यात्राका क्रममा सवारी चालकलाई जोखिम मोल्न उत्प्रेरित गर्ने वा दबाब दिने काम पनि गर्नु हुँदैन । सवारी चालकले पनि अनावश्यक जोखिम मोल्ने र दुर्घटना नित्याउने काम गर्नु हुँदैन ।
What you should know
बर्खायाम सुरु भएसँगै सडक दुर्घटनाको त्रास सिर्जना हुन्छ । एकैसाथ ठूलो वा निरन्तर पानी परेका बेलामा पहिरो खस्ने वा सडक नै बगाउने गरेकाले यात्रा पूरा हुने वा होइन भन्नेमा यात्रु चिन्तित हुन्छन् । नेपालमा लामो वा छोटो यात्रा गर्ने धेरैको रोजाइ वा बाध्यतामा सडक मार्ग नै पर्ने गर्छ । तर, यो पूर्ण सुरक्षित भने छैन ।
यतिबेला मुलुकभर ८० वटा राजमार्गका विभिन्न खण्डमा पहिरो खसेका वा खस्ने जोखिमको आकलन गरिएको छ । यसकारण सवारी आवागमन प्रभावित भइरहेको वा हुने जोखिम बढेको छ । विगतका दुर्घटनाका घटना र अहिलेको सडकको अवस्थालाई ख्याल गरेर यात्रालाई सुरक्षित बनाउने उपाय खोजिनुपर्छ । यसका लागि यात्रु, सवारी चालक तथा सरकारी प्रशासनको होसियारी, चासो र पहल अनिवार्य छ ।
नारायणगढ–मुग्लिन सडक खण्डको तुइनखोलामा दैनिकजस्तो पहिरो खसिरहेको छ । सधैं बर्खामा कान्ति राजमार्ग, बीपी राजमार्ग, नागढुंगा–मुग्लिन सडक, कोशी, कर्णाली, कालीगण्डकी करिडोर, साँफे–मार्तडी सडक, भालुबाङ–प्यूठान सडक, सुर्खेत–नेपालगन्ज सडक, मेची राजमार्ग, नारायणगढ–मुग्लिन सडक, गल्छी–त्रिशूली–स्याफ्रुबेंसी–रसुवागढी सडकका विभिन्न खण्डमा पहिरोको जोखिम बढ्ने गरेको छ । नेपालका प्रायः सडक नदी किनारालाई खोस्रेर बनाइएको र त्यसमा पनि सुरक्षाको मापदण्ड पूर्णतया नअपाइएका कारण दुर्घटनाको जोखिम उच्च हुने गरेको छ । सडककै गुणस्तर कमजोर हुने एउटा पाटो छँदै छ, अर्कोतर्फ प्रयोगमा रहेका सडकको यात्रालाई सुरक्षित बनाउने मानवीय प्रयत्न पनि बलियो छैन । जसकारण सडक दुर्घटना नेपालका लागि नियमित आघातका रूपमा रहेको छ । बर्खायाममा यो झनै बढ्छ ।
सरकारले सवारीसाधनका लागि ठाउँठाउँमा सुरक्षित होल्डिङ सेन्टर बनाउने कामलाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्छ । खासगरी भीषण पानी परेमा, पहिरो
खसेमा, सडक बगाएमा सवारीसाधन सुरक्षित ढंगले बस्न मिल्ने गरी ठाउँठाउँमा होल्डिङ सेन्टर बनाइनुपर्छ ।सडक दुर्घटना हुनुमा मुख्य केही पक्ष छन्– सडकको सरंचना, मौसमले निम्त्याउने खराब अवस्था, चालक र सवारीसाधनको स्थिति । पहाडी तथा हिमाली भेगमा सडकको अवस्था दयनीय पाइन्छ । बर्खायाममा पानी पर्नासाथ त्यस्ता सडकको अवस्था झनै जोखिमपूर्ण हुने गर्छन् । पहाडी भूगोलमा पहिरो खस्ने र सडक अवरोध हुने वा सवारीसाधनमै खस्ने सम्भावना पनि रहन्छ । सडकको अवस्थाबारे पर्याप्त जानकारी दिने प्रणाली नहुनु, जोखिमपूर्ण क्षेत्रमा यात्रालाई पूर्ण बन्देज लगाउन नसक्नु, सवारी चालक तथा यात्रुले जोखिममै यात्रा गर्न खोज्नु, सडकको अवस्था बिग्रिएमा तत्कालै मर्मतसम्भार गर्न नसक्नु जस्ता कारणले जोखिम बढाउने गरेको छ । नेपालको कठिन भौगोलिक अवस्थाले पनि कतिपय काममा अवरोध सिर्जना गर्ने गरेको छ । प्रशासनिक तथा प्राविधिक कमजोरी पनि हुने गर्छ ।
