कोरोनाबाट कसरी जोगिने ?

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विश्वव्यापी महामारीको रुप लिएको कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को सम्भावित संक्रमणको त्रास नेपालीमा पनि बढ्दै गएको छ । लक्षण मिल्ने भएकाले धेरै व्यक्तिलाई मौसमी रूघाखोकी र कोरोना संक्रमणबीचको फरक छुट्याउन मुस्किल पर्न सक्छ । संक्रमणको आशंका भएका वा विदेशबाट आएका व्यक्ति कसरी क्वारेन्टाइनमा बस्ने भन्ने पनि जान्नु आवश्यक छ ।

कोरोना भाइरसको सम्भावित संक्रमणबाट जोगिन नेपालले पनि केही तयारी गरेको छ । सरकारी तहमा गरिएका केही महत्त्वपूर्ण निर्णय र आग्रह आमनागरिकले पालना गरे कोरोनाको प्रकोपबाट धेरै हदसम्म जोगिन सकिन्छ ।

यस संक्रमणलाई ‘आयातित संक्रमण’ का रूपमा पनि हेरिएको छ । नेपालमा पनि चीनबाटै फर्किएका एक युवकलाई यसको संक्रमण देखिएर निको भएको थियो । तसर्थ स्वदेशमा रहेका भन्दा विदेशबाट आएका स्वदेशी तथा विदेशी नागरिक अलिकति सतर्क भएमा संक्रमणको जोखिम कम गर्न सकिन्छ ।

सबैभन्दा पहिलो कुरा त विदेशबाट नेपाल आएकाहरूले होम वा सेल्फ क्वारेन्टाइनमा अनिवार्य बस्नुपर्छ ।

सरकारी संयन्त्रले अनुगमन गरेको छैन वा थाहा पाउँदैन भनेर क्वारेन्टाइनमा नबस्नु भनेको सबैभन्दा पहिले आफू र आफ्नो परिवारलाई संकटमा पार्नु हो । यात्रा गर्दा कोरोनाबाट संक्रमित भए पनि त्यसको लक्षण नदेखिन सक्छ । त्यसैले, क्वारेन्टाइनमा बस्नु सबैका लागि हितकर हुन्छ किनभने सुरुमा संक्रमणको लक्षण नदेखिए पनि १४ दिन वा त्यसभन्दा पछिसम्म संक्रमण देखिन सक्छ । त्यस अवधिमा अरूमा भाइरस सर्न सक्छ ।

सेल्फ क्वारेन्टाइन भनेको के हो र कसरी बस्ने ?

  • हावा प्रशस्त चल्ने कोठामा एक्लै बस्ने ।
  • आफूले प्रयोग गरेको र गर्ने सामग्री अरूलाई छुन र प्रयोग गर्न नदिने ।
  • घरका अरू मानिसबाट कम्तीमा एक मिटर टाढा बस्ने ।
  • कसैको सहायता चाहिए एक जना स्वस्थ सदस्यसँग मात्रै सम्पर्क गर्ने र त्यस्ता व्यक्तिले पनि अरू सदस्यसँग सम्पर्क नगर्ने ।
  • यतिबेला घरमा अरू मानिसलाई आउन सकेसम्म नदिने । फोन वा सामाजिक सञ्जालमार्फत् मात्र भेटघाट गर्ने ।
  • घरमा एउटा मात्र शौचालय छ भने आफूले प्रयोग गरिसकेपछि त्यसमा राम्रोसँग ‘डिसइफेक्टेन्ट’ (बजारमा उपलब्ध घरमा प्रयोग गरिने निर्मलीकरण सामग्री) ले सफा गर्ने । त्यसपछि मात्रै अरूले प्रयोग गर्ने ।
  • घरमा बस्दा मास्क लगाउने र लगाइसकेका मास्कलाई पोको पारेर राख्ने । जथाभाबी नफाल्ने ।
  • क्वारेन्टाइनमा बस्दा रुघाखोकी लागे र ज्वरो आए तुरुन्तै नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क राख्ने । काठमाडौंमा भएको खण्डमा टेकुको शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पतालमा जाँदा राम्रो ।

रुघाखोकी लाग्दैमा वा ज्वरो आउँदैमा कोरोना संक्रमण भएको ठान्नु हुँदैन । हालसम्म नेपालमा कोरोना संक्रमित नदेखिएकाले विदेशबाट आएका व्यक्तिसँग सम्पर्क छैन भने रुघाखोकी वा ज्वरो आउँदैमा डराइहाल्नु पर्दैन तर आफूलाई लागेको रुघाखोकी अरूलाई नसरोस् भन्नका लागि घरबाहिर ननिस्किनु राम्रो ।

सामान्य रुघाखोकी र कोभिड–१९ मा के फरक ?

