२० हजारभन्दा बढी एन्टिजेन पोजिटिभको गणना तथ्यांकमा किन हुँदैन ?- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

२० हजारभन्दा बढी एन्टिजेन पोजिटिभको गणना तथ्यांकमा किन हुँदैन ?

यदि एन्टिजेन परीक्षणलाई सक्रिय संक्रमितका रुपमा गणना नगर्ने भए सरकारले सो परीक्षणलाई मान्यता नै किन दिएको छ भन्ने पनि प्रश्न उठ्छ । त्यसो भए के त मृतकको संख्यामा गणना गरिएकाहरु सबै पीसीआरबाट मात्रै पोजिटिभ देखिएकाहरु हुन् त ?
स्वरूप आचार्य

काठमाडौँ — स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले कोरोना भाइरसको संक्रमण भए/नभएको परीक्षण गर्न एन्टिजेन किटको प्रयोगलाई बढाउँदै लगे पनि त्यसमा पोजिटिभ देखिएकाहरुलाई सक्रिय संक्रमितका रुपमा तथ्यांक विश्लेषणमा भने गणना नगरेको देखिएको छ ।

मन्त्रालयले हालसम्म कुल १ लाख ७ हजार ८ सय २९ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गरेको र त्यसमा कुल २० हजार ४ सय ७० जना संक्रमित रहेको पाइएको उल्लेख छ । यद्यपी यो संख्यालाई मन्त्रालयले आफ्नो सक्रिय संक्रमितको संख्यामा राखेर गणना गरेको भने देखिन्न । एन्टिजेन परीक्षणमा संक्रमित देखिनेको दर करिब १९ प्रतिशत रहे पनि त्यसलाई तथ्यांक विश्लेषणमा सामेल नगरिनु उचित भने होइन ।

सक्रिय संक्रमितमा गणना नगरिएसँगै उक्त संख्यालाई निको हुनेको संख्या र मृत्यु हुनेको संख्यामा पनि हिसाब गरिएको छ या छैन यकिनसाथ भन्न सकिने अवस्था छैन । त्यसो भए ती संक्रमित कहाँ गए ? गहन प्रश्न यही नै हो ।

यदि एन्टिजेन परीक्षणलाई सक्रिय संक्रमितका रुपमा गणना नगर्ने भए सरकारले सो परीक्षणलाई मान्यता नै किन दिएको छ भन्ने पनि प्रश्न उठ्छ । त्यसो भए के त मृतकको संख्यामा गणना गरिएकाहरु सबै पीसीआरबाट मात्रै पोजिटिभ देखिएकाहरु हुन् त ?

तथ्यांकमा हराइरहेका २० हजारभन्दा बढी संक्रमितका बारेमा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. कृष्ण पौडेलको बुझाइ स्पष्ट छ । उनको भनाइमा एन्टिजेन परीक्षण गरिएका व्यक्तिहरुको पूर्ण विवरण स्थानीय स्तरबाट प्राप्त नभएकोले त्यसलाई तथ्यांकका रुपमा सामेल गर्न नसकिएको हो । त्यसैले गर्दा अहिलेको यो समस्या पनि देखिएको हो । ‘खासमा स्थानीय तहबाट एन्टिजेन पोजिटिभ देखिएकाहरुको पूर्ण विवरण हामीलाई पठाइएको छैन,’ उनले भने, ‘त्यसैले केही दिनयता त्यसलाई छुट्टै राखेर सिचुएसन रिपोर्टमा भने जनाउने गरेका छौं ।’ उनका अनुसार मन्त्रालयले आफ्नो डाटाबेसमा तथ्यांक इन्ट्री गर्नका लागि सबै स्थानीय तहलाई आग्रह गरेको छ । ‘हामीले तथ्यांक इन्ट्री नभएर किट नै दिन्न समेत भनेका छौं,’ उनले भने, ‘काठमाडौं महानगरपालिकाबाट त अब विस्तारै तथ्यांक आउन थालेको छ ।’

