‘साथी’ चाहन्छन् युवापुस्ता- कला - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

‘साथी’ चाहन्छन् युवापुस्ता

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — संसारमा ‘साथी’ नहुने मानिस विरलै पाइएला । बालबालिका, युवा तन्नेरी, प्रौढ हुन् वा ढल्कँदो उमेरका, सबैजसो मानिसका ‘साथी’ हुन्छन् । कसैलाई दुःख पर्‍यो, पीडा सहन गाह्रो भो, मन अतालियो, जीवनको पाइला रोकिनै लाग्यो भने त झन् साथीको साथ अझै प्रिय हुन्छ र जीवनको गति नै परिवर्तनशील भइदिन्छ ।

अत्याधुनिक प्रविधिको युगमा युवा पुस्ता परिवार, समाज र भीडमा पनि एक्लो बन्दै छन् । उनीहरूको आफ्नो कुरा सुनिदिने मान्छे छैनन् । परिवार, शिक्षा, रोजगारी, जिम्मेवारीको नाममा उनीहरू एक्लाएक्लै बिरक्तिरहेका छन् । त्यही एक्लोपनाले नै उनीहरू आफैंलाई समाप्त गर्ने क्रम विकराल बन्दै गएको छ । यही विकराल माहोलमा रंगकर्मी आशान्त शर्मा सबैको ‘साथी’ बनेर अहिले रंगमञ्चमा उभिएका छन् ।

रंगकर्मी शर्माले एक्लो बनिरहेको युवा पुस्ता, त्यसैमा उब्जिरहेको मानसिक समस्या र आफैंले जीवन समाप्त पार्ने आत्महत्याजस्ता कारक विषयलाई उठान गर्दै नाटकमार्फत नै साथी बनेर समाधानको उपाय खोजेका छन् । उनकै लेखन तथा निर्देशनमा पुस २८ गतेदेखि टेकुस्थित कौसी थिएटरमा मञ्चन सुरु गरिएको नाटक ‘साथी, साथी आइदेऊ न !’ मा शर्मा साथीकै भूमिकामा देखिएका छन् । नाटकमा सामाजिक, पारिवारिक, आर्थिक तथा मानसिक कारणले विक्षिप्त बनेकी एक युवती अस्मिताको कथा छ । उनको मानसिक अवस्थालाई घर, परिवार, साथीभाइ कसैले बुझ्ने कोसिस गर्दैनन् । उनको अन्तिम अवस्थामा मनको पीडालाई बुझ्ने साथीको प्रवेश भएपछि उनमा आउने परिवर्तनलाई नै नाटकमा मुख्य विषयका रूपमा केन्द्रित गरिएको छ ।

युवापुस्ताले घर परिवारप्रति राख्ने माग, गरिने जिद्दीपना, साथीभाइबीच हुने प्रतिस्पर्धी भावना, ख्यालठट्टा, प्रेमसम्बन्धका कुरालाई जोड्दै नाटकको कथा अगाडि बढेको छ । यसैमा जोडिएको परिवारमा अभिभावकले सन्तानका लागि गर्ने संघर्ष, अभिभावक र सन्तानबीच चल्ने आन्तरिक द्वन्द्व र असमझदारीले कसरी युवापुस्ताले गलत बाटो अपनाइरहेका छन् भन्ने विषयलाई नाटकले मूल रूपमा उठान गरी अन्तिम बिन्दुमा समाधानको उपायसमेत बताइदिएको छ ।

मानसिक समस्या त्यसमाथि आत्महत्या जस्तो संवेदशील विषयलाई नाटककै रूपमा बुझाउन शर्माले रंगमञ्चको क्लाउन (जोकर) विधालाई प्रयोग गरेका छन् । नाट्य क्षेत्रमा भने अभिनय, शरीरको हाउभाउ, पहिरनजस्ता पक्षबाट दर्शकलाई हास्यरस र मनोरञ्जन प्रदान गर्ने विधा नै क्लाउन हो । संवेदनशील विषयलाई उठान गरिएको हुनाले नाटकभित्र जे–जति दृश्यहरू समावेश छन्, ती सबै नाटक नै हुन् भन्ने दर्शकमा महसुस गराउन उनले यस विधालाई रोजेका हुन् ।

