पीपीईको गुणस्तर जाँच्‍न नाष्टले बनायो पीसीटी डिभाइस- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पीपीईको गुणस्तर जाँच्‍न नाष्टले बनायो पीसीटी डिभाइस

गोविन्द पोखरेल

काठमाडौँ — बिरामीको उपचारमा खटिँदा स्वास्थ्यकर्मीले प्रयोग गर्ने पर्सनल प्रोटेक्टिभ इक्‍विपमेन्ट (पीपीई)को गुणस्तर परीक्षण अब नेपालमै हुने भएको छ । नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान (नाष्ट)ले पीपीईको गुणस्तर परीक्षण गर्न पीसीटी निर्माण गरेको छ ।

नाष्टको प्रविधि संकाय अन्तर्गतको समृद्धिका लागि नवप्रवर्तन केन्द्र (सीआईपी) ले पीपीईको गुणस्तर परीक्षणका लागि प्रोटेक्टिभ क्लोथिङ पेनिट्रेसन टेस्ट डिभाइस (पीसीटी)को निर्माण गरेको हो ।

बजारमा विभिन्न खालका पीपीईहरु निर्माण हुँदा त्यसको गुणस्तरमा प्रश्न उठ्न थालेपछि नाष्टले नाप तौल तथा गुणस्तर विभागले दिएको मापदण्डअनुसार पीसीटीको निर्माण गरेको जनाएको छ । रेन कोट तथा विभिन्न बस्तुहरुमा प्रयोग हुने कपडाबाट पीपीई निर्माण हुन थालेपछि त्यसको गुणस्तरको परीक्षण आवश्यक भइरहेको बेला पीसीटीको निर्माण गरिएको सीआईपीका वरिष्ठ प्राविधिक अधिकृत एवं इन्जिनियर शंकर ढकालले बताए ।

'कम गुणस्तरको पीपीई कोरोनाको मात्रै नभएर अन्य भाइरसहरुको पनि स्रोत हुन सक्छ,' ढकालले भने, 'हामीले नाप तौल विभागले तोकेको मापदण्ड अनुसार यो डिभाइसको निर्माण गरेका हौं ।' पीपीईको बिक्री वितरण र उत्पादन टेलरिङमा पनि हुन थालेपछि त्यसको गुणस्तर जाँच आवश्यक भएको उनले बताए । नाष्टले निर्माण गरेको यो डिभाइस अमेरिकन स्टान्डर्ड अफ टेस्टिङ अफ मेटेरियल्स(एएसटीएम) प्रोटोकल अनुसार निर्माण गरिएको छ । यो प्रोटोकल विश्वभरी प्रयोग हुँदै आएको ढकालले बताए ।

यसरी हुन्छ परीक्षण

पीपीईको गुणस्तर परीक्षणमा सिन्थेटिक ब्लड र भाइरस छिर्न सक्छ या सक्दैन भनेर हेरिन्छ । यसमा 'एएसटीएम १६७०' र 'एएसटीएम १६७१' प्रोटकलहरु छन् ।

पीसीटी डिभाइसमा पीपीईको 'फ्याब्रिक' मा १५ किलो पास्कलको चाप दिएर सिन्थेटिक ब्लड पठाइने इन्जिनियर ढकालले बताए । सिन्थेटिक ब्लड उक्त चापबाट छिर्यो भने पीपीई गुणस्तरहीन हुने उनले बताए । कृत्रिम रुपमा निर्माण गरिएको रगतलाई सिन्थेटिक ब्लड भनिन्छ । 'संक्रमितले हाछ्यु गर्दा निस्कने पार्टिकल्सहरुले पीपीई छेड्नु सक्छ कि सक्दैन भनेर यसको परीक्षण गरिएको उनले बताए ।

पीसीटी डिभाइसमा मापदण्ड अनुसारको धातुको 'डिस्क' निर्माण गरिएको छ । त्यही डिस्कमा परीक्षण गरिने पीपीईलाई अड्याएर त्यहाँ सिन्थेटिक ब्लड हालिन्छ । त्यसपछि मोटरको साहयताबाट चाप दिइने ढकालले बताए । 'पीपीईबाट ब्लड छिरेन भने योग्य हुन्छ, छिर्यो भने अयोग्य हुन्छ ,' उनले भने । यो परीक्षण 'एएसटीएम १६७०' प्रोटकल अनुसार रहेको उनले सुनाए ।

