तामाङ अनुवाद टोलीका संयोजक अमृत योञ्जन तामाङले आउँदो फागुनसम्ममा गुगल अनुवाद प्रणालीमा लैजाने प्रयास भइरहेको जानकारी दिएका हुन् ।
What you should know
काठमाडौँ — तामाङ भाषालाई यही फागुनसम्ममा गुगल अनुवादमा लैजाने तयारी गरिएको छ ।
तामाङ अनुवाद टोलीका संयोजक अमृत योञ्जन तामाङले आउँदो फागुनसम्ममा गुगल अनुवाद प्रणालीमा लैजाने प्रयास भइरहेको जानकारी दिएका हुन् । यसका लागि एक लाख वाक्य लक्षित गरिएकोमा काठमाडौं विश्वविद्यालयको प्राविधिक टोलीले तयार गरेको वेबसाइट tmt.ilprl.ku.edu.np मा ५० हजार तामाङ शब्दहरुले प्रवेश पाइसकेको योञ्जनले बताए ।
काठमाडौंको बौद्धस्थित तामाङ अध्ययन प्रतिष्ठानमा बिहीबार पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरी संयोजक योञ्जनले भने, 'आउँदो फागुनसम्ममा तामाङ भाषालाई गुगल अनुवाद सेवामा प्रवेशको लागि पहल गरिने छ ।'
उक्त प्रणाली जनवरी महिनाभर समुदाय तहमा प्रतिक्रिया र सुझाव लिन खुला गरिएको छ । सही अनुवादका लागि चारवटा अनुवाद मोडलहरू रहेको र यसमा सम्पादन गरी सुझाव दिनसमेत सकिने अनुवाद टोलीका सदस्य इन्द्र तामाङले बताए । 'तामाङ अनुवाद उपयुक्त नलागेमा आ-आफ्ना प्रतिक्रिया र सुझावको लागि व्यवस्था गरिएको छ,' तामाङले भने ।
समुदाय तहको प्रतिक्रियापछि एउटा मोडललाई प्रशिक्षित गराइने र थप सुधारका लागि तामाङ भाषी केही गाउँपालिकाहरूमा पुगेर थप प्रतिक्रिया लिइने तयारी रहेको अनुवाद टोलीले जनायो।
गुगल रिसर्चका लागि 'गुगल त्रैभाषिक मिसिन अनुवाद परियोजना'को प्रारम्भिक उद्घाटन पुस ११ गते गरिएको थियो । तामाङ-नेपाली-अंग्रेजी भाषाहरू बिचको अन्तर-अनुवादको लागि यो परियोजना सक्रिय छ । प्राविधिक पक्षका लागि सूचना तथा भाषा प्रक्रिया, कम्प्युटर विज्ञान तथा इन्जिनियरिङ विभाग, काठमाडौं विश्वविद्यालयका प्रा.डा. बालकृष्ण बल र तामाङ अनुवाद पक्षका लागि तामाङ राष्ट्रिय पुस्तकालय (तारापु) का अध्यक्ष योञ्जनबीच सहकार्यको लागि २०८२ साउन ४ गतेमा हस्ताक्षर भएपछि अनुवाद थालिएको थियो ।
त्रैभाषिक मिसन अनुवाद मोडल तयारीमा काठमाडौं विश्वविद्यालयका प्रा.डा. बल, डा. प्रकाश पौड्याल, रूपकराज घिमिरे र विपेशराज सुबेदी, डुबलिन सिटी विश्वविद्यालयका प्रविन आचार्य र त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्रा.डा. बलराम प्रसाईं छन् भने अनुवाद टोलीमा संयोजक योञ्जनसँगै, इन्द्र तामाङ र अनुवादकहरू पेमाछिरिङ तामाङ, बुद्ध योञ्जन लामा, उदय थिङ, यकिना अगाध र बिनुका लामा छन् ।
नेपालका १४ लाखभन्दा बढीले बोल्ने तामाङ भाषा गुगल अनुवाद सेवामा प्रवेश पाएमा तामाङ भाषा विश्व भाषा मञ्चमा उपलब्ध हुनेछ । हालसम्म नेपाली भाषाका अतिरिक्त दुइटा मातृभाषा मैथिली (सन् २०२२) र नेवाभाषा (सन् २०२४) ले मात्र गुगलमा प्रवेश पाएका छन् । तामाङ भाषा गुगलमा प्रवेशसँगै विश्वका जुनसुकै स्थानमा बसोबास गरिरहेका प्रयोक्तालाई (१) तामाङ-नेपाली (२) नेपाली-तामाङ (३) तामाङ-अंग्रेजी (४) अंग्रेजी-तामाङ अन्तरअनुवाद सम्भव हुने जनाइएको छ ।
दैनिकी र पर्यटनका साथसाथै शिक्षा, सञ्चार र सरकारी कामकाजमा गुगल अनुवादले सहयोग पुऱ्याउने र भविष्यमा अनुवाद सेवाका साथै सर्च, भ्वाइस सर्च, युट्युब सब-टाइटल आदिमा पनि यसको सेवा विस्तार हुन सक्ने संयोजन टोलीको भनाइ छ ।
