शान्तिपूर्ण राजनीतिमा फर्कियो चन्द समूह- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

शान्तिपूर्ण राजनीतिमा फर्कियो चन्द समूह

सहमतिपत्रमा उल्लेख नभएका विषयमा विवाद देखिए संवादबाटै समाधान गर्ने प्रतिबद्धता
एउटै निर्णयले जनताको मन जित्नुभयो : ओली
अब जनमतबाटै लक्ष्य हासिल गर्नेछौँ : चन्द
मातृका दाहाल

काठमाडौँ — सरकारले प्रतिबन्ध लगाएपछि भूमिगत रूपमा हिंसात्मक गतिविधि गर्दै आएको नेत्रविक्रम चन्द नेतृत्वको नेकपा शुक्रबार मूलधारको शान्तिपूर्ण राजनीतिमा फर्किएको छ । संसदीय व्यवस्थाप्रति विमति राखेर ‘एकीकृत जनक्रान्ति’ भन्दै भूमिगत आन्दोलन गर्दै आएको नेकपाले वैज्ञानिक समाजवादसहितको जनगणतन्त्र शान्तिपूर्ण रूपमै जनतामा गएर स्थापना गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।

सरकार र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीबीच बिहीबार भएको सहमति हस्ताक्षर समारोह कार्यक्रममा उपस्थित हुँदै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका महासचिव नेत्रविक्रम चन्द । . तस्बिर अंगद ढकाल/कान्तिपुर

राष्ट्रिय सभागृहमा शुक्रबार आयोजित समारोहमा सरकार र चन्द समूहबीच तीनबुँदे सहमतिमा हस्ताक्षर भएको छ । सहमतिमा दुई पक्षबीच देशको राजनीतिक समस्या वार्ता र संवादबाट समाधान गर्ने, चन्द समूहले आफ्ना सबै राजनीतिक क्रियाकलाप शान्तिपूर्ण रूपमा सञ्चालन गर्ने, जेलमा रहेका उसका नेता–कार्यकर्ता रिहा, गतिविधिमा प्रतिबन्ध फुकुवा र मुद्दा खारेज गर्ने सहमति भएको हो । सबैको चासो रहेको चन्द समूहसँग भएका भनिएका हतियारबारे भने सहमतिपत्र मौन छ । सहमतिपत्रपछिको सम्बोधनमा पनि प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र महासचिव चन्दले यसबारे केही उल्लेख गरेनन् ।

सहमतिपत्रमा उल्लेख नभएका कतिपय विषयमा विवाद देखिए वार्ता र संवादबाटै समाधान गर्ने दुवै पक्षले प्रतिबद्धता जनाएका छन् । प्रधानमन्त्री ओली र महासचिव चन्दको उपस्थितिमा दुवै पक्षका वार्ता टोलीले सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर गरेपछि चन्दले सम्बोधन गर्दै आफूहरू वैज्ञानिक समाजवादका निम्ति शान्तिपूर्ण रूपमै जनतासम्म जाने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । उनले यसका लागि सहमतिपत्र ऐतिहासिक भएको पनि बताए । दुई वर्षयता एकअर्काविरुद्ध आक्रामक बनेका ओली र चन्द शुक्रबार भने निकै खुसी देखिन्थे । उनीहरूले अर्काको प्रशंसामा पनि समय खर्चिए ।

मञ्चमा मुखामुख गर्दा पनि दुई नेताको मुहारमा मुस्कान देखिन्थ्यो । प्रधानमन्त्री अध्यक्ष रहेको राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्को २ वर्ष अघिको वार्षिक प्रतिवेदनमा चन्द समूहलाई आतंककारी र विध्वंसकारी उल्लेख गरिएको थियो । त्यसपछि पनि ओली र चन्दका अभिव्यक्ति निकै आक्रामक थिए । शुक्रबार भने ओलीले चन्दलाई निर्णय क्षमता भएको नेताको विशेषण दिए । चन्दले सरकारकै पहलबाट आफूहरू तीनबुँदे सहमतिमा आउन सफल भएको टिप्पणी गरे ।