स्वास्थ्य आपत्कालीन कार्यसञ्‍चालन केन्द्र (एचईओसी)का प्रमुख डा. समिर अधिकारीका अनुसार मन्त्रालयले संक्रमित पाइएका सबैलाई १० दिनपछि निको भएको ठहर गरेर आफ्नो तथ्यांकमा अपडेट गर्छ । यस्तै विभिन्न स्थानमा कोरोनाका कारण मृत्यु भएको विवरण प्राप्त भएपछि त्यसलाई पनि अपडेट गर्छ । ‘एन्टिजेन वा पीसीआरमा कुनै पनि पोजिटिभ देखिएर मृत्यु भएको छ भने हामी त्यसलाई तथ्यांकमा जोड्छौं । सेनाबाट भए पनि मृतकको विवरण प्राप्त हुन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले एन्टिजेन परीक्षणमा पोजिटिभ देखिएकाहरु हराएका छैनन् । पूर्ण विवरण नभएकाले तथ्यांकमा नदेखिएका मात्रै हुन् ।’

सक्रिय संक्रमित र निको हुनेहरुको तथ्यांकमा एन्टिजेन पोजिटिभलाई नजोडिए पनि मृत्युको संख्यामा भने जोडिएको दाबी गरे पनि वास्तावमा त्यो तथ्यांकमा भने देखिँदैन ।

कोरोनाको पहिलो लहरदेखि नै यससम्बन्धी तथ्यांकको विश्लेषण गरिरहेका विज्ञान विषयका अध्ययता दोर्जे गुरुङका अनुसार भने एन्टिजेन पोजिटिभ देखिएकाहरुको सख्यांलाई कहीँ कतै पनि गणना गरिएको छैन । उनका अनुसार जेठ ३० गतेसम्म नेपालमा पीसीआर गरेर फेला परेका कुल संक्रमितको संख्या ६ लाख ८ हजार ४ सय ७२ रहेको छ । त्यसलाई हालसम्म निको भएका ५ लाख ३१ हजार १ सय ५, सक्रिय संक्रमित रहेका ६८ हजार ९ सय ५५ र मृत्यु भएका ८ हजार ४ सय १२ को योगफललाई कुल संक्रमितबाट घटाउँदा शुन्य हुन आउँछ । त्यसको मतलब सो संख्यामा हालसम्मका करिब २० हजार बढी एन्टिजेन पोजिटिभ देखिएकाहरुलाई गणना गरिएको छैन ।

‘पहिलो कुरा त एन्टिजेन पोजिटिभलाई कतै पनि तथ्यांकमा गणना गरिएको छैन,’ उनले भने, ‘तर यदि मृतकको संख्यामा भने गणना गरिन्छ भनेर मन्त्रालयले दाबी गर्छ भने त्यो गलत हुन्छ । किनभने त्यस्तो गर्दा केस फ्याटालिटी रेट देखि निको हुने दरलाई समेत असर गर्छ ।’

पपुलेसन हेल्थका विज्ञ डा. विशाल भण्डारीका अनुसार एन्टिजेनमा पोजिटिभ देखिएकाहरु सक्रिय संक्रमित हुन् । ती संक्रमितले अरुलाई संक्रमण सार्न सक्ने सम्भावना जति धेरै छ त्यति नै धेरै उनीहरु आफैं गम्भीर हुने सम्भावना पनि बढी हुन्छ । तर, त्यस्ता संक्रमितलाई तथ्यांकमा गणना नगर्नु भनेको ठूलै कमजोरी हो । ‘यदि त्यसलाई गणना नगरिएको हो भने कहाँ संक्रमणको जोखिम कस्तो छ भन्ने यकिनसाथ भन्न नसकिने अवस्था हुन्छ,’ उनले भने, ‘त्यसमाथि पनि एन्टिजेन पोजिटिभ आउनु भनेको संक्रमण सक्रिय अवस्थामा नै छ भन्ने हो ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ३१, २०७८ ११:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एन्टिजेन परीक्षणको पोजिटिभ दर पनि ३१ प्रतिशत

विज्ञ भन्छन्– ‘समुदायमा परीक्षण गर्दा एन्टिजेन पोजिटिभ आउनु गम्भीर विषय हो’
स्वरूप आचार्य

काठमाडौँ — एन्टिजेन परीक्षणको दायरा बढेसँगै संक्रमित देखिनेको संख्या पनि बढ्नु राम्रो सूचक नभएको विज्ञहरुले बताएका छन् । यसले नेपालमा अझै पनि परीक्षणको दायरा साँघुरो भएको र समुदायमा संक्रमित धेरै भएकोतर्फ इंगित गर्ने तर्क उनीहरुको छ ।

