रामेछाप, बर्दिया, बागलुङ र अछाम — रामेछापको मन्थली–९ पुरानागाउँका ३८ वर्षीय देवेन्द्रकुमार श्रेष्ठ दुबईको जुमेराह भिलेज सर्कलस्थित पाँचतारे होटलमा कार्यरत थिए । मासिक ८० हजार रुपैयाँभन्दा बढी तलबभत्ता थाप्थे । तर जब अमेरिका–इजरायल र इरानबीच युद्ध सुरु भयो, इरानले दुबईमा पनि मिसाइल र ड्रोन प्रहार गर्न थाल्यो । यो खबर सुनेर यता परिवारजनले पनि चिन्ता गर्न थाले । युद्ध सुरु भएको १२ औं दिनमा देवेन्द्र बिदा मिलाएर घर फर्किए । 

दुबईमा देवेन्द्र आफैं त आक्रमणमा परेनन् तर विस्फोटले आफू बसेको क्षेत्र भूकम्प आएजस्तै हल्लिएको अनुभव धेरै पटक गरे । तर असुरक्षाको हल्ला जति सामाजिक सञ्जालमा फैलाइएको छ, त्यस्तो अवस्था दुबईमा नरहेको उनी बताउँछन् । ‘सामाजिक सञ्जालमा भ्रामक भिडियोहरू फैलिएका छन् । खाडीमा काम गरिरहेका नेपालीका परिवार फेक भिडियो हेरेर डराइरहेका छन् । म त्यहाँ छँदा वास्तविकता त्यति डरलाग्दो थिएन,’ उनले भने ।

खाडीमा ‘युद्ध’को राप, घरमा आफन्तको विलाप

देवेन्द्रकी श्रीमती कल्पनाले युद्ध सुरु भएको खबर सुनेपछि श्रीमान् गाउँ नआइपुग्दासम्म राम्ररी निदाउन नसकेको सुनाइन् । ‘रेडियो, फेसबुक र टिकटकमा लडाइँबारे सामग्री आउँथ्यो । श्रीमान्को चिन्ता मात्रै लाग्थ्यो । हामीले नै जोडबल गरेपछि उहाँ फर्कनुभएको छ, हामी ढुक्क भएका छौं,’ उनले भनिन्, ‘कमाइ त राम्रै थियो तर अवस्था सामान्य नभएसम्म उहाँलाई फेरि विदेश पठाउन मन छैन ।’ 

देवेन्द्रले ७ वैशाखसम्म बिदा लिएका छन् । तर फेरि दुबई जाने कि नजाने भन्ने अन्योलमै छन् । दुबईमा रहेका साथीहरूसँग उनी नियमित सम्पर्कमै छन् । उनका कान्छा भाइ दुबईमै छन् । ‘साथीहरूले होटलका कोठा खाली हुँदै गएको र व्यवसाय सुस्ताउने संकेत देखिएको बताएका छन्,’ देवेन्द्रले भने, ‘तत्काल फर्कनु हुँदैन भन्ने सल्लाह पाइरहेको छु ।’ 

मन्थली–९ पुरानागाउँकै २९ वर्षीय ज्ञानुकुमार श्रेष्ठ दुबईमै छन् । पाँचतारे होटलमा कार्यरत उनले मासिक २ लाख रुपैयाँ हाराहारी कमाउने गरेका छन् । तर युद्धका कारण दुबईको पर्यटन क्षेत्रमा असर पार्न थालेको छ । होटलमा ग्राहक आउने क्रम घट्दै गएको छ । ज्ञानु अहिलेको कम्पनीको नियमित छुट्टीमा छन् । ‘होटलहरू प्रायः बन्दजस्तै छन्, खाने मान्छे आउँदैनन् । म पनि १५ दिनदेखि काम नगरी बसिरहेको छु,’ उनले सुनाए, ‘बाहिर बेलाबेला विस्फोटको आवाज सुनिन्छ तर यहाँको अवस्था त्यति डराउनुपर्ने खालको छैन ।’