हस्ताक्षरअघि प्रधानमन्त्री ओली र महासचिव चन्दबीच बालुवाटारमा अनौपचारिक कुराकानी भएको थियो । अनौपचारिक संवाद, वार्ता टोली गठनपछिका पहल र त्यसबाट प्राप्त उपलब्धिबारे उनीहरूले बालुवाटारमा केही घण्टा अनौपचारिक समीक्षा गरेका थिए । राष्ट्रिय सभागृहमा सहमतिपत्र सार्वजनिक गर्न २ बजेका लागि तय गरिएको कार्यक्रम ओली र चन्दबीच बालुवाटारमा भएको छलफलका कारण करिब पौने घण्टा ढिलो सुरु भएको थियो ।

चन्द शुक्रबार बिहानै पूर्वी नवलपरासीबाट स्थलमार्ग हुँदै काठमाडौं आएका थिए । दुई वर्ष भूमिगत भएका चन्द नवलपरासीमा नेता–कार्यकर्तासँगै सार्वजनिक भएका थिए । अनौपचारिक पोसाकमा देखिएका चन्द सभागृहमा भने कालो सुटपाइन्ट र निधारमा रातो टीका लगाएर आएका थिए । सभागृह हल प्रवेश गरेपछि उनका समर्थक र कार्यकर्ताले ताली बजाएर स्वागत गरेका थिए । हलमा कार्यक्रम भइरहँदा बाहिर सादा र फौजी पोसाकमा सुरक्षाकर्मी बाक्लै तैनाथ गरिएको थियो । प्रहरी र सशस्त्रको दुई लाइनको घेरा सभागृहको प्रवेशद्वारबाट सभा हलको ढोकासम्म थियो ।

चन्दले तीनबुँदे सहमतिलाई दृढतापूर्वक पालना गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । ‘यो सहमति केवल सरकार र नेकपाको कुरा होइन, पार्टीको कुरा मात्रै होइन । केही नेताको कुरा पनि होइन ।

सहमतिको पछाडि योभित्र लुकेको महान् आकांक्षा छ,’ चन्दले सम्बोधनका क्रममा भने, ‘देशलाई आत्मनिर्भर, स्वाधीन र सुन्दर बनाउने सपना योभित्र छ, योभित्र देशमा दीर्घशान्ति, स्थिरता र नेपाली जनताको अहिलेसम्म पूरा नभएको समृद्धिको आकांक्षा र युवाभित्र हुर्किएको समृद्ध जीवनको चाहना छ ।’

चन्दले यसो भनेपछि सभाहलमा उपस्थित चन्द समूहका नेता–कार्यकर्ताले ताली बजाएका थिए । उनले ओली नेतृत्वको सरकारसँगको सहमतिलाई इंगित गर्दै दुई धारबीच जुन र घाम जस्तो सम्बन्ध भए पनि भेट भएको प्रतिक्रिया दिए ।

प्रधानमन्त्री ओलीले चन्दले एउटै निर्णयबाट जनताको मन जितेको भन्दै प्रशंसा गरे । खुला राजनीतिको परिवेश र शान्तिपूर्ण राष्ट्रिय राजनीतिको मूलधारमा आएका भन्दै प्रत्रधानमन्त्री ओलीले उनलाई ‘स्वागत छ’ भनेका थिए । चन्दपछि सम्बोधन गर्ने क्रममा प्रधानमन्त्री ओलीले भने, ‘शान्तिपूर्ण राष्ट्रिय राजनीतिको मूलधारमा उहाँलाई स्वागत छ, मलाई विश्वास छ, यस राजनीतिमा विप्लव (चन्द) जीलाई पौडी खेल्न आउँछ ।’ २ वर्षअघि सीके राउतलाई मूलधारको राजनीतिमा अवतरण गराउँदा पनि प्रधानमन्त्री ओलीले राउतलाई निर्णय गर्न सक्ने क्षमता भएको नेता भनेका थिए । तर त्यसबेला उनले चन्द समूहप्रति आक्रामक अभिव्यक्ति दिएका थिए ।