  • सामान्यतः सामान्य रुघाखोकी र कोरोनाका लक्षणमा धेरै अन्तर छैन तर कोरोना संक्रमण भएका मानिसलाई रुघाभन्दा बढी सुक्खा खोकी लाग्छ । १०२ डिग्री फरेनहाइटभन्दा बढी ज्वरो आउँछ र सास फेर्न समस्या हुन्छ ।
  • सामान्य रुघाखोकी पनि एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा सर्छ तर रुघाखोकी सर्ने दर कोरोनाको सर्ने दरभन्दा निकै कम छ ।
  • रुघाखोकीले बालबालिका, गर्भवती, वृद्धवृद्धा तथा पहिल्यैदेखि स्वास्थ्य समस्या भोगरिहेकालाई बढी असर गर्छ । यसले हालसम्म बालबालिका तथा गर्भवतीलाई धेरै असर गरेको देखिँदैन । त्यसैले आफू वा आफ्ना परिवारका सदस्यले संक्रमण देखिएका देशबाट फर्किएका मानिस वा तिनका परिवारका मान्छेसँग घुलमिल गरेका छैनन् भने आत्तिनु पर्दैन ।
  • ज्वरो आएको छ, सुक्खा खोकी लागेको छ र सास फेर्न गाह्रो भएको छ भने चाहिँ स्वास्थ्य संस्थामा गएर जचाउनु उचित हुन्छ ।
  • आफूलाई कोरोनाकै संक्रमण भए जस्तो लाग्छ भने १११५ नम्बरमा फोन गर्नुहोस् । त्यहाँबाट सल्लाह पाइन्छ ।
  • धेरै समस्या भएको छ र काठमाडौंमा हुनुहुन्छ भने टेकुको शुक्रराज ट्रपिकल तथा सरुवा रोग अस्पताल जानुहोस् । त्यहाँ जान नसकिने भएमा नजिकको स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्नुहोस् ।

कोभिड–१९ बाट जोगिन के गर्ने, के नगर्ने ?

  • सबैभन्दा पहिला, आफूलाई कोरोना भाइरसको संक्रमण नहोस् भन्नका लागि हाललाई अत्यावश्यक काम पर्दाबाहेक घरबाट बाहिर ननिस्किनु नै राम्रो ।
  • घरबाट बाहिर ननिस्किई नहुने भएमा भीडभाडमा सकेसम्म नजाने, भेट्ने मानिससँग हात नमिलाउने र उसबाट कम्तीमा पनि एक मिटर टाढा बस्ने ।
  • बाहिरबाट घर फर्किएपछि वा सम्भव भएसम्म समय समयमा साबुन पानीले मिचीमिची हात धुने । हात धुन सम्भव नभए
  • ७० प्रतिशतभन्दा बढी एल्कोहल भएको सेनिटाइजर हातमा राम्रोसँग दल्ने ।
  • बजारमा मास्कको हाहाकार भएकाले आफूलाई रुघाखोकी र ज्वरो आएको छैन भने मास्क नलगाउने ।
  • सामान्य रुघाखोकी लागेको पुष्टि भएका बिरामीबाट पनि टाढै बस्ने ।
  • ६० वर्ष पुगेका वा श्वासप्रश्वास, मुटुरोग, मधुमेह (चिनी रोग), उच्च रक्तचाप भएका मानिस सबैभन्दा बढी होसियार हुनु जरुरी छ ।

-(विश्व स्वास्थ्य संगठन तथा विभिन्न मेडिकल जर्नलमा प्रकाशित लेखमा आधारित ।)

प्रकाशित : चैत्र ८, २०७६ १०:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

दुर्घटना रोक्न ‘टाइम कार्ड’

ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — पूर्व–पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत सर्लाहीको कर्मैयामा शुक्रबार बिहान पूर्वबाट पश्चिमतर्फ जाँदै गरेको ना५ख ४३४३ नम्बरको यात्रुवाहक बसलाई ट्राफिक प्रहरीले रोकेपछि बसका चालक प्रेम श्रेष्ठ अलमलमा परे । प्रहरीले तल झर्न आग्रह गरे र साबुन पानीले मिचीमिची हात धुन लगाए ।

श्रेष्ठलाई कोरोना भाइरसबारे सचेतना होला भन्ने लाग्यो । तर, ट्राफिक प्रहरीले फूलको माला र अबिर लगाइदिएपछि सडक सुरक्षा सचेतना अभियानका बारेमा जानकारी गराए । तराईमा बढ्दो सवारी दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि ट्राफिकले टाइम कार्ड लागू र चालकलाई सचेतना अभियान चलाएको हो । यो कार्यक्रम मुलुकका अन्य स्थानमा लागू भए पनि तराईमा सुरु हुन सकेको थिए ।

