काठमाडौँ — यौन अपराध र बाल यौन दूराचारजस्ता क्रियाकलापमा मुछिएका अनि थुनामै रहस्यमय मृत्यु भएका जेफ्री एडवार्ड एप्स्टिनबारे यतिबेला अमेरिकी संचारमाध्यमहरूका अनेकन समाचार र टिप्पणीहरू सार्वजनिक भइरहेका छन्।

अमेरिकी अर्बपतिदेखि शीर्ष नेताहरूसँग नजिकको बसउठको सम्बन्ध बनाएका एप्स्टिनको विषय किन राजनीतिमा जोडियो? र किन यस विषयमा बोल्न र छलफल गर्न अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ढ ट्रम्प समेत आनाकानी गर्दैछन् त ? यो विषयलाई सरल रुपमा प्रश्नोत्तर शैलीमा बुझाउन इकान्तिपुरले ५ बुँदे ब्रिफिङ तयार पारेको छ ।

• एप्स्टिन फाइलको पृष्ठभूमि के हो ? 
  न्युयोर्कको एक मध्यमवर्गीय, यहुदी परिवारमा जन्मिएका जेफ्री एडवार्ड एप्स्टिनले अर्बपतिलाई मात्रै सेवा दिने फर्म खोलेका थिए र उनी अर्बपतिहरूका वित्तीय सल्लाहकार पनि थिए । यिनै  एप्स्टिनले ‘एप्स्टिन आइल्यान्ड’भन्ने टापुमा ‘लिटल सेन्ट जेम्स’ रिसोर्ट खोलेका थिए । एप्स्टिनले ‘लोलिता एक्सप्रेस’नामक निजी जेट‘लोलिता एक्सप्रेस’मार्फत धनाढ्य अर्बपती, उच्च पदस्थ व्यक्ति र राजनीतिज्ञहरुलाइ त्यहाँ लैजान्थे । बेलायती मिडिया उद्यमी रोबर्ट म्याक्सवेलकी छोरी गिलेन म्याक्सवेल मिलेर उनले यो रिसोर्ट खोलेका थिए । जहाँ योजनाबद्ध ढंगले बालिकाहरूलाई ‘ग्रुमिङ’ गर्दै रिसोर्टमा लगेर मसाजको नाममा उनीहरूको शोषण गरिएको बताइन्छ ।  एप्स्टिनको रिसोर्टमा को-को उच्च पदस्थ, धनाढ्य र राजनीतिज्ञहरु पुगेका थिए र के तिनीहरु सबै यौन शोषण र हिंसा संग्लन थिए भन्नेजस्ता विषयमा भएको सरकारी अनुसन्धानको फाइललाइ नै एप्स्टिन फाइल भनिएको हो । यो फाइलमा एप्स्टिनसँग सम्बन्धित कानुनी कागजात, हवाइ उडान रेकर्ड, भेटघाटका नोट र शिलबन्दी गरिएका अभिलेखहरु रहेका छन् । यो विषयले अहिले अमेरिकी राजनीति तातेको छ र यो सार्वजनिक गर्नुपर्ने माग चर्किरहेको छ । 
• जेफ्री एप्स्टिनको बारेमा यति धेरै चासो किन छ ? 
  सन् २००५ मा फ्लोरिडाको पाम बिचकी १४ वर्षीया एक किशोरीले एप्स्टिनविरुद्ध प्रहरीमा उजुरी दिएपछि एप्स्टिन अनुसन्धानको दायरामा तानिएका थिए । त्यतिबेला उनी १३ महिना जेल बसेर छुटे । सन् २०१९ मा नाबालिगहरूलाई यौन तस्करीमा संलग्न गरेको आरोपमा संघीय अपराधअन्तर्गत उनी फेरी पक्राउ परेका थिए । तर पक्राउ परेको एक महिनामै उनी कारागारभित्र मृत भेटिए । अचम्म त के छ भने उनले आत्महत्या गरे कि कुनै स्वास्थ्य जटिलताका कारण उनको मृत्यु भयो कि वा उनी मारिए भन्ने विषय अझैसम्म रहस्यमै छ । कतिपयले एप्स्टिनले मुख खोले भने धनाढ्य अर्बपती र उच्च पदस्थ व्यक्ति र राजनीतिज्ञहरुको करिअर सकिने भएकाले उनलाइ नियोजित रुपमा मारिएको विश्वास गर्छन् । 
• एप्स्टिन फाइलमा डोनाल्ड ट्रम्प कसरी जोडिए ? 