दुबईबाट घर फर्किएका देवेन्द्र भन्छन् : युद्धका फेक भिडियोले घरमा चिन्ता बढाएछ

दुबईमा दिनमा २० देखि २५ वटा मिसाइल प्रहार भइरहे पनि जनजीवन धेरै प्रभावित नभएको ज्ञानुले जानकारी दिए । ‘मिसाइल माथि नै पड्किन्छ, प्रत्यक्ष जोखिम छैन । सरकारले सुरक्षाका लागि मोबाइलमै अलर्ट पठाउँछ,’ उनले भने, ‘एक पटक भने होटल नजिकै बमको टुक्रा खसेको थियो ।’ तर असुरक्षाको मनोवैज्ञानिक प्रभावले पर्यटन क्षेत्र भने नराम्ररी प्रभावित भएको उनले बताए । पर्यटक नआएपछि ठूला होटल सञ्चालनमै समस्या देखिएको छ । 

ज्ञानु कार्यरत होटल अस्थायी रूपमा बन्द हुँदा करिब ५ सय कर्मचारीको रोजगारी प्रभावित भएको छ । ‘कम्पनीले नियमित बिदाको तलब त दिन्छ, तर बाँकी समयको आम्दानी छैन,’ उनले भने, ‘अवस्था कहिले सामान्य हुन्छ भन्ने थाहा छैन ।’ यस्तो अवस्था धेरै लम्बिने देखिए घर फर्कने उनले बताए । ‘सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका अतिरञ्जित भिडियोले घरमा तनाव भइरहेको छ,’ उनले सुनाए, ‘आमा–बुबाले घर आउन भनिरहनुभएको छ । परिवारकै चिन्ताका कारण पनि केही समयका लागि घर फर्कने सोचमा छु ।’

ज्ञानुका अनुसार दुबईमा अमेरिकी सैन्य क्याम्प नभएकाले अन्य सहरको तुलनामा आक्रमण कम हुने गरेको छ । ‘इरानले जहाँ अमेरिकी क्याम्प छ, त्यहाँ आक्रमण गरिरहेको छ,’ उनले भने, ‘युद्धले पर्यटन क्षेत्र प्रभावित भए पनि अन्य क्षेत्र सामान्य रूपमा चलिरहेको छ ।’ अमेरिका–इजरायलले २८ फेब्रुअरी (१६ फागुन) मा इरानमाथि हमला गरेपछि इरानले जवाफी हमला गरिरहेको छ । इरानले यूएई, कतारलगायत मुलुकमा मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरिरहेको छ । युद्ध लम्बिँदै जाँदा पश्चिम एसियामा कार्यरत नेपालीका परिवारजन चिन्तामा परेका छन् । बिदामा आएर र नयाँ श्रम स्वीकृति लिएर खाडी मुलुक जान ठिक्क परेका युवा पनि युद्धका कारण रोकिएका छन् ।

खाडी क्षेत्रमा लम्बिँदै युद्ध

बर्दियाको गुलरिया–३ भरियाका ३४ वर्षीय कृष्णबहादुर सारु मगर दुई वर्ष साउदीमा बिताएर नौ महिनाअघि फर्किएका थिए । वैदेशिक रोजगारीमा दुई वर्ष कडा मिहिनेत गर्दासमेत राम्रो कमाइ नभएपछि उनले दुबई जाने योजना बनाए । यसका लागि उनले सहकारीबाट दुई लाख ऋण लिए । श्रम स्वीकृति, मेडिकललगायत सम्पूर्ण प्रक्रिया पूरा भएर भिसा पनि आइसकेको थियो । उड्नका लागि टिकट मात्र लिन बाँकी थियो । युद्धका कारण उनको दुबई प्रस्थान अनिश्चित बनेको छ । ‘निर्वाचनलगत्तै उड्ने तयारीमा थिएँ । काठमाडौंको मेनपावरमा सम्पर्क गर्दा अझै कुर्नू भन्छन् । खाडी मुलुकमा भइरहेको तनावले अहिले घरमै थन्किएको छु,’ कृष्णले भने । साउदी अरब जान तयारीमा रहेका गुलरिया–१२ उचवालालपुरका साहनुर आलम साई पनि घरमै बस्न बाध्य भएका छन् । ‘तीन वर्ष मलेसियामा बिताएर ३ महिनाअघि घर फर्किएको थिएँ,’ उनले भने, ‘साउदी जान अन्तर्वार्ता दिएर पास भएको एक महिना भयो । तर त्यतातिर भइरहेको युद्धले भिसा आउन ढिलो भएर घरमै छु ।’