यतिबेला पहिरो खसेका वा खस्ने जोखिम आकलन गरिएका सडक खण्डलाई विशेष केन्द्रमा राखेर सरकारले केही काम गर्नुपर्छ । कुनै पनि सडक खण्डको अवस्थाबारे यात्रुले सहजै थाहा पाउने व्यवस्था गरिनुपर्छ । मोबाइल एसएमएस, सामाजिक सञ्जालदेखि वेबसाइटमा सूचना प्रकाशित गर्ने र त्यसलाई पछ्याउन नागरिकलाई अभ्यस्त बनाउने जिम्मेवारी सरकारकै हो । त्यस्तै, जोखिमपूर्ण सडक खण्डमा जोखिमको अवस्था रहुञ्जेल यात्रा गर्न बन्देज लगाउनुपर्छ । पहिरो खसेमा तत्कालै पन्छाउन सक्षम हुने गरी उपकरण र जनशक्ति परिचालन गरिनुपर्छ । हुन त बर्खा सुरु भएसँगै पहिरो हटाउन देशभर राजमार्गका विभिन्न खण्डमा १ सय ५५ वटा उपकरण परिचालन गरिएको छ । थप १ सय २२ उपकरण तैनाथ राखिएको छ । यो सकारात्मक पक्ष हो । यसको प्रभावकारिता उपकरणको समन्वयात्मक ढंगले परिचालनमा देखिनुपर्छ ।
सरकारले सवारीसाधनका लागि ठाउँठाउँमा सुरक्षित होल्डिङ सेन्टर बनाउने कामलाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्छ । खासगरी भीषण पानी परेमा, पहिरो
खसेमा, सडक बगाएमा सवारीसाधन सुरक्षित ढंगले बस्न मिल्ने गरी ठाउँठाउँमा होल्डिङ सेन्टर बनाइनुपर्छ । नागढुंगा–नौबिसे सडकअन्तर्गत झ्याप्ले खोलामा असोज २०८१ मा रोकिइराखेका माइक्रो बस र यात्रु बस पहिरोले पुर्दा ३५ जनाको मृत्यु भएको थियो । भीषण पानीसँगै पहिरो खस्न थालेपछि सुरक्षित ठानेर त्यहाँ सवारीसाधन रोकिएका थिए तर त्यहीं पहिरो खसेको थियो । त्यस सडक खण्ड भएर यात्रा गरेका धेरै यात्रुले त्यतिबेला उद्धारको अपिल गरेका पनि थिए । त्यस क्षेत्र आसपास सुरक्षित होल्डिङ सेन्टर भइदिएको भए त्यति क्षति नहुन सक्थ्यो । यस्ता घटनाबाट सरकारले पाठ सिक्नुपर्छ र सुरक्षाका रणनीति अख्तियार गर्नुपर्छ ।
दुर्घटना र मृत्यु अरूका निम्ति समाचार वा तथ्यांक मात्रै हुन सक्छन्, तर सम्बन्धित यात्रु तथा तिनको परिवारका निम्ति सर्वस्व हो । त्यसैले जोखिमबाट बच्नका लागि यात्रुको भूमिका पनि अनिवार्य हुन्छ । यात्रुले आफ्नो यात्रा सहज र सुरक्षित होस् भन्नका लागि यात्रा गरिरहेको सडकको स्थितिबारे पर्याप्त सूचना लिनुपर्छ । पहिरो खसेको, खस्ने जोखिममा रहेको वा सडक अवरुद्ध भएको जस्ता विषयमा सूचना प्राप्त गर्ने र परिस्थितिको आकलन गरेर यात्रा गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ । यात्राका क्रममा सवारी चालकलाई जोखिम मोल्न उत्प्रेरित गर्ने वा दबाब दिने काम पनि गर्नु हुँदैन । सवारी चालकले पनि अनावश्यक जोखिम मोल्ने र दुर्घटना नित्याउने काम गर्नु हुँदैन । सबै पक्ष जिम्मेवार हुने हो भने दुर्घटनाको सम्भावना न्यून हुन्छ ।