प्रधानमन्त्री ओलीले शुक्रबारको सम्बोधनमा तीनबुँदे निर्णय साहसिक कदम भन्दै यसबाट चन्दले जनताको मन जितेको बताए । ‘यसका लागि म विप्लवजीलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु । उहाँले एउटै कदमबाट नेपाली जनताको मन जितिसक्नुभयो, यो साहसिक कदम हो । जोसुकैले एउटा कार्यदिशा, एउटा बाटोमा हिँडिरहेको ठाउँमा कार्यकर्तालाई मोड्न सक्तैन तर उहाँले सफलतापूर्वक मोड्नुभयो,’ प्रधानमन्त्री ओलीले भने, ‘यो फोर्सल्यान्डिङ होइन, क्र्यासल्यान्डिङ पनि होइन, यो सेफल्यान्डिङ हो ।’

चन्दले दुःख नपाएका र मृत्युको मुख नजिक नपुगेर फर्किएका नेता नभएको भन्दै भूमिगत अवधिमा आफूले पाएका कष्टबारे संकेत गर्न खोजेका थिए । ‘दुःख नपाउने कम्युनिस्ट नेता छैनन् । मृत्युको नजिक नपुगेर फर्किएका नेता पनि छैनन् । हामीसँग सबैभन्दा कठिनसमय र कठिन खालका परिस्थिति नझेलेको कोही पनि छैनन्,’ उनले भने, ‘हामी यो परिवेशमा छौं । हामी विश्वास दिलाउँछौं कि, हामी जे सपना देखेर कम्युनिस्ट आन्दोलनमा लाग्यौं । हामी बलिदानी र सहिदको सपनालाई मर्न दिँदैनौं ।’

एकअर्कालाई सिध्याउने बाटोमा रहेका शक्तिबीचको मिलनलाई चन्दले घाम र जुनको जस्तो सम्बन्धमा पनि मिलन भएको भनी एउटा गीत स्मरण गर्दै भनेका थिए, ‘यो कस्तो प्रेम भयो, जुन र घाम जस्तो कहिले भेट नहुने, तर जुन र घामको पनि भेट हुन्छ ।’ चन्दले संसदीय व्यवस्था कि वैज्ञानिक समाजवाद भन्नेमा जनताबाट फैसला हुनुपर्ने बताए । ‘के तपाईं दलाल पुँजीपति वर्गको चक्रमा सधैं हिँड्नुपर्ने नियति हो ? नेपाली जनताले स्वतन्त्रतापूर्वक स्टेप चाल्न नपाउने ? कहिलेकाहीँ राज्यले चाल्न खोज्दा नहुने परिस्थति त बन्यो नि,’ उनले भने, ‘जनताले त सोच्ने कुरै छैन, सोच्न पाउने कुरै छैन । यसको अन्त्य गर्न एकचोटि त्यो अधिकार प्रयोग गर्न दिनुपर्छ । यसका लागि हामी सबैलाई आग्रह गर्न चाहन्छौं ।’

चन्दले प्रधानमन्त्रीसँग विगतमा पनि कुरा भएको खुलासा गरे । ‘यो अगाडि पनि इमानदारीपूर्वक प्रधानमन्त्रीसँग कुरा भएको थियो । मैले (धारणा) राखेको थिएँ, तपाईंहरूले नेतृत्व गर्नुस्, हामी कसैलाई चिढाएर होइन, कसैको भाग खोसेर होइन, कसैमाथि हमला गरेर होइन, हामी नेपाली जनताको श्रममाथि उभिएर आफ्नो देश बनाउन चाहन्छौं,’ उनले भने ।

प्रधानमन्त्री ओलीले पनि १० वर्षदेखि नै चन्दसँग आफ्नो संवाद र कुराकानी भएको बताए । ‘वर्षौंदेखि वार्ता चलिरहेको थियो, हामीले नंग्रा बजाएर वार्ता गरेनौं । वार्ता गम्भीरताका साथ गर्‍यौं । मेरो उहाँप्रतिको विश्वास र मप्रति उहाँहरूको विश्वास सायद त्यसै समयदेखि, त्यसै वार्तादेखि मजबुद हुँदै आएको थियो । त्यो आज यस ठाउँमा आइपुगेको छ,’ उनले भने । भविष्यमा दुई दलबीच एकतासमेत हुने गरी अघि बढ्ने सम्भावना सुनिन थालेका बेला प्रधानमन्त्री ओलीले भने, ‘यो प्रक्रिया, सिलसिला हो, हामी एउटै उद्देश्यमा छौं । हामी एकताबद्ध भएर नेपाललाई समृद्धतर्फ अघि बढाउँछौं ।’

