साढे दुई करोड खोप ल्याउन पहल- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

साढे दुई करोड खोप ल्याउन पहल

रूसी खोप भित्र्याउनेबारे एक औषधि उत्पादक कम्पनीले सम्झौता गरे पनि यसबारे जानकारी नभएको स्वास्थ्य मन्त्रालयले जनाएको छ ।
अतुल मिश्र

काठमाडौँ — रसियन डाइरेक्ट इन्भेस्टमेन्ट फन्ड (आरडीआईएफ) र नेपालको ट्रिनिटी फर्मास्युटिकल्सबीच दुई करोड ५० लाख डोज कोरोनाको खोप आपूर्ति गर्ने सहमति भएको छ । आरडीआईएफद्वारा मंगलबार जारी प्रेस विज्ञप्तिअनुसार यो खोप नेपालका ९० प्रतिशत जनसंख्यालाई पुग्नेछ ।

खोप हाल तेस्रो अर्थात् अन्तिम चरणमा परीक्षणको क्रममा छ । तर विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लूएचओ) र सरकारले मान्यता दिएपछि मात्रै रुसमा विकसित खोप ‘स्पुतनिक–५’ नेपाल आउनेछ ।

खोप ल्याउने सम्झौताबारे नेपाल सरकारलाई भने औपचारिक जानकारी छैन । स्वास्थ्य मन्त्रालयका सहप्रवक्ता डा. समीरकुमार अधिकारीले सम्झौताका विषयमा कुनै जानकारी नरहेको बताए । ‘कुनै पनि नयाँ खोप नेपालमा प्रयोग गर्न पाइँदैन, अन्तिम अवस्था (थर्ड फेज) को खोप ट्रायल गर्न मात्र दिइएको छ,’ उनले भने, ‘त्यो पनि स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्को समन्वय र दिशानिर्देशअनुसार प्रयोग गर्न सकिन्छ ।’

आरडीआईएफको प्रेस सेक्रेटरी आर्सेनी पालागिनसले नेपाल सरकारले अनुमति दिएपछि खोप दिनेबारे तय हुने कान्तिपुरलाई इमेलमार्फत बताएका छन् । ‘खोप आपूर्तिको मितिबारे नेपाल सरकारले मान्यता दिने कुरासँग निर्भर हुनेछ,’ उनले भने । ट्रिनिटी निकट स्रोतले नेपालका तर्फबाट खोप आयात गर्न सम्पर्क गरेको बतायो । नेपालमा बिक्रीवितरण गर्न सक्ने कम्पनीको रूपमा फन्डले ट्रिनिटीसँग सम्झौता गरेको हो । यो सम्झौता काठमाडौंस्थित रसियन दूतावासको सहयोगमा भएको स्रोतको भनाइ छ ।

‘नेपालको ट्रिनिटी फर्मास्युटिकल्सलाई सम्झौताका लागि धन्यवाद । नेपालको ९० प्रतिशत जनसंख्यालाई ‘स्पुतनिक–भी’ खोप प्रदान गरिने छ,’ आरडीआईएफका सीईओ किरिद दमित्रिएभको भनाइ उद्धृत गर्दै विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ । फन्डले जारी गरेको विज्ञप्तिमा ट्रिनिटीका निर्देशक किशोर अधिकारीले यो घोषणा गर्न पाउँदा उत्साहित भएको बताएको उल्लेख छ ।

यसअघि नेपालका लागि रुसी राजदूत एलेक्सी नोभिकभले खोप उपलब्ध गराउन सकिने बताएका थिए । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले गत अगस्ट ११ मा रुसका वैज्ञानिकहरूले कोभिडको पहिलो खोप ‘स्पुतनिक–५’ विकसित गरेको घोषणा गरेका थिए । उनले आफ्नी छोरीमा सो खोप परीक्षण गरेको उल्लेख गर्दै धेरै प्रभावकारी र शरीरमा स्थायी प्रतिरोधक क्षमता विकसित गरेको बताएका थिए । गामालेया नेसनल रिसर्च इन्स्टिच्युट अफ इपिडिमियोलोजी एन्ड माइक्रोबायोलोजीले यो खोप विकास गरेको हो । खोपलाई रुसको स्वास्थ्य मन्त्रालयले अनुमति दिइसकेको छ ।

डब्लूएचओले मान्यता दिएपछि फन्डले कागजात ल्याउने र त्यसपछि औषधि व्यवस्था विभागले मान्यता दिएपछि खोप आयात गर्न बाटो खुल्ने कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीले त्यसपछि मात्र खोपको मूल्य निर्धारण हुने जनाएको छ ।

