वीरगन्जमा डेरा लिएर बसेको छोरा कहिलेकाहीँ भेट्न आउँछ तर 'आमा लौ' भनेर एक पैसा दिँदैन
पर्सा — पुर्ख्यौली थलो बाराको कलैया उपमहानगरपालिका भए पनि ३० वर्षदेखि वीरगन्जको रामगढवामा बसोबास छ । मेरो उमेर त्यही ६५ वर्षजति भयो होला । सहारा चाहिने बेलामा एक्लै बाँचिरहेकी छु ।
१७ वर्षअघि पति रामेश्वर साहको निधन भएपछि एक्लै भएँ । उहाँलाई अचानक मस्तिष्कघात भयो । अस्पताल पुर्याउँदा डाक्टरले तपाईंले जति गरे पनि बचाउन सक्नु हुन्न, बरु घर लैजानूस् भने । अस्पतालबाट घर ल्याएर २ महिना उहाँको सेवा गरेँ । त्यसपछि मलाई एक्लो बनाएर सधैंका लागि गइहाल्नुभो ।
हामीबाट २ छोरी र १ छोरा जन्मिएका छन् । हुर्केपछि विवाह गरेर छोरीहरू आ–आफ्नो घर गए । अहिले छोरीहरू वीरगन्जमै छन् । छोरा सन्जय आफ्नो परिवारसित वीरगन्जमा डेरा लिएर बसेको छ । कहिलेकाहीँ भेट्न आउँछ । तर ‘आमा लौ’ भनेर एक पैसा पनि दिँदैन । सायद उसलाई नै नपुगेर होला ।
गुजाराका लागि वीरगन्जमा एक व्यवसायीको जग्गामा छाप्रो बनाएर चिया–नास्ता पसल चलाएको पनि ३० वर्ष हुन लाग्यो । पति हुँदा दुवै जनाले पसल सम्हालेका थियौं । अहिले एक्लै चलाउँछु । जग्गा भाडाबापत साहुले एक पैसा पनि लिँदैनन् । मेरो गरिबी र पीडा बरु ती साहुले बुझेका छन् । यही छाप्रो मेरो एक्लोपन हटाउने साथी र संसार भएको छ । बास र व्यापार यसमै छ ।
पुर्ख्यौली सम्पत्ति छैन । आफन्त छन् । तर अंशबन्डा भइसकेकाले पुर्ख्यौली सम्पत्तिमा मेरो कुनै हक पनि छैन । छोराछोरीको नागरिकता छ । मेरो नागरिकता अझै बनेको छैन । पति बितेपछि एकपटक १० हजार रुपैयाँ जोहो गरेर नागरिकता बनाउन गएकी थिएँ । त्यो १० हजार पनि ‘दलाल’ले खाइदिए । नागरिकता कुर्दाकुर्दै बुढ्यौली लाग्यो, अझै नेपालीे नागरिक हुन सकेकी छैन ।
नागरिकता नहुँदा सामाजिक सुरक्षा भत्ता मिलेको छैन । दुई महिनाअघि गम्भीर बिरामी परेकी थिएँ । त्यतिबेला कोही आफन्त थिएनन् । हातखुट्टा टेकेर अस्पताल पुगेर औषधिमूलो गरेपछि तङ्ग्रिएँ । लामै समय थलिएँ भने कसले हेर्ला भन्ने चिन्ता लागिरहन्छ । अहिले दुवै घुँडामा बहुत पीडा हुन्छ । ढाड पनि बेस्सरी दुख्छ ।
पसलमा दैनिक ५ सयदेखि १ हजार रुपैयाँसम्मको व्यापार हुन्छ । ८ सयदेखि १ हजार रुपैयाँसम्म व्यापार भए मुस्किलले २ सय रुपैयाँ नाफा बच्छ । पहिले स्थानीयको घरमा भाँडा–बर्तन माझेर, लुगा धोएर पनि थप कमाइ हुन्थ्यो । अहिले त्यस्तो काम गर्न सक्दिनँ । बरु, उमेरमा सेवा गरेका व्यक्तिले बिरामी पर्दा वा गाह्रो–साह्रो हुँदा उपचार खर्च दिन्छन् । पराय बरू आफ्ना भएका छन् ।
महिनाभरका लागि १० किलो चामल भए खान पुग्छ । चिया–नास्ता पकाइराख्नु पर्ने भएकाले रासनमा खासै खर्च छैन । मासिक करिब ३/४ हजार रासनमा खर्च हुन्छ । माइती वीरगन्जकै लालपर्सामा छ । बुवा–आमा हुँदासम्म बोराका बोरा चामल ल्याइदिन्थे । अहिले भाइबुहारी छन् । यदाकदा उनीहरूले थोरबहुत चामल ल्याइदिन्छन् । वर्षमा २/३ पटक कपडा पनि दिन्छन् ।
वर्षायाममा यही छाप्रो पनि डुबानमा पर्छ । त्यति बेला पसल बन्द हुन्छ । म एक/दुई महिना छिमेकीहरूको घरमा शरण लिन्छु । जीवन नै घरबारबिहीन भएर बितेकाले होला, मलाई आफ्नै घर भई दिए हुन्थ्यो जस्तो लाग्छ । दुई धुर जग्गामा भए पनि आफ्नै सानो पक्की घर होस् । जहाँ म शान्तिपूवर्क बस्न सकूँ । म त सपना र बिपना पनि आफ्नै पक्की घरमा सुतेको मात्र देख्छु । अब कति नै बाँचिएला र ! यो जुनीमा मेरो आफ्नै घर बनाउने सपना पूरा हुने छाँटकाँट छैन ।
प्रस्तुति : शंकर आचार्य