'एएसटीएम १६७१' टेस्ट प्रोटकलमा भाइरस हालेर परीक्षण गरिने ढकालले बताए । इन्जिनिरिङमा विद्यावारिधि समेत गरेका ढकालले भने,' यो प्रोटोकल अनुसार हामी पीपीईमा ब्याक्टेरियोफेज भाइरस मिसिएको ब्लड पठाउँछौं । फ्याब्रिकबाट छिर्छ कि छिर्दैन भनेर पनि हेर्छौं ।' चाप दिएर भाइरस निस्किए/ननिस्किएको थाहा पाउन माइक्रोबियल टेस्ट गरिन्छ ।

ब्याक्टेरियोफेज भाइरस नेपालमा नपाइने र अमेरिकबाट ल्याउनुपर्ने भएकाले त्यसको विकल्प खोजिएको छ । अन्य मुलुकहरुमा पनि पीपीई टेस्टमा प्रयोग हुँदै आएको ग्राम पोजिटिभ र ग्राम नेगेटिभ ब्याक्टेरिया हालेर परीक्षण गरिने ढकालले बताए । यो डिभाइसको सफल परीक्षण नाष्टले निर्माण गरेको स्वाब कलेक्सन बुथको पञ्जामा भइसेकको छ ।

कोरोना महामारीकै बेला नाष्टको सीआईपीले मोबाइल स्वाब कलेक्सन बुथ भेहिकलको पनि निर्माण गरेको छ । यो भेहिकल मार्फत जनुसकै ठाउँमा गएर पनि सुरक्षित तरिकाले स्वाब संकलन गर्न सकिने ढकालले बताए । उक्त बुथ सीसीएमसी,सशस्त्र प्रहरी,स्वास्थ्य विभाग लगायतका संस्थाहरुले प्रयोग गरिरहेका छन् ।

यसैबीच नाष्टले सीसीएमसीसँगको सहकार्यमा नेपाली सेनाको केही हेलिकप्टर र विमानलाई कोरोना संक्रमितहरुमैत्री बनाउन प्रस्ताव अघि सारेको छ ।

सीआईपीका प्राविधिक ढकालले भने,' नेपाली सेनाको हेलिकप्टर र विमानलाई कोभिडका बिरामीहरुलाई लैजाने किसिमको संरचना कसरी बनाउन सकिन्छ भन्ने सवालमा प्रारम्भीक छलफल सुरु भएको छ ।' यसका लागि विमानभित्र कस्ता परिवर्तन आवश्यक पर्ने र कोरोना मैत्री विमानको रुपमा रुपान्तरण गर्ने सवालमा कार्य अगाडि बढेको नाष्टले जनाएको छ ।

कोरोना विरुद्ध लड्नका लागि सीआईपीले इन्जिनियरिङ तथा प्रविधि विकासको काम गरिरहेको जनाएको छ । नाष्टले यो उपकरण मार्फत मास्कको गुणस्तर पनि थाहा पाउन सकिने बताएको छ ।

प्रकाशित : आश्विन ८, २०७७ २१:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अदालतले कैदी पुर्जी सच्यायो, छुटेका कैदी पुन: पक्राउ

पक्राउ पर्दा बालक रहेको भन्दै पर्सा अदालतले गत भदौ २५ मा उनको दुई वर्ष ७ महिना सजाय मिनाहा गरिदियो । तर उक्त निर्णय भूलवश भएको अदालतले जनाएपछि यही असोज ३ मा उनी बाँकी कैद भुक्तानका लागि पुन: कारागार चलान गरिएका छन् ।
भूषण यादव

वीरगन्ज — लागूऔषध मुद्दामा कैद सजाय काटिरहेका एक कैदीको दुई वर्ष ७ महिना सजाय मिनाहा गरेको पर्सा अदालतले उक्त निर्णय भूलवश भएको भन्दै पुन: ती कैदीलाई पक्राउ गर्न लगाई वीरगन्ज कारागार पठाएको छ ।