क्लिनिकल ट्रायलबारे निर्णय भएको छैन

कोभिड खोपको अन्तिम अवस्थाको क्लिनिकल ट्रायलका लागि केही साताअघि प्रक्रिया सुरु गरिएको थियो । नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्ले क्लिनिकल ट्रायलका लागि रुसमा पत्राचारसमेत गरेको थियो । ‘रुसको खोप आपूर्तिबारे हामीलाई कुनै जानकारी छैन,’ परिषद्का सदस्य सचिव डा.प्रदीप ज्ञवालीले भने, ‘यसअघि स्पुतनिक खोपको परीक्षणबारे रुसको निकायसँग छलफल भए पनि हालसम्म यसबारे कुनै निर्णय भएको छैन ।’ खोप परीक्षण गर्नेबारे परिषद् र नेपालका लागि रुसका राजदूत नोभिकभबीच कुराकानी भएको थियो । रुसमा निर्मित खोप नेपालमा ‘क्लिनिकल ट्रायल’ का लागि ल्याउन आग्रह गर्दै परिषद्ले राजदूत नोभिकभलाई केही साताअघि पत्र लेखेको थियो ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयको खोपसम्बन्धी आधिकारिक निकाय ‘बाल स्वास्थ्य तथा खोप शाखा’ ले सामान्य अवस्थामा डब्लूएचओले मान्यता दिएको खोप मात्र प्रयोग गर्दै आएको जनाएको छ । ‘रुसको खोप ल्याउनेबारे हालसम्म कुनै जानकारी छैन,’ खोप शाखाका प्रमुख डा.झलक शर्मा गौतमले भने, ‘हामीले पनि कुन खोप कसरी आउँँदै छ भन्नेबारे नजिकबाट अवलोकन गरिरहेका छौं ।’

नेपालले कानुनअनुसार डब्लूएचओले मान्यता दिएको खोप मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ । महामारीमा खोप प्रयोग गर्नुपरे विशेष प्रक्रिया पुर्‍याउनुपर्छ । त्यस्तो खोप प्रयोग गर्दा नेपालको निकायमा दर्ता हुनुपर्छ ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७७ ०७:४७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

स्कुल खुलेपछि संक्रमण जोखिमको चिन्ता

कतिपय जिल्लामा स्थानीय प्रशासनद्वारा रोक, स्वास्थ्य सुरक्षाका उपाय अवलम्बन गर्न विज्ञहरुको सुझाव
सुदीप कैनी

काठमाडौँ — कोरोना महामारीका कारण ६ महिना बन्द रहेका विद्यालयहरू पुनः सञ्चालन हुन थालेका छन् । अभिभावक, विद्यार्थी, शिक्षकहरू त्रासका बीच शैक्षिक गतिविधिमा जुट्दा संक्रमण झनै फैलिने हो कि भन्ने चिन्ता पनि बढेको छ । 

काठमाडौं उपत्यकासहित सिन्धुपाल्चोक, धादिङ, डडेलधुरा, गोरखा, लमजुङ, तनहुँ, हुम्ला, बाजुरा, मुगु, सल्यान, कालीकोट, रूपन्देही, चितवनलगायतका जिल्लामा भौतिक रूपमै शिक्षक–विद्यार्थी कक्षाकोठामा जुटेर पठनपाठन हुन थालेको छ । स्थानीय तह र विद्यालयले थालेको पठनपाठन कतिपय जिल्लामा भने स्थानीय प्रशासनले रोकसमेत लगाएको छ ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय, सल्यानले सूचना जारी गरेर शैक्षिक संस्था सञ्चालन नगर्न भनेको छ । जिल्लाका अधिकांश स्थानीय तहका विद्यालयले विभिन्न तरिकाबाट पठनपाठन गराउन थालेका थिए । प्रमुख जिल्ला अधिकारी हेमराज तामाङले जारी गरेको सूचनामा विद्यालय, कलेज, तालिम केन्द्र र परीक्षा सञ्चालनमा रोक लगाइएको छ । जिल्लामा कोरोना संक्रमण फैलिएकाले शिक्षण संस्थालगायत भीडभाड हुने गतिविधिमा रोक लगाइएको कार्यालयले जनाएको छ ।

लमजुङ प्रशासनले पनि शैक्षिक गतिविधि सञ्चालनमा रोक लगाएको छ । त्यहाँका विद्यालयले जोरबिजोर प्रणालीमा कक्षा चलाएका थिए । प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद शर्माले प्रत्यक्ष सिकाइ विधिबाट कक्षा सञ्चालन नगर्न सचेत गराएका छन् । विद्यालय सञ्चालन गरी संक्रमण फैलिन गएमा त्यसको जिम्मेवारी सम्बन्धित शिक्षण संस्थाले लिनुपर्ने चेतावनी दिइएको छ ।

जनस्वास्थ्य र शिक्षाविद्हरू स्थानविशेष जोखिमको ख्याल गर्दै स्वास्थ्य मापदण्ड पूरा गरेर भौतिक रूपमा पठनपाठनलाई निरन्तरता दिन सकिने बताउँछन् । जनस्वास्थ्यविद् डा. शरद वन्तले शैक्षिक गतिविधिलाई सुरक्षित ढंगबाट सामान्यीकरण गर्दै जानुपर्ने सुझाए । ‘कोरोनाको जोखिम सबै ठाउँमा बराबर छैन । कतै अत्यत्यै उच्च जोखिम छ, कतै अत्यन्तै कम,’ उनले भने, ‘कम जोखिम रहेका ठाउँमा स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाएर कक्षा सञ्चालन गर्न सकिन्छ ।’

