सांस्कृतिक एवं धार्मिक मान्यतासँग गाँसिएको सराय दसैंघर तथा देवीको मन्दिर तथा कोतघरमा निकालिएको हो । दियो र जमरा, पञ्चेबाजा, हातहतियारसहित चैते सराय निकालिन्छ । रिब्दीकोट गाउँपालिकाको मैनादीस्थित देवीको मन्दिरमा राखिएका तरबार र खुँडा नचाउँदै सराय नाचिएको कान्ताआश्रम पर्यटन प्रवर्द्धन समितिका अध्यक्ष जगदीश नेपालले बताए । ‘पछिल्लो समय बसाइँसराइ साथै युवाको विदेश पलायनले पहिले जस्तो सहभागिता छैन,’ नेपालले भने, ‘तर पुनः संस्कृति परम्परालाई जोगाउनुपर्छ भन्ने मान्यता अहिले बढेको छ ।’

कतिपय देवीका मन्दिरमा स्थानीय बासिन्दाले पूजाआजा गर्ने, रमाइलो गर्नुका साथै बडादसैं र चैते दसैंमा दुई पटक सराय नाच नाच्ने गरिन्छ । यहाँ भने चैते दसैंमा मात्र सराय नाचिने गरेको स्थानीय डुलबहादुर कुँवरले बताए । उनका अनुसार मैनादीको कान्ता आश्रममा ठूलो समीको रुख ढलेको र अर्को दिन रुख उठेको धार्मिक विश्वास यस क्षेत्रमा रहेकाले चैते दसैंमा सराय निकाल्ने प्रचलन भएको हो ।

धार्मिक विश्वासका कारण चैते दसैं मनाउन मैनादीबाट बसाइँ सरेर अन्यत्र गएकासमेत आउने गरेको प्रभात मावि मैनादीका प्रधानाध्यापक जनक आचार्यले बताए । ‘चैतको अष्टमी अर्थात् कालरात्रीको दिनमा दसैंघर तथा कोतघरमा देवीलाई खुसी पार्न पञ्चेबाजाको तालमा सराय नाच नाच्ने प्रचलन छ ।’

जमरा राख्ने, हातमा बत्ती लिने र पञ्चेबाजाको तालमा वाख्यै ह‍्‍वा भन्दै मन्दिर परिक्रमा गदै खुल्ला चौरमा तरबार नचाउने प्रचलन रहेको छ । स्थानीय बासिन्दा रञ्जिव कुँवरका अनुसार सरायनाच रमाइलोका साथै देवीलाई खुसी पार्न निकाल्ने पुरानै परम्परा हो ।