चन्दले सहमतिलाई आशंका र कुतर्क नगर्न सबैसँग आग्रह गरेका छन् । ‘तीनबुँदेलाई हामी पालना गर्छौं । यसलाई हामी दृढतापूर्वक मान्छौं,’ उनले भने, ‘हामीलाई के लागेको छ भने नेपाली समाज रूपान्तरणको प्रक्रियामा अगाडि बढिरहेको छ । लामो प्रक्रियामा यहाँसम्म आउँदाखेरि सामाजिक रूपान्तरण, राज्यको रूपान्तरण र जीवनको रूपान्तरण पुगेको छैन ।’ ओलीले अब मुलुकमा कुनै द्वन्द्व बाँकी नरहेको बताए । ‘अन्तिम किस्तामा नेपाल शान्तिपूर्ण युगमा प्रवेश गरेको छ । नेपालमा हिंसात्मक बाटो र आन्दोलनको कार्यदिशा कसैले पनि अवलम्बन गरिरहेको छैन । नेपाल शान्तिपूर्ण देश हो र यहाँ शान्ति छ ।’


यी हुन् तीनबुँदे सहमति

  • दुवै पक्ष, नेपाल सरकार तथा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीबीच देशको राजनीतिक समस्याहरु वार्ता तथा संवादबाट समाधान गर्न सहमत भएका छौं ।
  • नेकपा आफ्ना सबै राजनीतिक क्रियाकलाप शान्तिपूर्ण रुपमा सञ्चालन गर्न सहमत भएको छ ।
  • नेपाल सरकार नेकपामाथि लगाइएको प्रतिबन्ध हटाउन, कारागारमा रहेका पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताको रिहाइ र सम्पूर्ण मुद्दा खारेज गर्न सहमत भएको छ ।

हतियारबारे कांग्रेसले उठायो प्रश्न

सहमति स्वागतयोग्य भए पनि हतियारको विषय सम्बोधन नभएको भन्दै नेपाली कांग्रेसले असन्तुष्टि जनाएको छ । कांग्रेस प्रवक्ता विश्वप्रकाश शर्माले सामाजिक सञ्जाल ट्वीटरमा भनेका छन्, ‘प्रचण्ड आउँदा खोलाले बगायो थोरै हतियार, विप्लव आउँदा पूरै ? राज्यलाई हतियार बुझाउने चौथो बुँदा खोइ ? सहमतिलाई स्वागत, २०२८ सालमा केपी–सीपी, २०५२ मा प्रचण्ड–बाबुराम, अहिले विप्लव–प्रकाण्ड रेडबुक, नाम र काम उस्तै, परिणाम उस्तै, नेपालको कम्युनिस्ट आन्दोलन आजको मितिमा केवल एक प्रश्न–कम्युनिस्ट दर्शनका नाममा कोही नेपाली मारिने छैनन्, साझा उद्घोष गर्ने बेला भएन र कमरेडहरू ।’

प्रकाशित : फाल्गुन २२, २०७७ ०७:१०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

हिल्सा नाका नखुल्दा सकस, पर्यटक मानरोवर यात्रामा जान पाएनन्

छपाल लामा

हुम्ला — झन्डै एक वर्षदेखि नेपाल–चीन सीमास्थित हिल्सा नाका बन्द हुँदा माथिल्लो हुम्लाको जनजीवन कष्टकर बनेको छ । मानसरोवर–कैलाश तीर्थयात्रा पनि प्रभावित बनेको छ । गत वर्ष चैत पहिलो सातादेखि कोरोना महामारीका कारण अवरुद्ध हिल्सा नाका पुसयता हिमपातका कारण बन्द छ ।

