुपर्छ । कोरोनामुक्त भएको १४ दिन पुगेपछि दान गरिएको प्लाज्मालाई थेरापीका लागि उपयुक्त मानिन्छ । एकपटक प्लाज्मा दान गरेको व्यक्तिले दुई साताको अन्तरमा फेरि रक्तदान गर्न सक्छन् । तर रक्तदाता र ग्रहणकर्ताबीचको रक्त समूह मिल्नुपर्छ ।

यस पद्धतिको कुनै खराब पक्ष त छैन ?

प्लाज्मा थेरापीको मुख्य खतरा ‘ट्रान्सफ्युजन रिलेटेड एक्युट ल‌ंग इन्ज्युरी’ हो । अर्थात् कहिलेकाहीँ ट्रान्सफ्युजन भएपछि प्रतिक्रियास्वरूप फोक्सोको अवस्था झन् बिग्रिने सम्भावना रहन्छ । विशेष गरी कोरोनामुक्त सुत्केरीको रगत अरू बिरामीलाई दिँदा यसको सम्भावना रहन्छ । यो सम्भावना कम गर्न हामीले पुरुष र सुत्केरीबाहेकका महिलाको मात्र रगत दानमा लिने गरेका छौं ।

सम्बन्धित समाचार

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७७ ०९:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दूरी र मास्कले मार्सल आर्ट्सको अभ्यास प्रभावित

सन्जु पौडेल

तिलोत्तमा, रुपन्देही — कराते खेलाडी रश्मि पाण्डे बिहान रनिङ र व्यायामसँगै काता अभ्यास गरेर दिनको सुरुआत गर्छिन् । यति त धेरै सर्वसाधारणले दैनिक गरिरहेकै हुन्छन् । खेलाडीका हिसाबले घरमा गरिने अभ्यास पर्याप्त नभएको उनले महसुस गरेकी छन् ।

सानो छँदा एकअर्कालाई हिर्काउने पनि खेल हुन्छ भन्ने लाग्थ्यो । अहिले मार्सल आर्टबाटै उनको परिचय बनिसकेको छ । कोभिड–१९ कारण लकडाउनले उनको खेल क्षमता खुम्च्याइदिएको छ ।

बुटवल–११, देवीनगरमा ०५९ सालमा जन्मिएकी रश्मि ब्ल्याकबेल्ट सेकेन्ड डान हुन् । लकडाउनअघि झिसमिसेमै ट्रेनिङ सेन्टर पुगिसकेकी हुन्थिन् र प्रशिक्षकको सिकाइ लिन्थिन् । त्यो दिनचर्या पूरै फेरिएको छ ।

‘बिहान आफूले सिकेर विद्यालयमा सिकाउन पुग्थें,’ उनले सुनाइन्, ‘लकडाउन खुकुलो भएपछि आफूले अभ्यास गरिरहे पनि विद्यार्थीलाई सिकाउन पाएकी छैन ।’

दैनिक सिकेका कतिपय तरिका र विधि लकडाउनले भुलाएको भन्दै उनले एउटै तरिका सिक्न धेरै समय खर्चिनुपरेको बताइन् । जुन विषय पनि निरन्तर गरिरहे सम्झनामा ताजा रहन्छ तर छोड्ने बित्तिकै लयमा फर्कन समय लाग्ने अनुभव रश्मिले सुनाइन् ।

०७३ मा नवौं राष्ट्रपति खेलकुदमा काता र कुमुतेबाट स्वर्ण र रजत पदक जितेपछि पाएको पुरस्कारले हौसला बढाएको उनी बताउँछिन् । ‘खेल खेलिन्छ तर देशका लागि खेलेर पदक जित्नु सानो कुरो होइन रहेछ,’ उनले भनिन्, ‘सबैको ध्यान आफूतिर केन्द्रित हुँदाको खुसी नै बेग्लै हुन्छ ।’

बिहानबाटै आफ्नो अभ्यास र बालबालिकालाई सिकाउने गरेकी उनले महिनौंसम्म लकडाउन हुँदा नियमबद्ध चलेको दैनिकीमा खलल आएको सुनाइन् । बन्दाबन्दीभर छतलाई तालिमस्थल बनाएकी उनी गुरुहरूको सिकाइको प्रतीक्षामा छिन् । जुन सिकाइ उनले घरमा पाइनन् ।

कक्षा १२ को परीक्षा दिएकी रश्मिले अनलाइन करातेका प्रतियोगितामा भाग लिइन् । उनले काताबाट दोस्रो भएर पुरस्कार पाइन् । दक्षिण कोरियामा रहेका खेलप्रेमी व्यक्तिले आयोजना गरेको प्रतिस्पर्धामा उनले भाग लिइन् ।

‘घरमा बसेपछि कहिले धेरै सुतिने, कहिले के बहाना बन्ने हुँदोरहेछ,’ उनले भनिन्, ‘१५ दिन भयो, केही खुकुलो भएपछि ट्रेनिङ सेन्टरमै सिक्न थालेकी छु । लयमा फर्कन अझै केही समय लाग्ला ।’

बन्दाबन्दी नभएको भए पोखरामा हुने भनिएको अन्तर्राष्ट्रिय च्याम्पियनसिपलगायत अन्य प्रतियोगितामा भाग लिएकी हुन्थिन् ।बन्दाबन्दीले हरेक खेलाडीलाई केही मात्रामा अल्छी बनाएको र गुरुसँग सिक्न जाँदा मास्क, सेनिटाइजर प्रयोग गर्नुपरेको र त्यसले अप्ठ्यारो बनाएको उनले बताइन् ।

