माओवादी प्रतिनिधिको माग : ‘प्रत्यक्ष कार्यकारी राष्ट्रपति र पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली’- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

माओवादी प्रतिनिधिको माग : ‘प्रत्यक्ष कार्यकारी राष्ट्रपति र पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली’

पार्टीमा ७० वर्षे उमेरहद र २ कार्यकाल मात्र कार्यकारी पदमा बस्न पाउने व्यवस्था गर्न सुझाव
जयसिंह महरा

काठमाडौँ — माओवादी केन्द्रका महाधिवेशनका प्रतिनिधिले शासकीय स्वरूपमा प्रत्यक्ष कार्यकारी राष्ट्रपति प्रणालीको मुद्दा अघि सार्न सुझाव दिएका छन् । अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले प्रस्तुत गरेको राजनीतिक प्रतिवेदनमाथि समूहगत छलफलका क्रममा प्रतिनिधिले पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीलाई पार्टीले अगाडि सार्नुपर्नेमा पनि जोड दिएका छन् ।

बन्द सत्रमा २५ वटा समूह बनाएर अध्यक्ष दाहालको प्रतिवेदनमाथि मंगलबार र बुधबार छलफल गरिएको थियो । त्यस क्रममा प्रतिनिधिहरूले पार्टीले संविधान निर्माणका क्रममा थाती राखेका मुद्दालाई अगाडि सार्नुपर्ने बेला आएको भन्दै प्रत्यक्ष निर्वाचित राष्ट्रपति र पूर्ण समानुपातिक संसद्सम्बन्धी विषयमा सुझाव दिएका हुन् ।

सल्लाहकारहरूको समूहका नेता रामनारायण बिडारीले अहिलेको शासकीय प्रणालीको विकल्प खोज्न सुझाव आएको बताए । ‘निर्वाचन अत्यन्तै खर्चिलो भयो, यस्तो निर्वाचन प्रणालीबाट संसद्मा पुग्ने र संसदीय व्यवस्था हाँक्ने कुरा हुँदैन, यसको विकल्पमा प्रत्यक्ष राष्ट्रपतीय पद्धति वा पूर्ण समानुपातिक पद्धति वा निर्वाचनलाई खर्च गर्नु नपर्ने गरी हुन सक्ने अन्य उपाय सोच्नुपर्छ भन्ने निष्कर्ष हाम्रो समूहको थियो,’ उनले भने ।

वाग्मती प्रदेश समूहको निष्कर्ष र सुझावमा पनि त्यही विषयलाई जोड दिइएको छ । प्रदेश अध्यक्षसमेत रहेका समूह नेता सरल सहयात्री पौडेलले भने, ‘स्थायी शासन प्रणाली र राजनीतिक आत्मनिर्भरताका लागि प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपति हुनुपर्छ भन्ने हाम्रो समूहको निष्कर्ष रह्यो । बाह्य हस्तक्षेप नहोस् र र पाँच वर्ष सरकार चलोस् भन्नका लागि यो व्यवस्था लागू हुनुपर्छ भन्ने कुरा आएको छ ।’

कर्णाली प्रदेशका प्रतिनिधि रहेको समूहकी नेता विमला केसीले प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपति र पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीका पक्षमा जोडदार रूपमा लाग्नुपर्ने बताइन् । ‘सर्वहारा वर्गको पार्टीले करोडौं खर्च गरेर चुनाव लड्न सकिँदैन । अहिलेको प्रणालीमा धनीले मात्रै लड्न सक्छन् । धनीले पनि पैसा उठाएर चुनाव लड्ने हुन्,’ उनले भनिन् । भ्रष्टाचार अन्त्यका लागि पनि पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली अपनाउनुपर्ने र समानुपातिकमा जाने व्यक्तिहरू पार्टीको आन्तरिक प्रतिस्पर्धाबाट छान्नुपर्ने सुझाव दिएको उनले बताइन् । सम्पर्क समन्वय प्रदेशका प्रतिनिधिहरूले पनि समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली र प्रत्यक्ष निर्वाचित राष्ट्रपतीय प्रणाली हुनुपर्ने निष्कर्ष निकालेको छ ।

माओवादीले संविधान घोषणा गर्नुपहिले शासकीय प्रणाली प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपति, पूर्ण समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली, न्यायालय संघीय संरचनामा जानुपर्नेसहित ५७ बुँदामा फरक मत राखेको थियो । संविधानसभा सदस्य तथा माओवादी नेता खिमलाल देवकोटाले अध्यक्ष दाहालको प्रतिवेदनमा समूहगत छलफलबाट सही सुझाव आएको बताए । ‘त्यतिबेला ५७ बुँदे फरक मत मिहिनेत गरेर तयार गरियो तर अध्यक्षले त्यति धेरै बल गरेर संविधानसभामा प्रस्तुत गर्नु भएन । अहिले पनि उहाँले जोड गर्नुभएको थिएन तर सबै प्रतिनिधिको ध्यानमा पर्‍यो,’ उनले भने, ‘अध्यक्षको प्रतिवेदनमा संविधानको महिमामण्डन बढी छ, फरक मत त्यति धेरै छैन तर प्रतिनिधिहरूले फरक मतलाई मुद्दा बनाउनुपर्छ भनेर जोड दिनुभएको छ ।’