गत भदौ २५ मा अदालतको आदेशअनुसार ०६८ चैत १३ देखि थुनामा रहेका ‘बिक्की रौनियार’ भनिने बिक्की अग्रवाल रिहा भएका थिए । संशोधित कैदी पुर्जीअनुसार बिक्की ०७९ चैत १३ मा कैदमुक्त हुनुपर्ने थियो । बिक्की कारागारका भाइ नाइके थिए । सर्वोच्च अदालतबाट अन्तिम आदेश भई बसेको फैसलामा जिल्ला अदालतको तहसिल शाखाले पक्राउ परेको बखत १८ वर्ष उमेर नपुगेको भन्दै यसअघि आदेश भएको कैद र जरिवानालाई दुई तिहाइ कायम गरेपछि बिक्की २ वर्ष ७ महिना अगाडि नै रिहा भएका थिए ।

अदालतको कैद मिनाहा गर्ने आदेश विवादित बनेपछि असोज ३ मा बिक्कीलाई पक्राउ गरी पुन: कारागार पठाइएको हो । अदालतका तहसिलदार शम्मी कपुर साहले भूलवश भएको निर्णयअनुसार रिहा भएका बिक्कीलाई पक्राउ गरी पुन: करागार पठाइएको पुष्टि गरे ।

पुन: पक्राउ गरी कैदमा राख्न जिल्ला अदालतले कारागारलाई पठाएको पत्रमा ‘भदौ २५ मा भूलवश हुन गएको संशोधित कैदी पुर्जीबाट छुटी गएका प्रतिवादी बिक्की अग्रवाललाई खोजतलास गरी पक्राउ गरी फैसलाअनुसार लागेको कैद र जरिवाना असुलउपर गर्नका लागि पठाइएको’ उल्लेख छ । पत्रमा समय अभावका कारणले लगत तथा मिसिल अध्ययन गरी कैद यकिन गर्न कठिनाइ भएकाले रीतपूर्वकको कैदीपुर्जी पछि पठाउने गरी निज प्रतिवादीलाई कैदमा राख्न पठाइएको लेखिएको छ ।

रिहा भएपछि बिक्की भारत गएका थिए । ‘अदालतको तहसिल शाखाको उक्त निर्णयको आलोचना भएपछि कागजातमा हस्ताक्षर गर्न छुटेको भन्दै बिक्कीलाई वीरगन्ज बोलाइएको थियो,’ प्रहरी स्रोत भन्छ, ‘वीरगन्ज आउनेबित्तिकै बिक्कीलाई नियन्त्रणमा लिएर कारागार पठाइएको हो ।’ एक अधिवक्ताले अदालतले आफ्नो निर्णय भूलवश भएको भन्न नमिल्ने जिकिर गरे । ‘अदालतले निर्णय भूलवश भएको भन्न मिल्दैन, त्यो भूलवश भएको निर्णय नै हैन । अरू विकल्प पनि थिएन,’ ती अधिवक्ताले भने, ‘भूलवश मान्ने कि नमान्ने माथिल्लो निकायले हेर्ने हो । अगाडि किन त्यस्तो निर्णय भयो र अहिले के कारणले यस्तो भयो यो विभागीय कारबाहीका बेला हेर्ने विषय हो ।’ कैद मिनाहा गर्ने तहसिलदारको जनकपुर सरुवा भइसकेको छ । उनको बरबुझारथ मात्र बाँकी छ ।

गत भदौ २५ मा अदालतको तहसिल शाखाले पक्राउ पर्दाको बखत बिक्कीको उमेर १८ वर्षभन्दा कम देखिँदा मुलुकी अपराध संहिता ०७४ को दफा ४५ (४) र बालबालिकासम्बन्धी ऐन ०७५ को दफा ३६(४) बमोजिम दुई तिहाइ सजाय हुने व्यवस्थाअनुसार ७ वर्ष ४ महिना कैद र एक लाख रुपैयाँ जरिवाना हुने आदेश गरेको थियो ।

