काठमाडौँ — विसं २०४६ को आन्दोलनका क्रममा सडकमा गुञ्जेको नारा थियो, ‘पञ्चे चोर देश छोड् । हत्यारा पञ्च मुर्दावाद । पम्फादेवी मुर्दावाद ।’ सडकमा नारा मात्र लागेको थिएन, बहुदलवादी नेताहरूले भ्रष्ट पञ्चहरूले नेपाललाई विश्वकै गरिब मुलुक बनाएको आरोप लगाएका थिए ।

आन्दोलनका क्रममा प्रजातन्त्र प्राप्त भएपछि पम्फादेवीका नाममा रानी ऐश्वर्यले स्विट्जरल्यान्ड बैंकमा राखेको करोडौं रुपियाँ फिर्ता ल्याएर देश विकास गर्ने आवाज सडकमा सुन्ने गरिन्थ्यो । पञ्चायतले मुलुकलाई खोक्रो बनाएको धारणा आन्दोलनकारीको मुखमुखबाट सुनिन्थ्यो । बहुदलवादीहरू पञ्चायत र त्यसका शासकविरुद्ध ३० वर्ष लड्दा भोग्नुपरेको पीडा दन्त्यकथाजसरी सुनाउने गर्थे । 

तर नेपाली कांग्रेसले तिनै पञ्चलाई आन्दोलन सफल भएको ६ वर्षमै सत्तारोहण गराएर प्रजातन्त्रमा सबैको जित हुन्छ भन्ने मान्यतालाई स्थापित गराएको थियो । २०५२ भदौ २७ मा कांग्रेस संसदीय दलका नेता शेरबहादुर देउवाले गठन गरेको मन्त्रिपरिषद् विस्तार गर्दा बहुदलपछि पहिलोपटक पूर्वपञ्चहरूले खोलेको राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीलाई सरकारमा सामेल गराइएको थियो । २०४८ मा तीन सिटमा सीमित दुई राप्रपा (चन्द र थापा) पक्षलाई २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनले निकै ठूलो राहत दिएको थियो । लगभग अस्तित्व जोगाउन संघर्ष गरिरहेका पञ्चलाई मतदाताले सत्ता सञ्चालक बन्ने अवसर दिएका थिए । 

सरकार गठनपछि कतिपयले बहुदल र प्रजातन्त्रविरोधी शक्तिलाई सत्तामा जाने अवसर दिएको भन्दै कांग्रेसको आलोचना गरेका थिए । राप्रपाले त्यतिबेला प्रतिनिधिसभामा २० सिट जितेको थिए । एमालेको अल्पमतको सरकारलाई विस्थापित गर्न कांग्रेसले राप्रपालाई प्रधानमन्त्री मनमोहन अधिकारीविरुद्धको अविश्वास प्रस्तावको पक्षमा उभ्याएको थियो । एमालेलाई सत्तामा बस्न नदिने मनसायले कांग्रेसले राप्रपालाई ‘प्रजातान्त्रिक शक्ति’का रूपमा व्याख्या गरेको थियो । 

बहुदल प्राप्त भएको खुसीयालीमा २०४६ चैत २७ मा काठमाडौंको टुंडिखेलमा आयोजना गरेको विजयी र्‍यालीमा कांग्रेसका तत्कालीन महामन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले ‘यो जित पञ्चहरूको पनि हो’ भनेका थिए । पञ्चहरूको सत्तारोहणलाई राजनीतिक जानकारहरूले कोइरालाको भनाइलाई कांग्रेसले नै ६ वर्षपछि पुष्टि गरेको व्यंग्यात्मक टिप्पणी गरेका थिए । 

प्रधानमन्त्री देउवासमेत २६ सदस्यीय मन्त्रिपरिषदमा मन्त्री, राज्यमन्त्री र सहायक मन्त्रीसमेत १३ जना राप्रपाका थिए । २०४६ को आन्दोलन दबाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्नेमध्येका कमल थापासहितका पञ्चलाई देउवा सरकारमा महत्त्वपूर्ण मन्त्रालय दिइएको थियो । थापाले स्थानीय विकास मन्त्रालय पाएका थिए भने पद्मसुन्दर लावतीलाई कृषिमन्त्री बनाइएको थियो । पशुपतिशमशेर जलस्रोत, बलराम घर्तीमगरलाई आवास तथा भौतिक योजना, प्रकाशचन्द्र लोहनीलाई परराष्ट्र, फत्तेसिंह थारुलाई वाणिज्य र बुद्धिमान तामाङलाई भूमिसुधार मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिइएको थियो ।