माओवादीभित्र कार्यकारी पदमा निश्चित कार्यकाल र उमेर हद तोक्नुपर्ने कुरा पनि उठेको छ । दाहालको प्रतिवेदनमा यी विषयमा स्पष्ट नभए पनि समूहगत छलफलमा कार्यकारी पदमा २ कार्यकाल मात्रै बस्न पाउने व्यवस्था गर्न समूहहरूले सुझाव दिएका छन् । ‘उमेर हदबन्दी लगाउनुपर्छ भन्ने पनि सुझावमा उल्लेख गरेका छौं । यति नै उमेरपछि पार्टी राजनीतिबाट रिटायर हुनुपर्छ भनेर तोकेका त छैनौं तर समूहमा छलफल गर्दा ७० वर्ष पुगेपछि आराम गर्नुपर्छ भन्ने कुरा आएको थियो,’ नेता केसीले भनिन् ।

नेता बिडारीले पनि विधान संशोधन गरेर यो महाधिवेशनपछि नेता एक कार्यकारी पदमा २ कार्यकाल मात्रै बस्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने सुझाव दिएको जानकारी दिए । यस्तै, गण्डकी प्रदेश समूहको सुझाव र निष्कर्ष प्रस्तुत गरेकी प्रदेश अध्यक्ष गायत्री गुरुङले पार्टीमा कार्यकारी पद लिएर राजनीति गर्ने उमेर हद लगाउनुपर्ने बताएकी थिइन् । उनले ७० वर्षे उमेर हद लगाउनुपर्नेमा समूह छलफलमा उठेको जानकारी दिइन् । गण्डकी प्रदेशको समूहले सबै केन्द्रीय नेताका सन्तानलाई सरकारी विद्यालयमा पढाउने बाध्यकारी व्यवस्था गर्नुपर्ने सुझाव पनि दिएको छ ।

प्रतिनिधिले विचार संश्लेषणका लागि विशेष महाधिवेशनको मिति तय गर्नुपर्ने, महाधिवेशन हलबाट नै पदाधिकारीसहितको केन्द्रीय समिति चयन गर्नुपर्ने सुझाव अध्यक्ष दाहाललाई दिएका छन् । सबैजसो समूहले कालापानी, लिपुलेक र लिम्पियाधुरालगायत भारतले मिचेका भूमि फिर्ताका लागि पार्टीले पहल गर्नुपर्ने र दस्ताबेजमा स्पष्टसँग उल्लेख गर्नुपर्ने सुझाएका छन् ।

सबै तहका सरकारमा सहभागी भएका पार्टी नेताहरूको कार्यप्रगति मूल्यांकन गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने र पार्टी अनुशासन, आचरणविपरीत गई गम्भीर प्रकारका गल्ती गरे फिर्ता बोलाउने अधिकार कमिटीलाई हुने व्यवस्था विधानमा स्पष्ट गर्नुपर्ने माग पनि उनीहरूको छ ।


प्रकाशित : पुस १५, २०७८ ०७:५५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हिमपातले कतै हर्ष, कतै कष्ट

चिसो बढेर जनजीवन प्रभावित, हिउँ परेका क्षेत्रमा बढे पर्यटक
प्रदेश ब्युरो

हेटौंडा — वाग्मती प्रदेशका उच्च भूभागमा बुधबार बिहानदेखि नै हिमपात भएको छ । मकवानपुर, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, रामेछाप र रसुवाका उच्च पहाडी डाँडा सेताम्मे भएका छन् । हिमपातका कारण जनजीवन कष्टपूर्ण बन्नुका साथै राजमार्ग र स्थानीय सडकमा सवारीसाधनहरू रोकिएका छन् । 

मकवानपुरको उत्तरी क्षेत्रस्थित दामन–सिमभन्ज्याङ क्षेत्रमा हिमपात भएको छ । बुधबार रातिदेखि परेको पानीसँगै त्यस क्षेत्रमा हिमपात भएको हो । थाहा नगरपालिकाको दामन, सिमभन्ज्याङ तथा भीमफेदी गाउँपालिकाको झिरघारी, गोलमोड तथा अघोर क्षेत्रमा हिमपातले जनजीवन प्रभावित बनेको छ ।

एक फिटभन्दा धेरै हिउँ जमेको थाहा नगरपालिका मेयर लवशेर विष्टले बताए । त्यस क्षेत्रमा हिमपात भएसँगै हेटौंडा, इन्द्रसरोवर र काठमाडौंबाट हिउँ खेल्न व्यक्तिहरू आइरहेको स्थानीयले बताएका छन् ।

