बन्दाबन्दी खोल्नुअघि के गर्ने ?

अहिलेको अवस्थामा परीक्षणको मात्रा धेरै बढाउनुपर्ने देखिन्छ । परीक्षणको दायरा बढाउने सामर्थ्य हामीसँग छैन भने लक्षणको आधारमा सम्भावित बिरामीको पहिचान गरेर तुरुन्तै क्वारेन्टिनमा राख्नुपर्छ ।
डा. दिनेश न्यौपाने

कोभिड–१९ जस्ता रोगहरु मन्दिरमा बजाइने घण्टीको आकार (बेल सेप) जस्तो गरेर फैलन्छन् । एक जनाबाट सुरु हुने संक्रमण सुरुमा बिस्तारै र केही समयपछि ह्वात्तै माथि जान्छ । निकै माथि पुगेपछि केही समयका लागि प्रतिदिन लगभग एउटै संख्यामा रहिरहन्छ । संक्रमित हुनेको संख्या घटेसँगै ग्राफ पनि ओरालो झर्दै जान्छ । 

अधिकांश देशले यही ग्राफलाई आधार बनाएर बन्दाबन्दी लगायतका रणनीतिलाई खुकुलो पार्दै लगेका छन् । उदाहरणका लागि अमेरिकाले १४ दिनसम्म लगातार संक्रमितहरुको संख्या घट्दै गएमा बन्दाबन्दीलाई बिस्तारै खोल्न सकिने निर्देशिका नै जारी गरेको छ । तर देशको वास्तविक अवस्था कस्तो छ भन्न पर्याप्त मात्रामा रोगीहरुको पहिचान हुनु आवश्यक छ । यसैका लागि अधिकांश देशहरुले परीक्षणको संख्यालाई ह्वात्तै बढाएका छन् । साथै कन्टयाक ट्रेसिङ, क्वारेन्टिन र आइसोलेसनको क्षमतामा पनि वृद्धि गरेका छन् ।

हाम्रो जस्तो देशमा तथ्यांककै आधारमा यो रोगको अवस्था यस्तो छ भनेर भनिहाल्न सकिने अवस्था छैन । हाम्रो देशको ग्राफले निश्चित आकार नै ग्रहण गरेको छैन । उदाहरणका लागि एकैदिन ५० भन्दा बढी संक्रमति देखिए पनि त्यसको भोलि वा पर्सिपल्ट फाट्टफुट्ट संक्रमित भेटिएका छन् । यो रोगको हालसम्मको संक्रमण दरलाई हेर्दा एकैदिनमा यति ठूलो परिवर्तन हुने सम्भावना देखिँदैन । यसले रोग नभएको भन्दा पनि बिरामीको सम्पर्कमा रहेका अरु सम्भावित बिरामीको टेस्ट नभएको भन्ने आधारलाई बलियो प्रमाण दिन्छ ।

नेपालमा कोभिड–१९ को अहिले देखिएको संख्या अलिकति पनि यो संक्रमणको बारेमा चासो राख्नेहरुका लागि अप्रत्यासित होइन । यो संख्या अझै बढ्ने निश्चित छ । यसबाट अतालिएर वा डराएर केही हुनेवाला छैन । यसलाई सामाना नै गर्ने हो र जति सक्दो क्षति न्यूनीकरणमा हाम्रा प्रयास केन्द्रित गर्ने हो । हिजो भएका कमीकमजोरी सच्याएर सबै एक ढिक्का भएर अगाडि बढ्नुको विकल्प छैन ।

