काठमाडौँ — मधेश केन्द्रित दलहरूको संघीय लोकतान्त्रिक मोर्चा रुपन्देही प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ मा कसलाई उम्मेदवार बनाउने विषयलाई लिएर अप्ठ्यारोमा परेको छ । मोर्चाले यसअघि उक्त क्षेत्रमा नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका उम्मेदवारलाई साझा बनाउने निर्णय गरेको थियो । 

तर, उपनिर्वाचनका लागि निर्वाचन आयोगले निकालेको दल दर्ताको सूचीमा नागरिक उन्मुक्ति नअटाएपछि मोर्चा समस्यामा परेको छ । आयोगले मागे अनुसारको डकुमेन्ट पुर्‍याउन नसक्दा उक्त पार्टी दल दर्ताको सूचीमा परेन । आयोग प्रवक्ता निता पोखरेलले नागरिक उन्मुक्ति पार्टी दल दर्ता प्रयोजनका लागि निवेदन दिएपनि आवश्यक कागजात पुर्‍याउन नसक्दा दर्ता हुन नसकेको बताए । ‘आयोगले कागजात पुर्‍याउन समय दिएको र त्यो समयभित्र पनि आवश्यक डकुमेन्ट सम्बिन्धित पार्टीले ल्याउन नसक्दा दल दर्ता सूचीमा नपरेको हो,’ उनले भनिन् । आगामी कात्तिक १७ गते रुपन्देही–३ मा तोकिएको प्रतिनिधिसभा उपनिर्वाचन प्रयोजनका लागि आयोगले साउन २१ देखि साउन २७ गतेसम्म दल दर्ताको समय दिएको थियो । 

रुपन्देही-३ मा हुने उपनिर्वाचनका लागि कुन-कुन दल दर्ता भए ? [सूचीसहित]

नाउपाभित्र लामो समयदेखि आन्तरिक विवाद चलिरहेको छ । आधिकारिकताको विवादमा निर्वाचन आयोगले अध्यक्ष रञ्जिता श्रेष्ठको पक्षमा निर्णय दिइसकेको छ । रेशम चौधरी पक्षले श्रेष्ठलाई साधारण सदस्य समेत नरहने गरी पार्टी अध्यक्षबाट हटाउने निर्णय गर्दै लालवीर चौधरीलाई अध्यक्ष बनाएको जानकारी आयोगलाई गराएको थियो । तर, अयोगले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै श्रेष्ठको अध्यक्षतालाई कायम राखिदियो । दुवै पक्षले अलग अलग दल दर्ताका निवेदन आयोगमा दिएका थिए । तर, चौधरी पक्षले आधिकारिकता नै पाएन । श्रेष्ठ पक्षले आवश्यक कागजात पुर्‍याउन सकेन । पार्टीको आन्तरिक विवादकै कारण उपनिर्वाचन प्रयोजनका लागि आयोगमा दर्ता हुन सकेन ।  

रुपन्दही–३ नाउपालाई दिने निर्णय गरेको मोर्चाले अब के गर्छ त ? मोर्चाका नेता जनता प्रगतिशील पार्टीका अध्यक्ष हृदयश त्रिपाठी नाउपाको उम्मेदवारलाई मोर्चाको साझा उम्मेदवार बनाउने निर्णयमा फेरबदल भइनसकेको बताउँछन् । ‘तर, निर्वाचन प्रयोजनका लागि दल नै दर्ता नभएकाले केही समस्या उत्पन्न भएको छ,’ उनले भने ‘त्यसै विषयमा छलफल गर्न बुधबार मोर्चाको बैठक बोलाइएको छ ।’ मोर्चामा जनता समाजवादी पार्टी नेपाल, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, जनमत पार्टी, राष्ट्रिय मुक्ति पार्टी नेपाल, जनता प्रगतिशील पार्टी, नेपाल र तराई मधेश लोकतान्त्रिक पार्टी आबद्ध छन् । तर, नाउपाका उम्मेदवारलाई साझा उम्मेदवार बनाउने विषयमा जनमत पार्टी सुरूदेखि नै सहमत छैन । उसले चुनावी गठबन्धनका लागि मोर्चा नबनेको भन्दै आफ्नो उम्मेदावार छुट्टै रहने घोषणा पहिले नै गरिसेकेको थियो । मोर्चामा भएको सहमति अनुसार नाउपा बाहेक अन्य दल उपनिर्वाचन प्रयोजनका लागि दर्ता प्रक्रियामै गएनन् । तर, जनमतले दल दर्ता गराएको छ । 

जनमत बाहेक मोर्चामा आबद्ध अन्य सबै दल नाउपाको उम्मेदवारलाई सघाउने निर्णय गरेका थिए । तर, अहिले नाउपा दल नै दर्ता नभएपछि अब के गर्ने भन्ने अप्ठ्यारो उनीहरूका अगाडि आएको छ । त्रिपाठीले विभिन्न विकल्पहरू रहेको भन्दै त्यस विषयमा मोर्चामा छलफल हुने बताए । नाउपाकै तर्फबाट अघि सारिने स्वतन्त्र उम्मेदवारलाई साझा बनाएर जान सकिने उनको भनाई छ । 

‘रुपन्देही ३ मा हामी बलियो छौं । म भर्खरैपनि त्यो क्षेत्रमा केही समय बिताएर आएको छु,’ उनले भने ‘साझा उम्मेदवार दिएर गयौं भन्ने हामी जित्ने छौं ।’ उनले त्यही भएर साझा उम्मेदवार बनाउने पुरानो निर्णय अनुसार मोर्चा अघि बढ्ने बताए । लोकप्रिय व्यक्ति चयन गरेर स्वतन्त्रबाट उम्मेदवार बनाएर जान सकिने छलफल मोर्चाका नेताहरूबीच सुरू भएको छ । 

२०७९ को निर्वाचनमा रुपन्देही ३ बाट राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका उम्मेदवार दीपक बोहरा निर्वाचित भएका थिए । उनको निधनका कारण त्यस क्षेत्रमा उपनिर्वाचन हुन लागेको हो । बोहराले ३६ हजार ७ सय १७ मत ल्याउँदा उनका निकटतम प्रतिद्वन्द्वी बालकृष्ण खाँडले ३४ हजार ३६ मत ल्याएका थिए । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका जितबहादुर गुप्ता तेली ५ हजार ७ सय ९६ मत ल्याएर तेस्रो स्थान ल्याएको थियो । समानुपातिक तर्फ नागरिक उन्मुक्ति पार्टीले चौथो स्थान ल्याएको थियो । मोर्चामा आबद्ध दलहरू मध्ये नाउपाले बढी मत ल्याएकाले उसको उम्मेदवारलाई साझा उम्मेदवार बनाउने मोर्चाको निर्णय थियो । नाउपा, जसपा नेपाल, लोसपा सहित मोर्चामा आबद्ध दलहरूले पाएको मत समानुपातिक तर्फको मत १६ हजार ४ सय थियो । त्यसबाहेक जनमतले पाएको मत ३ हजार ७ सय ३२ थियो । सबै मत जोड्दा समानुपातिक तर्फ मोर्चा दोस्रो स्थानमा देखिने रहेछ । त्यही भएर पनि साझा उम्मेदवार दिए चुनाव परिणाम आफ्नो पक्षमा पार्न सकिने रणनीतिमा मोर्चा देखिएको हो । तर, जनमत पहिले नै नाउपालाई समर्थन दिने विषयमा सहमत नहुनु र अहिले नाउपाले उपनिर्वाचन प्रयोजनका लागि योग्य नै नहुनुले मोर्चाका अगाडि चुनौती थपिएको छ ।