बागलुङको बडिगाड–७ का झकेन्द्र घर्ती दुई वर्षदेखि साउदी अरबमा काम गर्थे । गत पुस अन्तिम साता २ महिने बिदामा घर आउँदासम्म त्यहाँको अवस्था ठीकठाक थियो । अहिले अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको द्वन्द्वले उनको जागिरमा असर परेको छ । २९ फागुनमा साउदी फर्कने उनको टिकट थियो । तर जहाज उडेन । काठमाडौंबाट उनी घर फर्किए । विदेश उड्ने अन्योल भइरहेका बेला ऋण कसरी तिर्ने भन्ने चिन्ता सुरु भइसकेको छ । झकेन्द्रकै छिमेकी ओमबहादुर घर्ती पनि समस्यामा छन् । बिदामा आएका उनी फागुन अन्तिम साता फर्कने योजनामा थिए । ‘पढेको छैन, साउदीमा त लेबर काम गर्थें’ उनले भने, ‘यता केही छैन, काम पाइँदैन ।’ कृषिबाट घर खर्च नचलेपछि उनी दुई वर्षअघि साउदी गएका थिए । साउदी जाँदा लागेको ऋण र घर खर्चका लागि अझै काम गर्नुपर्ने बाध्यता रहेको उनले सुनाए । 

पश्चिम एसियामा युद्ध चलिरहेकै बेला पनि जिल्ला प्रशासन कार्यालय बागलुङमा राहदानी बनाउनेको लर्को छुटेको छैन । तर अधिकांश युवा अब के हुने हो भन्ने चिन्तामा रहेको प्रशासन कार्यालयको आप्रवासी स्रोत केन्द्रका सूचना तथा परामर्शकर्ता जनक गैरेले बताए । ‘धेरैजसो युवाले राहदानी बनाउन आउँदा खाडी देशमा जान पाइन्छ कि पाइँदैन भनेर सोध्छन्,’ उनले सुनाए, ‘त्यो त हामीलाई पनि थाहा हुँदैन, बरु केही पर्खेर सहज अवस्था भएपछि मात्र जान सुझाव दिने गरेका छौं ।’ 

‘सुरक्षित भवनभित्र त छु, तर मन असुरक्षित छ’: दीपराज ढुंगाना, दुबईमा कार्यरत

अहिले मेरो हातमा एउटा स्क्रिनसट छ, त्यसमा लेखिएको छ, ‘पब्लिक सेफ्टी अलर्ट’ । मोबाइलको स्क्रिनमा यो चेतावनी बज्नेबित्तिकै दुबईको ‘एक्स्पो २०२० डीआईपी वान एरिया’ को माहोल एकाएक स्तब्ध हुन्छ । बाहिर सडकमा गुडिरहेका गाडीहरू रोकिएझैं लाग्छ र मेरो मुटुको धड्कन अछामको मंगलसेन पुगेर ठोकिन्छ ।

मैले यहाँ कफी बनाउन थालेको तीन वर्ष भयो । मेसिनबाट कफी झर्दा आउने त्यो बास्ना पहिले–पहिले मीठो लाग्थ्यो । तर अहिले कति बेला कुन मिसाइल खस्ने हो भन्ने डरले कफीको बास्ना पनि हराएको छ । बाहिर मिसाइल डिफेन्स सिस्टमले केही वस्तु डिस्पोज गर्दा आउने ठूलो आवाजले मलाई राति निदाउन दिँदैन । आँखा चिम्लियो कि अछाममा रहेका आमा–बुबा र आफन्तको अनुहार अगाडि आउँछ । दुबई इन्टरनेसनल एयरपोर्टको टर्मिनल–२ मा आक्रमण भएको खबर सुनेदेखि म र मसँगै रहेका नेपाली साथीहरू त्रासमा छौं । धेरै कम्पनीले साथीहरूलाई बेतलबी बिदामा घरभित्रै बस्न भनेका छन् । यहाँको सरकारले भन्छ—‘झ्याल र ढोकाबाट टाढै बस्नुस्, सुरक्षित भवनभित्र जानुस् ।’ म सुरक्षित भवनभित्र त छु, तर मेरो मन असुरक्षित छ ।