बागलुङ — झन्डै ६ फिट अग्लो कद । झुस्स दाह्री । लामो कपाल अनि हातमा ट्याटु खोपेका युवक । कालीगण्डकी बगर र काठेखोलाको किनारमा नियमित पुग्छन् उनी । खोला किनार र जंगलमा घण्टौं बिताउँछन् । खोलाले बगाएर ल्याएका काठका ठुडा बटुल्छन् । किनारमा भेटिएका मसिना ढुंगा संकलन गर्छन् ।

कहिले झोलामा बोकेर घर ल्याउँछन् भने कहिले खोलामै भेटिएका काठका टुक्राले फ्रेम बनाएर ती ढुंगा त्यहीं टाँस्छन् । घरबाट बिहानै निस्कने यी युवाले खानपिन गर्न पनि बिर्सन्छन् । कारण, ढुंगा केलाएर ‘पेबल आर्ट’ मा रमाउँछन् उनी । र, तीनमा देवीदेवता, मानिस र जनावरको आकृति दिन्छन् । 

उनी हुन्, बागलुङ नगरपालिका ९ का मिलन खत्री । काठका टुक्राबाट जंगली जनावर, नटराज, विभिन्न व्यक्तिका आकृति बनाएर सजाउने काम पनि गर्छन् उनले । कुनै दिन घण्टौं कोठाभित्रै अडिन्छन् । अर्डरअनुसार ट्याटु पनि खोप्छन् । ट्याटुमा जंगली जनावर, पुतली, सम्बन्धित व्यक्तिका अभिभावकको चित्र तथा देवीदेवतासमेत बनाउँछन् । समय मिलाएर क्यानभासमा चित्र कोर्छन् । पुराना र ऐतिहासिक स्थलको भ्रमण पनि खत्रीको रुचि हो । ती स्थानमा पुगेपछि परम्परागत सामान, समाज, सांस्कृतिक क्रियाकलाप नियाल्ने उनको बानी छ । जंगल, खोला, झोलुंगे पुल पुगेर वास्तविक र जीवन्त चित्र कोर्ने उनको सोख छ ।

फर्केर ती सबै विषयलाई कलामा रूपान्तरण गर्छन् । कागजमा स्केच बनाउने, क्यानभासमा चित्र कोर्ने, पेबल आर्ट गर्ने, भित्तामा पनि आकर्षक चित्र बनाउने कामसमेत उनको दैनिकीजस्तै भइसकेको छ । उनका ९० प्रतिशत चित्र र कला मूर्त र १० प्रतिशत अमूर्त छन् । कुश्माको ३ सय वर्ष पुरानो ‘शताब्दी घर’, नेपालकै लामो र अग्लो झेलुंगे पुल, कालीगण्डकी नदी, बुद्ध, आफ्नै अभिभावक, तत्कालीन राजा, राणा प्रधानमन्त्रीलगायत दर्जनौं क्षेत्र र मानिसको चित्र कोरेका छन् खत्रीले । 

यस्ता सौखिन र कलात्मक सामान राखेर चित्र कोर्ने सटर भाडामा लिन खोज्दा उनले पाएनन् । कतिपयले यस्ता ‘पागल’ लाई कोठा दियो भने भाडा उठ्दैन पनि भने । तर उनले हिम्मत हारेनन् । लगातारको पहलपछि सदरमुकामको सडकदेखि भित्री गल्लीमा कोठा पाए । त्यहीं बसेर उनले आफ्नो कला तिखार्दै लगेका छन् । ‘अहिले त जसले पागर भन्यो, उनीहरू नै मेरोमा ट्याटु खोपिदिन खोज्दै आउँछन्,’ खत्रीले भने, ‘भाडामा घर नदिएकाहरू पनि पछुतो मानेका छन् ।’ शारीरिक अवस्था र ट्याटु खोपेको युवालाई ट्यापे, मुन्द्रे भनेर हेला गर्ने समाज अहिले उनको मिहिनेतबाट प्रभावित छ । 

खत्रीले विद्यामन्दिर माविबाट २०६२ सालमा एसएलसी उत्तीर्ण गरेपछि धौलागिरि बहुमुखी क्याम्पसमा व्यवस्थापन पढे । बीबीएस अध्ययन गरेका ३४ वर्षीय खत्रीको परिवारमा जागिर खाइदिए हुन्थ्यो भन्ने चाहना थियो । बाबु कविराज भारतीय सेनाका निवृत्त र आमा तुलसी गृहिणी हुन् । दाइ किरण दुबई र भाइ अर्जुन जापानमा छन् । उनी आफैं पनि १२ वर्षअघि अफगानिस्तान पुगे । एक वर्षपछि फर्किएका उनी चार वर्षपछि कतार पनि पुगे । तर विदेशमा बस्न सकेनन् । ‘विदेश गएर पैसा कमाओस् भन्ने परिवारको चाहना हो, तर कलाकारिता, क्रियसन र चित्रकलामा मन गयो,’ खत्रीले भने । 

राज्यका महत्त्वपूर्ण निकायमा बस्नेले अझै यो क्षेत्रको महत्त्व नबुझेको उनको गुनासो छ । अहिले परिवारबाट भने उनले राम्रो साथ पाएका छन् । ‘जब समाजले यस्तो कला चिन्छ, तब मात्र यो आकर्षक क्षेत्र बन्छ,’ उनी भन्छन् । खत्रीले आफ्नै छिमेकी तीन युवालाई पनि यो पेसामा ल्याइसकेका छन् । रविन खड्का, आदर्श श्रेष्ठ र सौगात कार्कीले मिलनको यो अभियानमा साथ दिएका हुन् । मासिक १२ हजार भाडा तिरेको सटरमा साथीहरूले माला बनाउने, सिस्नोको धागो निकाल्ने, क्रिस्टल भर्ने तथा ‘उड आर्ट र ट्याटु खोप्ने काम’ मा साथ दिने गरेका हुन् ।