काठमाडौँ — वि.सं. २०५० को काठमाडौं–१ मा सम्पन्न उपनिर्वाचनमा सभापति कृष्णप्रसाद भट्टराई पराजित भएपछि नेपाली कांग्रेसभित्रको विभाजन जिल्ला/जिल्लामा कार्यकर्ता तहमा पुगेको थियो । खासगरी प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाले पार्टी सभापति भट्टराईलाई हराएको भन्दै पार्टीमा ठूलो विभाजन आएको थियो ।

२०५० माघ २५ मा भएको उपनिर्वाचनमा एमालेकी विद्या भण्डारीसँग भट्टराई पराजित भएका थिए । सडकमा दिनैपिच्छे प्रधानमन्त्री कोइरालाविरुद्ध नाराजुलुस लाग्न थालेपछि पार्टी कार्यकर्ता विभाजित थिए । 

 पार्टीमा संकट बढेपछि १८ जिल्लाका सभापतिले पार्टीमा अनुशासनहीनता बढेको निष्कर्ष निकालेका थिए । उनीहरूले पार्टीको संस्थागत निर्णय र हितविपरीत जाने जो–कोहीलाई अनुशासनको कारबाही गर्नुपर्ने भन्दै भट्टराईको पराजयले सबैलाई मर्माहत बनाएको निचोड निकालेका थिए । 

पार्टीका सर्वोच्च नेता गणेशमान सिंह, सभापति भट्टराई र प्रधानमन्त्री कोइरालाबीचको टकरावको असर तल्लो तहसम्म पुगेका कारण तनहुँ र नवलपरासीका सभापतिहरू क्रमशः अमरराज कैनी र कृष्णचन्द्र नेपालीको संयोजनमा काठमाडौंमा सभापतिहरूको बैठक गरेर पार्टीमा काठमाडौंको निर्वाचनले विनाशकारी विस्फोटको अवस्था आएको धारणा सार्वजनिक गरिएको थियो । 

कांग्रेसलाई कमजोर बनाएर प्रजातन्त्रमाथि नै प्रहार गर्ने मनसायका साथ विभिन्न शक्तिकेन्द्रबाट संरक्षण र प्रोत्साहन दिएको भन्दै नेता तथा कार्यकर्तालाई यसबाट सजग रहन जिल्ला सभापतिहरूले आह्वान गरेका थिए । सभापति भट्टराईले कार्यकर्तालाई शान्तिका लागि अपिल गरे पनि सडकमा विरोधका कार्यक्रम रोकिएका थिएनन् । प्रधानमन्त्री कोइरालाले सभापति भट्टराई हराउन सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेको बुझाइ काठमाडौंका आमकार्यकर्तामा थियो । त्यसैले पनि पार्टीमा एउटा पक्ष कोइरालाविरुद्ध लागिरहेको थियो । 

२०५० माघ १७ गते कोइरालाले सार्वजनिक गरेको रेडियो वक्तव्यले भट्टराईको हार भएको अनुमान एकथरीको थियो । निर्वाचन प्रचारका बेला भट्टराई हराउन कोइरालाले नेपाल विद्यार्थी संघ र कांग्रेसका नेता–कार्यकर्तालाई विशेष रूपमा खटाएको भन्दै नारा–जुलुस भइरहेको थियो । त्यतिबेला कोइरालाले भट्टराईलाई ‘अन्तर्घात’ गरेको बुझाइ जिल्ला सभापितहरूको थियो । तर उनीहरू प्रस्ट रूपमा बोल्न सकेका थिएनन् । सभापतिहरूले आफ्नो प्रस्तावमा भनेका थिए, ‘नेतृत्व तहमा विद्यमान विभाजन र असहमतिले जिल्ला–जिल्लामा जरा गाड्दै गएको र यसले बिस्तारै अविश्वासको वातावरण बनाउँदै लगेको छ ।’