‘पछिल्लो समय हामी गाडी चालकहरूलाई यात्रु चढाउन होडबाजी हुन्थ्यो, त्यसकारण प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्थ्यो,’ श्रेष्ठले भने, ‘यात्रु चढाउनलाई गति बढाउँदा कतिपय सवारी दुर्घटनामा परिरहेका थिए ।’ टाइमकार्ड लागू भएपछि हरेक सवारीसाधन आफ्‍नै गतिमा हिँड्ने र प्रतिस्पर्धा नगर्दा दुर्घटना कम हुने उनले अपेक्षा गरे ।

महोत्तरीबाट काठमाडौं जाँदै गरेको ना६ख ९११८ नम्बरको यात्रुवाहक बसका चालक धीरेन्द्र सिंहलाई पनि ट्राफिक प्रहरीले सचेत गरे । उनले सवारीको गति नियन्त्रण गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । तीव्र गतिमा सवारीसाधन चलाउँदा चालक र यात्रुको ज्यान जोखिम बढेको भन्दै प्रदेश ट्राफिक प्रहरीले टाइमकार्ड लागू गरेको हो ।

सर्लाहीमा मात्र तीव्र गतीका कारण गत साउनदेखि फागुनसम्ममा ३८ जनाले ज्यान गुमाइसकेको ट्राफिक प्रहरीको तथ्यांक छ । टाइमकार्डमा कार, जिप, पिकअप भ्यानलाई प्रतिघण्टा ८० किलोमिटर तोकिएको छ । यात्रुवाहक बस, ट्रकले भने एक घण्टामा ५० किलोमिटर मात्र चलाउन पाउनेछन् । मोटरसाइकललाई प्रतिघण्टा ५० किलोमिटर, टेम्पु, स्कुटर लगायतका सवारी साधनलाई प्रतिघण्टा ४० किलोमिटर तोकिएको छ । तोकिएको समयसीमाभन्दा कम समयमा गए ट्राफिकले जरिवाना गर्नेछ ।

ट्राफिक प्रहरीले प्रदेश दुईको भारदहदेखि लहानसम्मको ५३ किलोमिटर एक घण्टा १५ मिनेट तोकेको छ । यस्तै लहानबाट लालगढसम्म जम्मा ६९ किलोमिटरको यात्रालाई एक घण्टा ३० मिनेट तोकेको छ । लालगढदेखि कर्मैयासम्मको ५० किलोमिटरलाई एक घण्टा १० मिनेट र कर्मैयादेखि पथलैयासम्म ५२ किलोमिटरको यात्रालाई एक घण्टा १५ मिनेट तोकेको छ । जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय नवलपुरका प्रहरी निरीक्षक सूर्यनारायण यादवले अभियानले दुर्घटना रोक्ने विश्वास व्यक्त गरे ।

राजमार्गमा अनिवार्य

पर्सा – प्रादेशिक ट्राफिक प्रहरी कार्यालय पथलैयाले पूर्व–पश्चिम राजमार्गअन्तर्गत प्रदेशमा पर्ने सडकखण्डमा शुक्रबारदेखि ‘टाइम कार्ड’ अनिवार्य गरेको छ । सवारीसाधनको तीव्र गति नियन्त्रण र दुर्घटना न्यूनीकरणका लागि टाइम कार्ड लागू गरेको कार्यालयले जानकारी दिएको छ ।

कार्यालय प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक श्यामकुमार महतोले पथलैयामा, जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालय प्रमुख प्रहरी निरीक्षक कमलराज पण्डित र वीरगन्ज महानगर–२१ का वडाध्यक्ष हबिब मियाले पर्सामा लामो दूरीका २ वटा सवारीसाधनका चालक तथा सहचालकहरूलाई फूलमाला र खादा लगाई कार्यक्रमको उद्घाट्न गरेका थिए । ‘सडक सुरक्षा सचेतना अभियान’ कार्यक्रम अन्तर्गत यो अभियान थालेको महतोले बताए । चालकलाई फ्लोरोसिङ ज्याकेट र डस्टबिन पनि वितरण गरिएको छ । ‘सवारीमा अग्नि नियन्त्रक उपकरण राख्न आग्रह गरेका छौं,’ महतोले भने ।

प्रहरी निरीक्षक पण्डितले पर्सामा पूर्व–पश्चिम राजमार्ग नपरे पनि वीरगन्जबाट छुट्ने तथा त्रिभुवन राजपथ भएर पथलैया हुँदै पूर्व जाने सम्पूर्ण यात्रुबाहक बसको हकमा टाइम कार्ड लागू गरिएको बताए । यसको लागि परवानीपुरमा बेस स्थापना गरिएको छ ।

प्रकाशित : चैत्र ८, २०७६ १०:४४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×