आठौं राष्ट्रिय खेलकुदमा सफलता पाउन नसकेपछि उनी १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुद छनोटको परिनन् । ०७१ को भदौमा धनगढीमा सम्पन्न अन्तर्राष्ट्रिय कराते च्याम्पियनसिपमा यू–१२ खेलेकी उनी दोस्रो भएकी थिइन् । फाइनल भारतीय खेलाडीसँग पराजित उनले लगत्तै जुनियर टिमका लागि दिइएको अन्तर्राष्ट्रिय तालिम लिने मौका पाइन् । ‘केही दिन काठमाडौंमा बसेर क्लोज क्याम्प अभ्यास गर्न पाइयो,’ उनले भनिन्, ‘त्यस्ता सामग्री स्थानीयस्तरमा समेत उपलब्ध हुने हो भने खेलाडीलाई थप सहज र सिकाइ राम्रो हुने हुन्थ्यो ।’

जिल्लामा सिक्दा त्यस्ता सामग्री त परै जाओस्, सामान्य म्याट पनि नहुने र भुइँमै अभ्यास गर्ने गरेको उनले सुनाइन् । रश्मिले देशको प्रतिनिधित्व गर्दै थाइल्यान्डमा सम्पन्न थाइल्यान्ड ओपन कराते च्याम्यिनसिपमा २०१९ मा भाग लिइन् । तर त्यहाँ सफलता पाउन सकिनन् । आगामी प्रतिस्पर्धाका लागि अनुभव भएको उनी बताउँछिन् ।

बन्दाबन्दीका कारण घरकै छतलाई अभ्यास स्थल बनाएर सिकिरहेका कराते खेलाडी किरणबहादुर आले तस्बिर : सन्जु/कान्तिपुर

सिद्धार्थनगर नगरपालिका–३, राइस मिल टोलका तेक्वान्दो खेलाडी किरणबहादुर आलेलाई कहिले लकडाउन पूरै खुला होला र प्रतिस्पर्धामा भाग लिन पाइएला भन्ने चिन्ता छ । १३ औं दक्षिण एसियाली खेलकुदमा भैरहवा तेक्वान्दो डोजाङबाट छानिएर ग्यारोगीतर्फ ८० केजीमुनि प्रतिस्पर्धामा भिडेका किरणले रजत हात पारे । ‘उक्त प्रतियोगितामा भाग लिन पाउनु नै ठूलो जस्तो लाग्यो,’ उनले भने, ‘खेल नै जीवन भनेर लागेपछि हरेक पटक कुनै न कुनै प्रतियोगिता होस् र भाग लिन पाऊँ भन्ने लाग्दोरहेछ ।’

बाहिरी मैदान आवश्यक नपर्ने भए पनि तेक्वान्दो फराकिलो स्थानमा सिक्नुपर्ने र खेलाडीले सहजता महसुस गर्न आवश्यक रहने उनी बताउँछन् । उनले आउटडोरमा खेलेजस्तो रमाइलो गर्न भने पाएका छैनन् । संसारकै समस्या आफूले पनि सामना गर्नुपरेको भन्दै चित्त बुझाए । ‘अरू खेलमा शारीरिक दूरी कायम गरेर अभ्यास गर्न सकिन्छ, हाम्रो त कन्ट्याक्ट खेल हो,’ उनले भने, ‘दूरी सम्भवै नहुने तेक्वान्दोमा केही न केही नयाँ नियम बनाएर खेल्न सकिन्छ ।’

एक महिनादेखि आलेले स्वास्थ्य सुरक्षा अपनाएर आफ्ना प्रशिक्षार्थीलाई सिकाइरहेका छन् । उनीहरूलाई सिकाउँदै आफूले अभ्यास गर्ने गरेका उनले लकडाउनले परिवारसँगै समय बिताउनुका साथै परिवारले देख्ने गरी आफ्नो खेल प्रदर्शन गर्न पाएको सुनाए । आफू खेलेको कुनै पनि खेल हेर्न नपाएका परिवारका सदस्यले घरमै हेर्दा धेरै नै मिहिनेत गर्नुपर्ने खेल रहेछ भनी प्रतिक्रिया दिने गरेको अनुभव बटुले । कुनै बेला खेल छोड्ने सोच बनाइसकेका उनलाई खेलमा निरन्तरता दिन श्रीमतीले पनि सघाएकी छन् ।

लकडाउन खुकुलो भएपछि पनि केही बालबालिकाका अभिभावकले डरका कारण प्रशिक्षणमा नपठाएकाले छुटेका र अहिले गरिरहेका सँगै हुन नपाउँदा एउटै सिकाइ दोहोर्‍याउनुपर्ने बाध्यतासमेत हुने बताए । धेरैबेरसम्म मास्क, ग्लोभ्स लगाएर प्रशिक्षण गर्न पनि सम्भव नरहेकाले पूर्ण रूपमा लकडाउन खुला हुने समय पर्खिरहेको उनले बताए ।

कन्ट्याक्ट खेल भएकाले इन्डोर गेममा लकडाउनको नकारात्मक प्रभाव परेको जिल्ला खेलकुद विकास समिति रूपन्देहीका तेक्वान्दो प्रशिक्षक प्रकाश राजभण्डारीले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७७ ०९:३९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×