  जेफ्री एप्स्टिनसँग  डोनाल्ड ट्रम्पको पुरानै चिनाजानी हो । ट्रम्प एप्स्टिन आइल्यान्ड पुगेको र जेफ्रीसँग खिचाएका कैयन तस्विरहरु पनि सार्वजनिक भइसकेका छन् । एप्स्टिनसँगै पार्टी र सार्वजनिक समारोहहरूमा ट्रम्प देखिने गरेको विगत पनि कुनै लुकेको विषय होइन् । सन् २०२४ मा चुनावी दौरान ट्रम्प आफैले एप्स्टिन फाइल सार्वजनिक गर्नुपर्ने समेत बताएका थिए । त्यतिबेला फक्स न्युज च्यानलकी रेचल डफीले ट्रम्पलाई सोधेकी थिइन्, ‘तपाईंले जित्नुभयो भने एप्स्टिन फाइलहरू सार्वजनिक गरिदिनुहुन्छ त ?’ ट्रम्पले भनेका थिए, ‘पक्कै पनि, सबै सार्वजनिक गरिदिन्छु, मेरो शासनमा लुकाउने काम हुने छैन ।’ यस्तो भनेका राष्ट्रपति ट्रम्प अहिले यो विषयमा मुख खोल्न तयार देखिन्नन् । बरु उनले सामाजिक संजाल ट्रम्पले ट्रुथ सोसलमा लेखेका छन,  ‘अरू कुनै राष्ट्रपतिले अनुभव नगरेको इतिहासकै सबैभन्दा शानदार ६ महिना अहिले बितेका छन् तर यी झुटा खबर दिने मिडियाहरू जेफ्री एप्स्टिनको झुट मात्रै च्यापेर बस्छन् ।’ एप्स्टिन फाइलका विषयमा ट्रम्पको फेरिएको बोली र  यो सार्वजनिक गर्न उनले देखाएको अनिच्छाका कारण कतै यो प्रकरणमा ट्रम्प समेत जोडिएका त छैनन भन्ने आशंकाहरु बढेका छन् । 
• अमेरिकी राजनीतिमा यो फाइलको विषयलाइ लिएर के भइरहेको छ ?  
  राष्ट्रपति ट्रम्प यो फाइल किन लुकाउन खोजीरहेका छन भन्नेमा सबैको चासो छ । त्यसैले त अमेरिकी सदनमा एप्स्टिनसम्बन्धी गोप्य राखिएका फाइल सार्वजनिक गर्नुपर्ने माग उत्कर्षमा पुगेको छ । गत बुधबार मात्रै सांसद्हरूले ‘रुल अफ फाइभ’ भनिने अमेरिकी सदनको दुर्लभै प्रयोग हुने कानुनी प्रावधान प्रयोग गरेर एप्स्टिनसम्बन्धी सबै आपराधिक अनुसन्धानका कागजातहरू सार्वजनिक गर्न न्याय मन्त्रालयलाई बाध्य पारेका थिए । न्युयोर्क टाइम्सको समाचारमा डेमोक्र्याट नेता चक शुमरले एप्स्टिन फाइलका मामिलामा ट्रम्पले पारदर्शी हुने वाचा गरेकोमा त्यो पूरा नभएको भन्दै आलोचना गरेको खबर उल्लेख छ । केही अघिसम्म ट्रम्पका निकट सहयोगी रहेका इलन मस्कले पनि ट्रम्प एप्स्टिनको सूचीमा रहेको भन्दै यो फाइल सार्वजनिक गर्नुपर्ने दबाब बढाउन थालेका छन् । डेमोक्र्याटिक पार्टीका बर्नी स्यान्डर्स, अलेक्जेन्ड्रिया ओकासियो कोर्टेज, चक सुमर, ग्यारी पिटर्स, रिचर्ड ब्लमेन्थल, समर ली, ग्याभिन न्युसमले एप्स्टिन फाइलबारेमा ट्रम्प र न्याय मन्त्रालयको रवैयाको आलोचना गर्दै सोसम्बन्धी फाइलहरू सार्वजनिक हुनुपर्ने माग गर्दै आएका छन् । रिपब्लिकन पार्टीका न्यान्सी मेस, स्कट पेरी, ब्रायन ज्याक, जेम्स कोमर, मर्जरी टेलर ग्रीनजस्ता नेताले पनि एप्स्टिन प्रकरणमा थप पारदर्शिता माग गर्दै ट्रम्पको आलोचना गरेका छन् । यसअघि संसद्‌मा विभिन्न समयमा ट्रम्पलाई एप्स्टिन प्रकरणमा उद्धार गरेका सभामुख जोनसनले समेत दुवै दलबाट बढ्दो दबाबीच यस प्रकरणसँग सम्बन्धित दस्तावेजहरू सार्वजनिक हुनुपर्नेतिर ढल्किन थालेका छन् ।