हिमपातले त्रिभुवन राजमार्ग अवरुद्ध बनेको इलाका प्रहरी कार्यालय पालुङले जनाएको छ । मकवानपुरका निमित्त प्रहरी प्रवक्ता प्रहरी निरीक्षक राजकुमार सापकोटाका अनुसार तत्काल सवारी चलाउन सकिने अवस्था छैन । सवारी बलजफ्ती चलाउँदा दुर्घटना हुने देखिएकाले यातायात सञ्चालनमा रोक लगाएको उनले बताए । ‘काठमाडौंबाट आएको सवारी पालुङमै रोकिएका छन् । हेटौंडाबाट गएका गाडी अघोरमा रोकिएको छ । तत्काल बाटो खुल्ने सम्भावना छैन,’ सापकोटाले भने । उनका अनुसार बिहान ६ बजेबाट सवारी रोकिएका हुन् ।

दामनस्थित त्रिभुवन राजपथमा परेको हिउँ ।

सिन्धुपाल्चोक–जिल्लाका ३ नगर र ९ गाउँपालिकामा बुधबार बिहानबाट हिमपात सुरु भएको थियो । हरियाली डाँडा हिउँले पुरिएर मनमोहक बनाएको छ । जिल्लाका हेलम्बुझैं अन्य हिमाली गाउँमा हिउँ पर्नु घुम्न आउनेलाई ठूलो पर्वझैं भएको छ । हेलम्बु गाउँपालिकाका प्रमुख निमाग्याल्जेन शेर्पाका अनुसार गाउँभरि बुधबार झन्डै चार फिट बाक्लो हिउँ जमेपछि हेलम्बुभरका गाउँले घरबाट बाहिर निक्लन सकेका छैनन् ।

रसुवामा वर्षासँगै बुधबार बिहानबाट हिमाली भागमा बाक्लो हिमपात भएको छ । हिमपात र वर्षाले जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रमा जाडो धेरै बढेको छ । जिल्लाको उतरी क्षेत्र गत्लाङ, लाङटाङ, क्याङजिन, तातोपानी, ठूलोस्याफ्रु, बृदिम, खाम्जिङ, शेर्पा गाउँ, थुमन, गोसाइँकुण्ड, धुन्चेको लेक, चोलाङपाटी, लौरीबिना, नगथली, चन्दनबारी यार्सा लेक, हाकुको लेक, माङचेतलगायतका विभिन्न ठाउँहरूमा बाक्लो हिमपात भएको छ । धुन्चे, भार्कु, ठाडे, राम्चे, लोकिल, यार्सालगायतका क्षेत्रमा हल्का हिमपात भएको छ । लाङटाङमा एक फिटभन्दा बढी हिमपात भएको वडाध्यक्ष सुप्पा लामाले बताए ।

तस्बिर सौजन्य : नोर्चेल तामाङ

‘हिमपात र वर्षा भइरहेको छ,’ लामाले भने, ‘घर बाहिर कोही पनि निस्कन सक्ने अवस्था छैन ।’ हिमपातका कारण चिसो बढेर उत्तरी भेगका स्थानीयको जनजीवन प्रभावित भएको छ । आमाछोदिङमो–५ तातोपानी, सिम्बु र टेताङ्चे क्षेत्रमा पनि बाक्लो हिमपात भएको तातोपानीका स्थानीय नोर्चेल तामाङले बताए ।

बुधबार रामेछापका उच्च पहाडी भूभागमा बाक्लो हिमपात भएको छ । साँझ अबेरसम्म पनि हिमपात भएको थियो । उमाकुण्ड गाउँपालिकाको गुम्देल, वाम्ती, कुभुकास्थलीको अगम डाँडा, प्रितीको लाप्चाने क्षेत्र, गुप्तेश्वरको तामे क्षेत्रमा ३ फिटसम्म हिमपात भएको स्थानीय मानबहादुर सुनुवारले बताए । सुनुवारका कारण वर्षा र हिमपातका कारण यहाँको जनजीवन कष्टपूर्ण बनेको छ ।

यातायातका साधन पनि गुड्न सकेनन् । गोकुलगंगाको चुचरे, ठोसे र रस्नालुका उच्च पहाडी भागमा बाक्लो हिमपात भएको छ । यता दोरम्बा शैलुङ गाउँपालिकाको शैलुङ क्षेत्रमा ४ फिटसम्म हिउँ परेको छ । हिउँले खोलाखर्क, घलेडाँडा गुफा छागाँ र गौश्वाराको माथिल्लो भाग ढाकेको छ । स्थानीय लालबहादुर श्रेष्ठका अनुसार खोलाखर्कमा हिउँ पर्ने क्रम रोकिएको छैन भने मानिसहरू घरबाहिर निस्कन सक्ने अवस्था छैन ।

-सुवास बिडारी (मकवानपुर), अनिश तिवारी (सिन्धुपाल्चोक), बलराम घिमिरे (रसुवा) र टीकाप्रसाद भट्ट (रामेछाप)

प्रकाशित : पुस १५, २०७८ ०७:५५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×