पाल्पाको तानसेन नगरपालिकाले मंगलबार टुँडिखेल परिसरमा एन्टिजेन परीक्षणका लागि स्वाब संकलन गर्दै । तस्बिर : माधव अर्याल/कान्तिपुर

जेठ १ गते जम्मा ५७७ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गरिएकोमा १२१ जनाको रिपोर्ट पोजिटिभ देखिएको थियो भने २१ गते ६ हजार ६ सय ३१ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गर्दा २ हजार २९ जनाको रिपोर्ट पोजिटिभ आएको छ । जेठ १ गतेको परीक्षणमा एन्टिजेन परीक्षणमा पोजिटिभ देखिने दर करिब २१ प्रतिशत थियो भने २१ गते उक्त दर बढेर करिब ३१ प्रतिशत पुगेको छ ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले दैनिक सार्वजनिक गर्ने तथ्यांकअनुसार जेठ १६ गते १ हजार ७ सय ८४ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गरिएको थियो । त्यसमा ६ सय ६७ जना पोजिटिभ देखिएका थिए, त्यो भनेको पोजिटिभिटी दर ३७ प्रतिशत थियो । यस्तै जेठ १७ गते २ हजार ४ सय २५, १८ गते ३ हजार १८, १९ गते ३ हजार ७३, २० गते ३ हजार २ सय ११ जनाको एन्टिजेन परीक्षण गरिएको थियो । जेठ २१ गते पीसीआर परीक्षणको पोजिटिभिटी रेट पनि करिब ३३ प्रतिशत रहेको छ ।

स्वास्थ्यसम्बन्धी तथ्यांक अध्ययनमा रुचि भएका पपुलेसन हेल्थका वैज्ञानिक डा. विशाल भण्डारीका अनुसार ठूलो संख्यामा गरिएको एन्टिजेन परीक्षणमा धेरै पोजिटिभ फेला पर्नुलाई समुदायमा संक्रमण धेरै फैलिएको छ भन्ने बुझ्नुपर्छ । उनका अनुसार अहिले पनि नेपालमा परीक्षणको दायरा साँघुरो छ भन्ने तथ्यलाई यसले पुष्टि गर्छ ।

‘हामीले पहिलादेखि नै परीक्षण पुगेन भनिरहेकै हौं । पीसीआरको मात्रै दायरा बढाउँदा पनि पोजिटिभिटी रेट ३० भन्दा तल नआएको धेरै समय भइसक्यो,’ उनले भने, ‘अब अहिले पीसीआरको पोजिटिभिटी रेट र एन्टिजेनको पोजिटिभिटी रेट पनि समान हुनु राम्रो संकेत होइन ।’

संक्रामक रोग विशेषज्ञ डा. अनुप सुवेदी पनि एन्टिजेन परीक्षणमा पोजिटिभ देखिनेको संख्या पनि उच्च हुनु गम्भीर कुरा भएको बताउँछन् । उनका अनुसार एन्टिजेन परीक्षण कसको र कसरी गरिएको थियो भन्ने कुराले पनि यसमा ठूलो अर्थ राख्छ । ‘एन्टिजेन परीक्षणको पोजिटिभिटी दर उच्च हुनु नेपालमा कुनै नौलो कुरा होइन । हामीले पहिलेदेखि नै संक्रमण धेरै छ भन्दै नै आएका हौं,’ उनले भने, ‘तर, एन्टिजेन परीक्षण कसको गरिएको थियो भन्ने महत्वपूर्ण हुन्छ । यदी लक्षण भएका बिरामीहरुको मात्रै परीक्षण गर्दा रिपोर्ट पोजिटिभ आएको हो भने त्यसलाई सामान्य नै मान्न सकिन्छ । तर, समुदायमा गर्दा आएको हो भने त्यो सोच्नुपर्ने विषय हुन्छ ।’

उनका अनुसार एन्टिजेन परीक्षणमा पोजिटिभ देखिएकाहरुमा लक्षण भए/नभएसँगै लक्षण भएकाहरुमा पनि एन्टिजेन निगेटिभ आएको छ भने पीसीआर गर्नु अनिवार्य नै हुन्छ । डा. सुवेदीको भनाईमा नेपालमा प्रयोग भइरहेका विभिन्नखाले एन्टिजेन किटलाई कुन स्थानमा कसरी र कसले प्रयोग गरेको छ भन्ने कुराले पनि पोजिटिभ वा निगेटिभ रिपोर्ट आउनुमा भर पर्छ । ‘अहिले एन्टिजेन पोजिटिभ आएका शतप्रतिशत नै संक्रमित हुन् । त्यसमा कसैले अन्यथा नमाने हुन्छ,’ उनले भने, ‘तर, कसैमा लक्षण हुँदाहुँदै पनि नेगेटिभ आउँछ भने पीसीआर गरेर निर्क्योल गर्न जरुरी हुन्छ ।’