नाटकमा सबै पात्रहरूको नाकमा रातो रङको जोकरजस्तै देखिने कपडा प्रयोग गरिएको छ । मानसिक समस्याजस्तो गम्भीर विषय त्यसमाथि पनि क्लाउन विधालाई प्रयोग गरेर शर्माले नौलो काम गरेको रंगकर्मी पुष्कर गुरुङ सुनाउँछन् । अहिलेको समय र अवस्थालाई नाटकले भरपुर रूपमा उठान गरेको उनको ठम्याइ छ । नाटक हेर्न आइपुगेका अस्मिता पौडेल र सन्तोष बजगाईले नाटकको विषयवस्तुले आफ्नै कथा पस्केको जस्तो भान भएको सुनाए । अहिलेका युवापुस्ताले आफ्नो कुरा भन्ने मान्छे नपाइरहेको बजगार्इंले स्विकारे ।

पछिल्लो समय ९० प्रतिशत आत्महत्याका कारण डिप्रेसन रहेका मानसिक रोग विशेषज्ञ तथा परामर्शदाता डाक्टर निराकारमान श्रेष्ठ सुनाउँछन् । कुनै मानिसको दैनिक जीवनमा फेरबदल आयो, जुन कुराले उसलाई निराश बनाउन थाल्यो यस्तो अवस्थामा आफ्नो कुरा आदानप्रदान गर्ने मान्छे अर्थात् साथीको आवश्यकता पर्ने श्रेष्ठको भनाई छ । उनले भने, ‘मान्छेमा मर्छु भन्ने सोच केही समय मात्र रहन्छ । त्यस्तो बेलामा सँगै बसेर उसको कुरा सुनिदिने मान्छे भएमा तुरुन्तै उसलाई बचाउन सकिन्छ ।’ यस्तो अवस्थामा उसलाई मनोपरामर्श र उपचार गरेमा मानसिक समस्याबाट निकाल्न सकिने उनको भनाइ छ । स्वयं शर्मासहित प्रभाकार न्यौपाने, सरला पराजुली, दिव्या मगर, छिरिङ शेर्पा, प्रनिश मगरलगायत कलाकारको अभिनय रहेको नाटक माघ १५ गतेसम्म मञ्चन हुनेछ ।

प्रकाशित : माघ ५, २०७९ १०:४०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

डोटीका भूकम्पपीडितलाई बेवास्ता

चिसोले गाउँमा सुत्केरी, ज्येष्ठ नागरिक र बालबालिकालाई समस्या
मोहन शाही

डोटी — ६ जनाको ज्यान जाने गरी भूकम्प आएको अढाई महिना बितिसक्दा पनि सरकारले पीडित परिवारको पुनःस्थापनाको काममा तदारुकता देखाउन सकेको छैन ।

सयौं घरहरू क्षतीग्रस्त हुँदा भूकम्पपीडित परिवार खुला आकाशमुनि बस्न बाध्य भएका छन् । सरकारले अहिलेसम्म क्षतिपूर्तिबारे विस्तृत तथ्यांकसमेत संकलन गर्न सकेको छैन । कठ्यांग्रिँदो चिसोमा त्रिपालमुनि ओत लगाएर बस्न बाध्य रहेको डोटीको पूर्वीचौकी गाउँपालिका– ३ काडामाडौका पदम बोहराले दुखेसो सुनाए ।

‘राहत ल्याउनेहरू लुगाफाटो र त्रिपाल बोकेर मात्र आउँछन्, टाउको निहुराउने घर पुनर्निर्माण गरिदिए सहयोग हुने थियो’, पूर्वीचौकी ३ गैरागाउँकी लक्ष्मी बोहराले दुखेसो गरिन्, ‘चिसोले गाउँमा सुत्केरी, ज्येष्ठ नागरिक तथा बालबालिकालाई समस्या भइसकेको छ ।’

