माडीलाई मणि बनाउने होइन, यसको चमक र समृद्धिमा लागेको बेवास्ताको धूलोमैलो पुछ्ने–हटाउने काम गर्नुपर्ने भएको छ । माडी चितवनको पुरानो बस्ती हो । यहाँ परापूर्वकालदेखि नै आदिवासी समुदाय थारू जातिको बसोबास छ ।

माडी कति समृद्ध थियो भन्ने जान्न धेरै परसम्म जानुपर्दैन, ६०/६५ वर्षअघिको अवस्था हेरै नै काफी हुन्छ । चितवनमा आधुनिक बस्ती विकासको आरम्भ २०१३ सालमा सुरु भएको राप्तीदुन विकास परियोजनामार्फत भएको हो । त्यो समयमा चितवनमा माडीसहित ५ प्रगन्ना रहेका थिए । 

चितवनको सदरमुकाम भरतपुरदेखि करिब ४५ किलोमिटर दक्षिणमा पर्ने माडीमा आदिवासी थारू पहिल्यैदेखि बसेका थिए । २०१३ सालपछि पहाडी जिल्लाका बासिन्दा पनि बसाइँसराइ गर्ने क्रम बढ्यो । बसाइँसराइ गरेर आउनेहरूलाई माडीको मलिलो उब्जाउ माटोले लोभ्यायो । तर मलिलो माडीको अनुहार बिस्तारै मलिन बन्दै गयो । 

हुँदाहुँदा माडी कुनै बेला प्राकृतिक जेलको अवस्थामा पुग्यो । चितवन निकुञ्जको जंगलले घेरिएको ठाउँ हो, माडी । माडीवासीलाई घाम डुबेपछि निकुञ्जको बाटो प्रयोग गर्न बन्देज थियो । माडीमा दर्जनौं खहरे छन् । पुलबिनाका ती खहरे बर्खायाममा आवतजावत गर्न नसकिने गरेर उर्लन्छन् । अहिले निकुञ्जको बाटो राति १० बजेसम्म भए पनि प्रयोग गर्न पाइएको छ । धेरै खहरेहरूमा पुल बनिसके, केहीमा बन्दै छन् । जनजीवन पहिलाको भन्दा केही सहज छ । तर माडीमा बाधा अप्ठ्यारा कायमै छन् ।

माडीको विकासका लागि कृषि र पर्यटन नै मुख्य आधार हो । कृषिमा माछापालन फस्टाएको छ । ‘माडीका माछा’ उपभोक्ताको रोजाइमा पर्दछ, ब्रान्ड भएको छ ।पर्यटनको प्रशस्त सम्भावना बोकेको महत्त्वपूर्ण गन्तव्य हो, माडी । प्राचीन धार्मिक, जैविक विविधता एवं आदिवासी समुदायको कला–संस्कृतिले माडीमा पर्यटकलाई आकर्षित गरेको छ । चितवन निकुञ्ज र सोमेश्वर पहाडको हरियाली वनले घेरिएको माडी सुन्दर उपत्यका हो । करिब २५ किमि लम्बाइ र ७ किमि चौडाइ रहेको माडी धार्मिक र जैविक विविधताका साथै आदिवासी समुदायको वेशभूषा, रीतिरिवाजले भरिपूर्ण छ । 

राम जन्मभूमिको चर्चासँगै वाल्मीकि आश्रम, सीता गुफा र पाँचपाण्डव दस वर्ष वनबास बसेको क्षेत्र पनि यहीं पर्दछ । द्रौपदीनगर, भीमसेन इनार, ढुंगाको डुंगादेखि शनि, त्रिवेणी, शिवका मठमन्दिर प्रशस्त मात्रामा रहेको यो क्षेत्र ऐतिहासिक धार्मिक तपोभूमिका रूपमा समेत परिचित छ ।

सोमेश्वरगढीको ऐतिहासिक किल्ला, उत्तर बाहिनी नदीमा पाइने शालिग्राम, बस्तीको शिरदेखि पुछारसम्म बहने रिउ नदी, वैकुण्ठताल, धनलक्ष्मी छहरा यहाँका पर्यटकीय गन्तव्य हुन् । राप्तीदुन परियोजना लागू भएदेखि यस क्षेत्रमा बस्ती विकास भएको पाइए तापनि आदिवासी थारू समुदायको बसोबास भने यसअघिदेखि नै हुँदै आएको पाइन्छ । थारू, दराई, बोटे, मगर, गुरुङ, दुरा, नेवार, राई आदि जातजातिको आफ्नै किसिमको रीतिरिवाज र कला–संस्कृति पाइने यस क्षेत्रमा बाहुनक्षेत्री, दशनामीलगायत कामी, दमाईं, सार्की, गाइनेजस्ता जातजातिको समेत बसोबास छ ।