अहिलेको अवस्थामा परीक्षणको मात्रा धेरै बढाउनुपर्ने देखिन्छ । परीक्षणको दायरा बढाउने सामर्थ्य हामीसँग छैन भने लक्षणको आधारमा सम्भावित बिरामीको पहिचान गरेर तुरुन्तै क्वारेन्टिनमा राख्नुपर्छ । कसलाई टेस्ट गर्ने, कसलाई क्वारेन्टिनमा राख्ने भन्ने निर्क्यौल गर्न कन्ट्याक ट्रेसिङ गरिनुपर्छ । अहिले जसरी कन्ट्याक ट्रेसिङ भइरहेको छ, त्यो निकै अपुग देखिन्छ । यसलाई तुरुन्त बढाएर प्रभावकारी रुपमा परिचालन गरिनु आवश्यक छ । कम्तीमा २४ घण्टाभित्र बिरामीको सम्पर्कमा आएकालाई क्वारेन्टिनमा राख्ने व्यवस्था मिलाउनु जरुरी छ । सरकारले हालसालै जनस्वास्थ्यकर्मीको नेतृत्वमा हरेक पालिकामा कम्तीमा एउटा टोली परिचालन गर्ने भनेको छ, जुन निकै स्वागतयोग्य कुरा हो । यो तुरुन्तै लागू हुनुपर्‍यो । जति ढिला गर्छौं त्यति हामीलाई यसको व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण हुँदै जान्छ ।

नेपाल-भारत सीमामा गरिएको सिलबन्दी प्रभावकारी नभएको त घाम जस्तै छर्लंग छ । यस्तो अवस्थामा तुरुन्तै सीमा नाकामा व्यवस्थित क्वारेन्टिनस्थल निर्माण गरेर वा पहिचान गरेर व्यवस्थित रुपमा मुख्य नाकाबाट नेपालीलाई भित्र्याउँदा नै जोखिम कम गर्न सकिन्छ । क्वारेन्टिन समय पूरा गरिसकेपछि सम्बन्धित ठाउँमा लैजान यातायातको व्यवस्था र स्थानीय निकायसँग समन्वय गरिनुपर्छ ।

सरकारले उच्च जोखिममा रहेका क्षेत्रहरुमा थप कडाइकासाथ लकडाउन गर्नुपर्ने देखिन्छ । साथै प्रयोगशालामा गरिने परीक्षण किट र अन्य उपकरण, स्वास्थ्यकर्मीले लगाउने व्यक्तिगत सुरक्षा सामग्री (पीपीई) को उपलब्धतालाई पनि मुल प्राथमिकतामा राखेर काम गर्नुपर्छ ।

अहिलेको अवस्थामा कोरोनाका बिरामीलाई मात्र राखेर उपचार गरिने अस्पतालको अझ बढी आवश्यकता देखिन्छ । यहाँ कोभिड–१९ लक्षित अस्पताल भनेको कोभिडको मात्र उपचार गर्ने भनेर बुझ्नु हुँदैन । उदाहरणका लागि तत्कालै मुटुको अप्रेसन गर्नुपर्ने बिरामीलाई संक्रमण छ भने अहिले कहाँ र कसले उपचार गर्ने भन्ने स्पष्ट हुनु जरुरी छ । लामो समयसम्म कोरोना संक्रमितलाई अन्य बिरामीसँगै राख्दा अरु बिरामी र स्वास्थ्यकर्मीमा यो रोग सर्ने धेरै जोखिम हुन्छ ।

कोरोनालक्षित अस्पताल भनेको भौतिक पूर्वाधारमात्र होइन त्यहाँ काम गर्ने चिकित्सक, नर्सलगायत कर्मचारीलाई पनि आवश्यक तालिम दिएर मानसिक रुपमा तयार पार्नुपर्छ । उनीहरुको खाने, बस्ने लगायतका विविध सुविधाको व्यवस्था गर्नुपर्छ । जसले गर्दा संक्रमण हुने सम्भावना न्यूनीकरण गर्न सकियोस् । संक्रमित व्यक्तिहरु भेटिनेबित्तिकै केन्द्रीय र क्षेत्रीय अस्पतालमा कुदाउनुभन्दा सम्भव भएसम्म स्थानीय तहमा नै आइसोलेसनमा राखेर अवलोकन गर्दा सर्ने जोखिमलाई कम गर्न सकिन्छ । केहीलाई मात्र जटिल अवस्था देखिने हुनाले उनीहरुलाई मात्र निश्चित अस्पतालमा राखेर उपचार गर्नु उत्तम देखिन्छ । अहिले जस्तो बिरामी भेट्नेबित्तिकै त्यो क्षेत्रका सबैभन्दा राम्रा अस्पतालमा भर्ना गर्ने अभ्यासले संक्रमण झन् फैलने डर हुन्छ ।