नेपाल–चीन सीमास्थित हिल्सा नाका क्षेत्र । तस्बिर : कान्तिपुर

नाका बन्द हुँदा नाम्खा गाउँपालिकामा दैनिक उपभोग्य सामग्री, खाद्यान्न र निर्माण सामग्रीको अभाव हुन थालेको छ । ‘पूरै गाउँपालिका वर्षौंदेखि चिनियाँ खाद्यान्नमा निर्भर छ,’ नाम्खा–६ का वडाध्यक्ष पाल्जोर लामाले भने, ‘नाका बन्द भएपछि स्थानीयलाई जीविकोपार्जनमा समस्या भयो ।’ उनका अनुसार यातायात सुविधा नहुँदा स्थानीयलाई सदरमुकाम सिमीकोटबाट खाद्यान्न र दैनिक उपभोग्य वस्तु ढुवानी गर्न समस्या छ । नाका बन्द भएपछि युवाहरू यो वर्ष चीनको ताक्लाकोट जान नपाएको उनले बताए ।

नाम्खा गाउँपालिकाका प्राय: युवा बर्सेनि मजदुरीका लागि ताक्लाकोट जान्छन् । ‘ताक्लाकोट जान नपाउँदा युवाहरू बेरोजगार बने,’ लामाले भने, ‘अब त कोरोनाको खोप पनि आयो, हिउँ पनि बिलाउन थालेको छ, नाका खुले जनजीवन सहज हुन्थ्यो ।’ नाका नखुल्दा हुम्लाको पर्यटन व्यवसाय पनि संकटमा परेको छ । गत वर्षसम्म प्राय: भारतीय तीर्थयात्री हुम्लाको बाटो हुँदै मानसरोवर–कैलाश तीर्थयात्रामा निस्कन्थे । भारतीय तीर्थयात्रीकै सुविधाका लागि ठूलो लगानीमा सिमीकोट र हिल्सामा झन्डै ९० वटा होटल खुले पनि यो वर्ष कारोबार ठप्प छ ।

‘अब गर्मी सिजन सुरु भयो, वैशाखबाट मानसरोवर दर्शन गर्न जाने पर्यटक आउँछन्,’ होटल व्यवसायी संघका अध्यक्ष मिम लामाले भने, ‘तर नाका खुल्ने टुंगो नलाग्दा बन्द भएका होटल अझै खुलेका छैनन् ।’ नाका नखुल्दा हिल्साका झन्डै ५० होटल र ४० पसल बन्द छन् । सिमीकोटमा पनि २६ होटल बन्द भएको उनले जानकारी दिए । कोरोनाको त्रास घटेकाले नाका छिटो सञ्चालन गर्न सरकारसँग आग्रह गरिए पनि बेवास्ता भएको उनको गुनासो छ ।

नाका बन्द हुँदा हुम्लाको व्यापार व्यवसाय पनि ठप्प बनेको उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष नाम्ग्याल तामाङले बताए । ‘नाका बन्द हुँदा खाद्यान्न र दैनिक उपभोग्य सामानको भाउ अकासिएको छ,’ उनले भने, ‘आर्थिक कारोबार ठप्प छ ।’ नाका नखुल्दा हुम्लामा उत्पादित जडीबुटीले समेत बजार नपाएको उनको गुनासो छ ।

नाका बन्द हुँदा हिल्सामा रहेका भन्सार, अध्यागमनलगायत कार्यालय पनि बन्द छन् । सरकारले केही दिनअघि चीन र भारततर्फका ३० वटा नाका सञ्चालन गर्ने निर्णय गर्दा हिल्सा नाका परेको थिएन । ‘नाका खोल्न विभिन्न निकायमा आग्रह गरेका छौं,’ वडाध्यक्ष तामाङले भने, ‘तर सबैतिरबाट बेवास्ता भएपछि स्थानीय आत्तिएका छन् ।’ एक महिनाभित्र नाका नखुले नाम्खा गाउँपालिकामा खाद्यान्न र दैनिक उपभोग्य सामग्रीको संकट हुने उनको भनाइ छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन २१, २०७७ २२:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×