समानुपातिक सूचीमा प्रकाश बोहोरा, पवन शाही र रचना खतिवडाको नाम भए पनि संवैधानिक समावेशी तथा महिला कोटाका कारण उनीहरूको प्रतिनिधित्वमा अन्योल देखिएको छ।
What you should know
काठमाडौँ — रास्वपाले समानुपातिक उम्मेदवार घोषणा गर्दा जेन-जी आन्दोलनका घाइते र सहिद परिवारलाई पनि सूचीमा समेटेको थियो ।
यो सूचीमा दैलेखका प्रकाश बोहोरा, कालिकोटका पवन शाही र काठमाडौंकी रचना खतिवडाको नाम समावेश गरिएको थियो । तर, संवैधानिक समावेशी तथा महिला कोटाका कारण उनीहरूको प्रतिनिधित्व कसरी मिल्ला भन्ने प्रश्न उठेको छ ।
रास्वपाले निर्वाचन आयाेगमा बुझाएकाे बन्दसूचीमा प्रकाश बोहोरा खस–आर्य क्लस्टरको चौथो नम्बरमा र पवन शाही पाँचौँ नम्बरमा छन् । २८ वर्षीय प्रकाश २३ भदौमा भएको जेन-जी आन्दोलनका क्रममा घाइते भएका थिए । उनको देब्रे खुट्टामा चोट लागेको थियो ।
घाइते अवस्थामा लगाएको उनको जुत्ता जेन-जी आन्दोलनको ‘आइकोनिक’ प्रतीकका रूपमा चर्चित भएको थियो । घाइते भएको ५ महिनापछि अस्पतालबाट डिस्चार्ज भएर प्रकाश वैशाखी टेक्दै चुनावी प्रचारमा निस्किएका थिए ।
पवन शाही २३ भदौको आन्दोलनका क्रममा पेट र पाखुरामा गोली लागेर घाइते भएका थिए । रचना खतिवडा भने २३ भदौमा भएको गोली प्रहारमा मारिएका जेन-जी सहिद रसिक खतिवडाकी आमा हुन् ।
४७ महिला अनिवार्य
२१ फागुनमा सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा रास्वपाले प्रत्यक्षतर्फ १२५ र समानुपातिकतर्फ ५७ सिट प्राप्त गरेको छ ।
संविधानअनुसार संघीय संसद् (प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रियसभा) मा प्रतिनिधित्व गर्ने प्रत्येक दलबाट निर्वाचित कुल सदस्य संख्याको कम्तिमा एक तिहाइ महिला हुनुपर्छ । रास्वपाको राष्ट्रिय सभामा प्रतिनिधित्व नभएकाले यो अनुपात प्रतिनिधिसभामै मिलाउनुपर्ने हुन्छ ।
प्रत्यक्षका १२५ र समानुपातिकका ५७ गरी प्रतिनिधिसभामा रास्वपाका कुल १८२ सांसद हुने छन् । त्यसको एक तिहाइ अर्थात् कम्तिमा ६० महिला हुनुपर्छ । प्रत्यक्षबाट १३ महिला निर्वाचित भएकाले कम्तिमा ४७ महिला समानुपातिक सूचीबाट रास्वपाको सासंद हुनेछन् ।
समावेशी क्लस्टरको बाध्यता
समानुपातिकतर्फ प्राप्त ५७ सिटमा रास्वपाले आदिवासी जनजाति १६, खस–आर्य १८, थारू ४, दलित ८, मधेशी ९ र मुस्लिम २ जना चयन गर्नुपर्नेछ । समावेशी समूहभित्रबाट कम्तीमा ४७ जना महिला र २ जना पिछडिएका क्षेत्रका व्यक्तिलाई पनि समेट्नुपर्ने व्यवस्था छ ।
प्रतिनिधित्वको अपेक्षा
यसबीच जेन-जी आन्दोलनका घाइते र सहिद परिवारका तर्फबाट पनि संसद्मा प्रतिनिधित्व गराइनुपर्ने आवाज उठिरहेको छ । उसो त रास्वपालाई पनि उनीहरूको प्रतिनिधित्व नगरे प्रश्नहरू उठ्ने चुनौती छन् । जस्तो कि चुनावी प्रचारमा जेन-जी घाइते र सहिद परिवारको ‘सेन्टिमेन्ट’ बटुलेर उनीहरूलाई प्रयोग गरेको आरोप पार्टीमाथि लाग्न सक्छ ।
रास्वपाका केन्द्रीय सदस्य गणेश पराजुली भने जेन-जी घाइते वा सहिद परिवारको तर्फबाट पर्ने वा नपर्ने भन्ने भन्दा पनि पार्टी नियमअनुसार नै जानुपर्ने बताउँछन् । ‘संविधानले भनेअनुसार सूचीमा जो अग्रस्थानमा छ उसैको नाम आउँछ । हामी नियमअनुसार नै पठाउँछौँ,’ उनी भन्छन् ।
जेन-जी आन्दोलनका घाइते प्रकाश बोहोरा आफू घाइतेको प्रतिनिधित्वसँगै कर्णाली क्षेत्रको प्रतिनिधित्वका लागि पनि संसद्मा पुग्नुपर्ने बताउँछन् । उनी र पवन शाही समानुपातिक सूचीमा काठमाडौं महानगरपालिकाका मेयर बालेन्द्र शाह समूहबाट परेका हुन् भने रचना खतिवडा पार्टी सभापति रवि लामिछाने निकट समूहबाट परेकी हुन् ।
रवि लामिछाने जेलबाट छुटेलगत्तै जेन-जी सहिद परिवारसँग भेटघाट गर्ने क्रममा रचनासँग पनि भेट गरेका थिए । त्यस्तै बालेन्द्र शाहले पनि प्रकाशको समूहसँग भेटेर उनीहरूको कुरा सुनेका थिए ।
‘रास्वपाले सहिद परिवार र घाइतेहरूको पीडा अनुभूत गरेको छ । पक्कै पनि प्रतिनिधित्व गराउनेमा हामी आशावादी छौँ,’ प्रकाशले भने ।