करिब दुई महिनाको बन्दाबन्दी लगायतका अन्य रोकथामका कार्यक्रमले हामी आजको यो अवस्थामा छौं । सुरुको अवस्थालाई हामीले गम्भीर रुपमा लिएनौं । एउटा सुनौलो अवसर हामीले गुमाएकै हो । यसबीच भएका राजनीतिक खिचातानी तथा स्वास्थ्य सामग्री खरिद प्रकरणमा भएका ढिलासुस्तीले पनि अलिकति ओझेलमा परेकै हो । लकडाउनको पूर्ण पालना भएन । अर्को संक्रमित नै छैनन्, देखिन थालेपछि यसमा काम गरौंला भन्ने मानसिकताले पनि काम गरे जस्तो देखिन्छ । यसमा कसको के कति दोष छ, त्यो दोष केलाउने बेला अहिले होइन । फेरि पनि हामी जहाँ छौं, त्यहीँबाट जति सकिन्छ त्यति क्षतिलाई न्यूनीकरण गर्न आवश्यक कार्यक्रम ल्याउनु अहिलेको आवश्यकता हो ।

सरकारले केही गर्दै गरेन भन्ने होइन । धेरै राम्रा काम पनि भएका छन्, कति हुँदै पनि छन् । जनताबाट पनि लामो समयसम्म बन्दाबन्दीको पालना भएकै छ । तर अहिले जे भइरहेको छ, त्यसले नपुग्ने स्पष्टै छ । यो असाधारण परिस्थिति हो र साधारण रणनीतिले मात्र खासै ठूलो उपलब्धि हासिल हुन सक्दैन । यसमा धेरै मात्रात्मक र गुणात्मक सुधार गरिनु जरुरी छ । यही अवस्था रहिरह्यो भने न त हामी बन्दाबन्दी खोल्न सक्छौं न त कोभिड–१९ को नियन्त्रण नै गर्न सक्छौं । प्रकाशित : जेष्ठ ४, २०७७ १२:०६

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

भारतले दियो ३० हजार व्यक्तिलाई जाँच्‍न पुग्‍ने पीसीआर किट

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — भारतले नेपाललाई ३० हजार व्यक्तिको स्वास्थ्य जाँच गर्न पुग्ने कोभिड–१९ पीसीआर टेस्ट किट सहयोग गरेको छ । नेपालका लागि भारतीय राजदूत विनयमोहन क्वात्राले आइतबार स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री भानुभक्त ढकाललाई माइल्याबले उत्पादन गरेका ती किट हस्तान्तरण गरेका हुन् । 

भारतीय दूतावासका अनुसार आइतबार बिहान मन्त्रालयमै पुगेर राजदूत क्वात्राले मन्त्री ढकाललाई ती सामग्री हस्तान्तरण गरे । दूतावासद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘भारतीय जनताका तर्फबाट नेपाली जनताका लागि उपहारस्वरूप प्रदान गरिएका टेस्ट किटको सहयोगले नेपालका स्वास्थ्यकर्मीले तीस हजार व्यक्तिको पीसीआर परीक्षण गर्न सक्नेछन् ।’

यसअघि वैशाख १० मा राजदूत क्वात्राले नेपाल सरकारलाई २३ टन औषधि हस्तान्तण गरेका थिए । ‘औषधि र परीक्षण किट हस्तान्तरणले कोभिड–१९ महामारीले निम्त्याएको साझा चुनौतीविरुद्ध तयार रहन, सामना गर्न तथा एकसाथ लड्न दुई देशका नेता एवं जनताबीचको जारी सहकार्यलाई दर्साउँछ,’ विज्ञप्तिमा उल्लेख छ ।

दूतावासले चुनौतीको घडीमा भारत सरकारले नेपाल सरकार, स्वास्थ्यकर्मी तथा नेपाली जनतासँग ऐक्यभाव जनाएको उल्लेख गरेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ४, २०७७ ११:५३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×