वन्तका अनुसार शिक्षण संस्थामा स्वास्थ्य मापदण्ड अपनाउने विधि थुप्रै छन् । शिक्षक, विद्यार्थी र कर्मचारीले अनिवार्य मास्क लगाउने र भौतिक दूरी कायम गर्ने व्यवस्था मिलाउन उनको सुझाव छ । कक्षाकोठा, खानेपानी, शौचालय, चमेना गृहलाई सुरक्षित बनाउनुपर्ने उनले औंल्याए । ‘विद्यार्थी–विद्यार्थी, विद्यार्थीबाट शिक्षक र शिक्षकबाट विद्यार्थीलाई पनि संक्रमण फैलिन सक्छ भन्नेमा सचेत हुनुपर्छ,’ उनले भने, ‘स्थानीय तहले आफ्नो क्षेत्रको कोरोना संक्रमणको अवस्था विश्लेषण गरेर कक्षा सञ्चालन गर्न सक्छन् ।’ शिक्षण संस्थामा भौतिक दूरी कायम गराउन आलोपालो र आंशिक रूपमा पनि कक्षा सञ्चालन गर्न सकिने उनले

प्रस्ट्याए । ‘४० जना विद्यार्थी राख्ने कोठामा बढीमा २० जना मात्रै राख्ने व्यवस्था मिलाउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘बिहान र दिउँसोको सिफ्टमा पठनपाठन गराउन सकिन्छ ।’

कोरोनाको उच्च जोखिममा रहेको काठमाडौंस्थित गोकर्णेश्वर नगरपालिकाले असोज १६ गतेदेखि विद्यालय सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको छ । नगर शिक्षा समितिले विद्यालय सञ्चालनको निर्णय गरेको शिक्षा शाखाका उपसचिव विजयप्रसाद आचार्यले जानकारी दिए । सामाजिक र भौतिक दूरी कायम गरी अभिभावक र विद्यालय व्यवस्थापन समितिको आपसी छलफलपछि विद्यालय सञ्चालन गर्नुपर्ने निर्णयमा भनिएको छ । विद्यार्थीहरूको समूह बनाएर सिफ्टअनुसार भौतिक उपस्थितिमा नै विद्यालयमा पठनपाठन गराउन सकिने आचार्यले बताए ।

शिक्षाविद् विद्यानाथ कोइराला संक्रमण शून्य रहेको स्थानीय तहमा वैशाखदेखि नै कक्षा सञ्चालन गर्न सकिने अवस्था रहेको बताउँछन् । ‘आफ्नो अवस्था र क्षमताअनुसार कक्षा चलाऊ भनेर पहिल्यै पालिकाहरूलाई भन्नुपर्ने थियो,’ उनले भने । नीतिशालाले गरेको सर्वेक्षणमा ५ सय ८३ स्थानीय तह कोरोनामुक्त छन् । ती स्थानीय तहमा स्वास्थ्य मापदण्ड कायम गरेर पठनपाठन गराउनुपर्नेमा उनले जोड दिए । ‘संविधानअनुसार पनि विद्यालय सञ्चालन गर्ने पालिकाले नै हो, यसमा दुविधा छैन,’ उनले भने, ‘पालिकामा इच्छाशक्ति पनि छ । पालिका, स्कुल र शिक्षकले म सक्छु भनेर अघि बढ्नुपर्छ ।’

शिक्षामन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले विद्यालय सञ्चालनका विषयमा भ्रम छरेको उनले आरोप लगाए । ‘कहिले दसैंसम्म विद्यालय खुल्दैन भनेको छ, कहिले यो शैक्षिक सत्र पढाइ हुँदैन भनेको छ,’ शिक्षाविद् कोइरालाले थपे, ‘पालिकाहरूले कोरोनाको ख्याल गरेर अरूका कुरा नसुनी विद्यालय सञ्चालनमा जुट्नुपर्छ ।’

तनहुँको म्याग्दे गाउँपालिकाले विद्यालयमा नै पठनपाठन थाल्ने निर्णय गरेको छ । शिक्षकहरूको सुझावका आधारमा भौतिक उपस्थितिमा नै कक्षा सञ्चालन गर्ने निर्णय गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष मायादेवी राना आलेले जानकारी दिइन् । शिक्षा समितिले कक्षा २ देखि माथिका विद्यार्थीलाई विद्यालयमा नै पठनपाठन गराउने निर्णय गरेको हो ।

५० भन्दा बढी विद्यार्थी रहेको विद्यालयले सिफ्टमा कक्षा सञ्चालन गर्नुपर्ने गाउँपालिकाले जनाएको छ । विद्यार्थीले मास्क अनिवार्य लगाउनुपर्ने र साबुनपानीले हात धुने वा सेनिटाइजर प्रयोग गर्ने व्यवस्था मिलाउन भनिएको छ ।

प्रकाशित : आश्विन १४, २०७७ ०७:४३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×