काठमाडौँ — आजभन्दा ३१ वर्षअघि ‘कुख्यात कैदी’ को रूपमा चिनिएका विकास गुरुङ नख्खुमा जेल जीवन बिताइरहेका थिए । उनले पञ्चायतकालमा पत्रकार पदम ठकुराठीलाई घरमै सुतिरहेको अवस्थामा टाउकोमा गोली प्रहार गरेर हत्या प्रयास गरेका थिए ।

पञ्चायतकालमा दरबारका भाइभारदारहरूको निर्देशमा २०४३ भदौ २० मा ठकुराठीमाथि गोली प्रहार गरी मार्ने प्रयास गरेको अभियोगमा गुरुङले जेल सजाय भोगिरहेका थिए । 

२०५१ साउन २२ को राती ११.४० मा विकास नख्खु जेलको १५ फिट अग्लो पर्खाल नाघेर भाग्ने कोसिस गरिरहेको ६ नम्बर पोस्टका गार्डले देखे । जेलको सुरक्षामा खटिएका गार्डले विकासमाथि गोली प्रहार गर्न खोजे तर बन्दुक पड्केन । किन पड्केन बन्दुक ? गार्डले अचम्म मानेर बन्दुक जाँचे तर बन्दुकमा त गोली नै थिएन । गार्डले हतार–हतार गोली लोड गर्न थाले । गोली लोड गरेर जेलको पर्खाल नजिकै पुग्दा विकास त्यहाँबाट भागिसकेका थिए । 

विकास नख्खु कारागारको उत्तरपूर्वी बुर्जाबाट भागेका थिए । जेलको गार्डको बन्दुक खाली देखिनु पनि त्यतिबेला शंकाको अवस्था सिर्जना भएको थियो । 

राती मुसलधारे पानी परिरहेको थियो । ढोडलाई कपडाले बाँधेको लट्ठीको सहायताबाट विकासले पर्खाल नाघेको दाबी जेल प्रशासनले गरेको थियो । तत्कालीन जेलर सहदेव पराजुलीका अनुसार पर्खालमाथि रहेको तारको विद्युत् प्रवाहलाई बाक्लो कपडा हातमा बाँधेर रोकेको अनुमान गरिएको थियो । त्यसअघि पनि विकास २०४८ असार १० मा वीर अस्पतालमा उपचार गर्न लगेका बेला भोटेबहालबाट भागेका थिए । त्यतिबेला उनलाई २०५१ असार २ मा ललितपुरबाट पक्राउ गरिएको थियो । 

गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता श्रीकान्त रेग्मीले विकास पर्खालबाट बाहिर हाम फालेको आवाज सुनेर सुरक्षाकर्मी आइपुग्दा उनले प्रयोग गरेको कपडा र हुक देखेको जानकारी दिएका थिए । त्यसपछि मात्रै जेल प्रशासनले विकास भागेको थाहा पाएको उनले बताएका थिए । विकास भागेपछि उनका साथीहरू भएको कोठामा जाँच गरिएको थियो । उनीहरू त्यतिबेला पनि मस्त निदाइरहेका थिए । विकास फरार भएको सूचना पाएपछि उपत्यकाका सबै नाकामा सुरक्षा निगरानी बढाइएको थियो । 

विकासमाथि ठकुराठी काण्ड मात्र होइन– विभिन्न हत्या, चोरी, डकैती, बलात्कारसम्बन्धी मुद्दा पनि अदालतमा विचाराधीन थिए । त्यसैले उनलाई प्रहरीले कुख्यात अपराधीको संज्ञा दिएको थियो । विकास फरार भएपछि अपराध कर्म पनि थपिएको थियो । उनी फरार भएपछि प्रहरीको उदासिनताको चौतर्फी आलोचना भएको थियो ।

पर्खालबाट भागेका विकास राती नै घाइते अवस्थामा पक्राउ परेका थिए । उनलाई उपचारका लागि वीर अस्पताल लगिएको थियो । त्यहाँ उपचार हुन नसकेपछि शिक्षण अस्पताल महाराजगन्ज लगिएको थियो । अस्पतालका अनुसार बायाँ खुट्टा ठाउँठाउँमा भाँचिएकाले उपचार हुन कम्तीमा तीन महिना लाग्ने जानकारी दिइएको थियो । हाड जोडिन समय लाग्ने भएकाले अस्पतालको लामो बसाइ हुने अवस्था बनेको थियो । उनलाई शिक्षण अस्पतालको क्याबिन नम्बर ४१२ मा कडा सुरक्षा दिएर राखिएको थियो । 

सुरक्षा स्रोतका अनुसार कारागारको उत्तरतर्फ करिब ५ सय मिटर टाढा विष्णुदेवी मन्दिरमा लुकेर बसेका बेला आएको गाडीलाई उनले रोकेका थिए । रातको समय भएकाले रोकेको गाडी प्रहरीको हो भन्ने थाहा नभएकाले पक्राउ परेको भनाइ स्रोतको रहेको थियो । गृहका प्रवक्ता रेग्मीले भने विकासलाई विष्णुदेवी मन्दिर नजिकैको कामदार बस्ने कोठाबाट गिरफ्तार गरेको दाबी गरेका थिए । भाग्ने क्रममा सानो विद्युतीय तारमा अल्झेर लड्दा खुट्टा भाँचिएको अनुमान जेल प्रशासनको थियो । योजनाबद्ध रूपमा जेलबाट भागेका उनी तत्कालै पक्राउ पर्नुमा खुट्टा भाँचिएका कारण हिँड्न नसकेको हुन सक्ने अनुमान गरिएको थियो । 

त्यसअघि २०४८ सालमा विकास फरार रहेका बेला पोखरामा भएका दुई छुट्टाछुट्टै हत्या काण्डमा संलग्न भएको आरोपमा पक्राउ परेका स्याङ्जाका देवेन्द्र गुरुङ र रामबजार पोखराका उदय नेपालीलाई कास्की जिल्ला अदालतले २०५१ साउन २३ मा पुर्पक्षमा पठाउने आदेश दिएको थियो । विकास पहिलो पटक भागेर पक्राउ परेपछि ललितपुरको सरकारी वकिललाई दिएको बयानका आधारमा देवेन्द्र र उदयलाई पक्राउ गरिएको थियो । विकास भागेका बेला पनि चोरी, डकैती लगायतका घटनामा संलग्न रहेको आरोपमा अनुसन्धान गरिएको थियो ।