डा. भण्डारी तथा डा. सुवेदी दुवैले एन्टिजेन परीक्षणमा पोजिटिभ देखिएकाहरुको निसर्त कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ गरिनु पर्ने तर्क गरे । ‘एन्टिजेन पोजिटिभ हुनु भनेको संक्रमित अरुलाई पनि संक्रमण सार्न सक्ने स्थितिमा छ भनेर बुझ्नुपर्छ,’ डा. भण्डारीले भने, ‘त्यसैले एन्टिजेन परीक्षण कहाँ, कसरी गरियो, परीक्षण गर्न आउँदा उनीहरुले अरुलाई पनि संक्रमित पो बनाए कि भनेर पनि सोच्नुपर्ने हुन्छ ।’

स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्त डा. कृष्ण पौडेलका अनुसार तथ्यांकमा एन्टिजेन परीक्षण विगतमा भन्दा जेठ १६ गते देखि वृद्धि हुँदै जानुमा जिल्लाबाट हुने रिपोर्टिङ चुस्त हुँदै गएकोले हो । उनका अनुसार पहिला एन्टिजेन परीक्षण गरे पनि तथ्यांक नपठाउने समस्या थियो भने अहिले त्यो कम भएकोले गर्दा पनि संख्या बढी देखिएको हो । ‘हामीले पठाएका एन्टिजेन किटबाट परीक्षण भएका रिपोर्टहरुको नतिजा प्राप्त नगरे थप किट नपठाउने निर्णय गरेपछि सबै स्थानबाट रिपोर्टिङ हुन थालेको छ । त्यसैले अहिलेको तथ्यांकलाई मात्रै आधार मानेर विश्लेषण गर्दा यकिन साथ भन्न गाह्रो हुन्छ,’ उनले भने, ‘तर, एन्टिजेन परीक्षण मात्रै नभएर पीसीआरकै पोजिटिभिटी रेट पनि माथि नै छ । त्यो गम्भिर विषय हो ।’

प्रवक्ता डा. पौडेलका अनुसार अहिले प्राय: गरेर पीसीआरको पहुँचभन्दा बाहिर रहेका गाउँबस्तीका समुदायमा नै एन्टिजेन परीक्षणलाई बढावा दिइएको छ । ‘समुदायमा नै एन्टिजेन परीक्षण गरिएको हो । तर, सबै स्थानमा एकैनासको रिपोर्ट भने आएको छैन । गोरखाको गाउँमा गरिएको परीक्षणमा धेरै पोजिटिभ फेला परेका थिए भने बाग्लुङमा त्यो संख्या कम थियो,’ उनले भने, ‘तर, त्यसो भनेर हामी चुप लागेर बस्ने अवस्था छैन । समुदायमा भाइरस फैलिएको छ भन्ने कुरामा कुनै शंका भएन । अझै परीक्षणलाई विस्तार गरेर संक्रमितहरु खोज्नै पर्छ ।’

उनका अनुसार एन्टिजेन परीक्षणमा पोजिटिभ देखिएकाहरुमा तुलनात्मक रुपमा भाइरल लोड बढी हुने कुरामा पनि दुईमत छैन । त्यसकारणले स्वास्थ्य मन्त्रालयले एन्टिजेन परीक्षणमा धेरै पोजिटिभ भेटिएका स्थानहरुमा कन्ट्याक्ट ट्रेसिङ तथा थप परीक्षण गर्न मन्त्रालयले निर्देशन दिएको छ । ‘हामीले ईडीसीडीमा पनि कन्ट्याक्ट ट्रेसिङको कार्यलाई अनुगमन गर्न टोली बनाएका छौं । यस्तै मन्त्रालयका प्रमुख विशेषज्ञ डा. महेन्द्र श्रेष्ठको नेतृत्वमा सबै प्रदेशमा कमाण्डरहरु नै खटाएका छौं ।’

प्रकाशित : जेष्ठ २१, २०७८ २०:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×