स्थानीय तहहरूले पठाएको प्रारम्भिक विवरणका आधारमा राहतका सामग्री वितरण भएपनि ती तथ्यांकहरूमा पूर्ण विश्वस्त रहन सक्ने आधार नरहेको सरोकारवाला बताउँछन् । ‘स्थानीयको दबाबमा जनप्रतिनिधिहरूले न्यून क्षति भएकालाई पनि पूर्ण क्षतिग्रस्तको सूचीमा राखेर पठाउँदा वास्तविक पीडित पहिचान गर्न कठिनाइ भएको छ’, एक गैरसरकारी संस्थाका पदाधिकारीले आरोप लगाए ।

पूर्वीचौकी गाउँपालिका, सायल गाउँपालिका, दिपायल सिलगढी नगरपालिका र शिखर नगरपालिकामा कात्तिक २२ गतेको भूकम्पले बढी क्षति गरेको थियो ।

डोटीका प्रमुख जिल्ला अधिकारी कल्पना श्रेष्ठले क्षतिपूर्तिको विस्तृत सर्भेका लागि पुनर्निर्माण प्राधिकरणको प्राविधिक टोली घटनास्थल खटिएको बताइन् । निर्वाचनका कारण समयमै माथिबाट टोली आउन नसक्दा क्षतिपूर्तिको तथ्यांक संकलनमा ढिलाइ भएको श्रेष्ठको भनाइ छ । प्राधिकरणको टोलीले क्षतिग्रस्त ठाउँहरूको विस्तृत सर्भे गरेपछि मात्र वास्तविक पीडितको पहिचान हुन सक्ने बताइन् ।

केही दातृ संस्थाहरूले भने ढिलो गरी डोटीमा भूकम्पपीडितहरूका लागि अस्थायी घर निर्माण थालनी गरेका छन् । नेपाल रेडक्रस सोसाइटीले आउँदो महिनासम्म सम्पन्न हुने गरी २ सय अस्थायी घर बनाउने तयारी थालेको छ । रेडक्रस सोसाइटीका आवास अधिकृत विजय ढकालले पालिका र जिल्ला प्रशासनको अनुमति लिएर पीडितहरूको तथ्यांक संकलन गरी पूर्वीचौकी गाउँपालिका— ३ गैरामा अस्थायी घर बनाउन सुरु भएको बताए । १ कोठा, १ भान्सा र १ बरन्डा भएको अस्थायी घर बनाउन रेडक्रसले ९८ हजार रुपैयाँ पीडित परिवारलाई सहयोग गर्ने भएको छ ।

त्यस्तै, लुथरन दातृसंस्थाको सहयोगमा सामुदायिक विकास केन्द्र (सीडीसी) र उपेक्षित समुदाय सशक्तीकरण तथा विकास मञ्चले पनि अस्थायी घर बनाउने भएका छन् । सामुदायिक विकास केन्द्रका अध्यक्ष हेमराज जोशीले पीडितहरूको नामावली छनोट कार्य भइरहेको बताए । तर भूकम्पपीडितहरू ढिलो गरी बन्न लागेका अस्थायी घरहरूप्रति सन्तुष्ट छैनन् ।

‘आकाशबाट हिउँ खस्न थालिसकेको छ, चिसोले जीउनु न मर्नु बनाइसक्यो’, पूर्वीचौकी गाउँपालिका—५ का शंकर बोगटीले गुनासो गरे, ‘अहिलेसम्म अस्थायी घर बनाएर हामीलाई चिसोबाट बचाएको भए राहत हुन्थ्यो, चिसो छलिसकेपछि बनेका घरको के काम ?’ पीडितहरू अहिलेसम्म काम सुरु नभएको अस्थायी घर बनाउन फागुन महिना कट्ने तर्क गर्छन् । त्यो बेलासम्म चिसो हटिसक्ने भएकाले अस्थायी घरहरू प्रभावकारी नहुने माग राख्दै आएका छन् । पीडितहरूले स्थायी संरचना बन्ने गरी घर निर्माण गरिदिन सरकारलाई माग राख्दै आएका छन् । कतिपय परिवारले अस्थायी संरचना नचाहिने भन्दै अस्वीकारसमेत गरिसकेका छन् ।

प्रकाशित : माघ ५, २०७९ १०:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×