‘जरिवानाको हकमा निजले यस अदालतमा ०७६ मंसिर १२ मा दाखिला गरी सदर भइसकेको तथा ७ वर्ष ४ महिना कैदको हकमा पक्राउ परेको मिति ०६८ चैत १३ देखि कैद कट्टा हुने गरी कैद म्याद हिसाब गर्दा कैद असुलउपर भई भुक्तान भइसकेको देखिँदा निजलाई अन्य मुद्दा वा निकायबाट थुनामा राख्न नपर्ने भए प्रस्तुत मुद्दाबाट आजै (बिहीबार) का दिन प्रस्तुत मुद्दाको कैद भुक्तान गरी छुटी जाने गरी यो संशोधित कैदी पुर्जी दिइएको’ जिल्ला अदालतको तहसिल शाखाको निर्णयमा भनिएको छ ।

स्रोतका अनुसार उमेरको प्रमाणका रूपमा बिक्कीले भारतीय विद्यालयको प्रमाणपत्र पेस गरेका थिए । प्रहरीको बरामदी मुचुल्कामा बिक्कीको उमेर २४ वर्ष उल्लेख छ । ०६९ मा अदालतमा बयान दिने क्रममा उनले आफ्नो उमेर २५ वर्ष रहेको बताएका थिए । जिल्ला र पुनरावेदन अदालतमा हारेपछि बिक्कीले ०७३ मा सर्वोच्च अदालतलमा फैसला पुनरावलोकनका लागि निवेदन दिएका थिए । त्यस निवेदन पत्रमा उनको उमेर ३२ वर्ष लेखिएको छ । ०७६ मंसिर ४ मा बिक्कीले कैद हद गरी संशोधित कैदी पुर्जीका लागि पर्सा अदालतमा निवेदन दिएका थिए ।

०७६ पुस ४ मा अदालतले एउटै वारदातमा दुई अलग–अलग सजाय ठहर गरी फैसला भएकोमा ठूलो कैदमा सानो कैद खापिने हुँदा बिक्कीलाई लागेको ठूलो कैद ११ वर्षमा सानो कैद ५ वर्ष हद गर्दा ११ वर्ष कैद र १ लाख ५० हजार रुपैयाँ जरिवाना कायम गरी संशोधित कैदी पुर्जी दिएको थियो । पहिलो संशोधित कैदी पुर्जीमा समेत उमेर नपुगेको कुनै जिकिर गरिएको छैन । संशोधित कैदी पुर्जीका अनुसार बिक्कीले ०७९ चैत १२ सम्म कैदमा बस्नुपर्ने थियो ।

खैरो हिरोइनका पटके कारोबारी

०६८ चैत १२ मा पक्राउ पर्दा बिक्की १८ वर्ष नपुगेको भन्दै २ वर्ष ७ महिना कैद सजाय मिनाहा गरेको पर्सा अदालतले यसअघि ०६१ चैत १६ मा बिक्कीलाई लागूऔषधकै मुद्दामा ५ वर्ष कैद र ५० हजार रुपैयाँ जरिवाना गरेको थियो ।

त्यसबेला बिक्की खैरो हिरोइन र लागूऔषध बिक्री गर्ने तराजु र ढकसहित पक्राउ परेका थिए । ५ वर्ष कैद सजाय भोगेर छुटेका बिक्की दोस्रो पटक भारतको रक्सौलबाट ३० ग्राम खैरो हिरोइन लिएर वीरगन्ज आउने क्रममा ०६८ चैत १२ मा पक्राउ परेका थिए । वीरगन्जको रजतजयन्ती चोकबाट विशेष सुराकीका आधारमा पक्राउ परेका बिक्कीको पाइन्टको अगाडिपट्टिको खल्तीबाट प्लास्टिकमा बेरिएको अवस्थामा खैरो हिरोइन बरामद भएको प्रहरीको बरामदी मुचुल्कामा उल्लेख छ ।

बिक्की र उनको समूहले भारतबाट खैरो हिरोइन खरिद गरी काठमाडौं, पोखरा, नारायणगढमा बिक्रीका लागि पठाउँदै आएको प्रहरी अनुसन्धानमा खुलेको थियो ।

प्रकाशित : आश्विन ८, २०७७ २१:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×