अघिल्लो महिना विराटनगर महानगरपालिका–११ ले एउटा स्थानीय संस्थासँग सहकार्य गरी सातदिने सेनेटरी प्याड बनाउने तालिम सम्पन्न गर्‍यो । उक्त तालिम अवधिमा २० जना सहभागीहरूले झन्डै सय थानभन्दा बढी सेनेटरी प्याड बनाए ।

प्रशिक्षक मालती आचार्यले ती प्याडहरू नेपाल घरेलु तथा साना उद्योग महासंघअन्तर्गत महिला समितिले नारी दिवसको उपलक्ष्यमा आयोजित एकदिने प्रदर्शनीमा बिक्री गर्न सहभागीहरूलाई प्रोत्साहित गरिन् र केही थान बिक्री पनि भयो ।

सेवामूलक होस् वा उत्पादनमूलक, पछिल्लो समय प्रदेश र स्थानीय तहहरूले विभिन्न संघसंस्थासँग समन्वय र सहकार्य गरी युवा तथा महिलाहरूलाई स्वरोजगार बनाउन लामो छोटो अवधिका तालिमहरू सञ्चालन गर्दै आएका छन् । बहुसंख्यक सहभागीहरूले उद्यमशीलतासम्बन्धी आधारभूत कुराहरू थाहा नपाएर तालिमको उपादेयता र यसको महत्त्व त्यति धेरै बुझेको देखिँदैन ।

अझ दुःखलाग्दो कुरा त तालिम आयोजक संस्थाहरूले पनि यस्ता तालिम प्राप्त सहभागीहरूलाई उद्यमशीलतासम्बन्धी चाहिने आधारभूत कुराहरू बुझाउन वा उद्यम व्यवसाय थाल्दा चाहिने आधारभूत कुराहरूबारे अवगत गराउन सकेको देखिँदैन । त्यसैले अधिकांश तालिमहरूबाट प्राप्त ज्ञानलाई प्रशिक्षार्थीहरूले उद्यमशीलतासँग जोड्न सकेका छैनन् ।

उद्यमी तयार गर्न उद्यमशीलताका आधारभूत ज्ञानबारे तालिम आयोजक संस्थाहरूले प्रशिक्षार्थीहरूलाई बुझाउन जरुरी छ । हुन त तालिम लिने सबै उद्यमी नै बन्छन् भन्ने हुँदैन । उद्यमी बन्नका लागि उद्यम वा व्यवसायसम्बन्धी आधारभूत कुराहरू थाहा पाउनुपर्ने हुन्छ । स्थानीय तथा प्रदेशले सञ्चालन गर्ने कतिपय यस्ता तालिमहरू एउटै प्रशिक्षार्थीले दोहोर्‍याइतेर्‍याइ लिइरहँदा पनि उनीहरू स्वरोजगार बन्न सकेका छैनन् ।

अर्को मुख्य कुरा कतिपय तालिम आयोजक संस्थाहरूले पनि तालिमका लागि के कस्तो प्रशिक्षार्थी चाहिन्छ भन्ने मापदण्ड बनाउन सकेको देखिँदैन । त्यसमाथि प्रशिक्षार्थीहरू आफैं पनि आफूले के कस्तो तालिम लिँदा उद्यम व्यवसाय गर्न सकिन्छ भन्ने कुराको भेउ पाउन सकेका छैनन् । यसरी आफ्नो रुचि थाहा नपाउँदा पनि प्रशिक्षार्थीहरू आफै रनभुल्लमा परेको देखिन्छ । हुन पनि हो यस्ता प्रशिक्षार्थीहरूकै कारण पछिल्लो समय जुनसुकै तालिमहरू अनुत्पादक बन्दै गएको देखिन्छ ।

गत आर्थिक वर्षको अन्तिम महिनामा साना तथा मझौला व्यवसायी महासंघ जिल्ला कार्यसमिति मोरङले प्रदेश सरकारको सहयोगमा विराटनगर ११ र १२ का झन्डै ५० जना महिलाहरूलाई मोती र क्रिस्टलको मालालगायत झोला बनाउने दसदिने तालिम दियो ।

एउटा स्थानीय सहकारीमा आबद्ध तालिम प्राप्त दुई जना सहभागीलाई एक जना मनकारी सदस्यले बीउपुँजी दिएर केही महिना तालिममा पाएको सीपलाई निरन्तरता दिए । उद्यमशीलतासम्बन्धी आधारभूत ज्ञानको कमीले उनीहरूले आफ्नो सीपलाई उद्यमसँग जोड्न सकेनन् । एक जना सहभागीले अर्को साथीसँग मिलेर मालाहरू बनाइरहेका छन् । तर माला बजारसम्म पुग्न सकेको छैन ।

खासमा उद्यमशीलतासम्बन्धी तालिमअन्तर्गत नै आफ्नो उत्पादन र सेवाको कसरी बजारीकरण गर्ने भन्ने विषय पनि समेटिएको हुन्छ । पछिल्लो समय प्रशिक्षार्थीहरूमा उद्यमशीलतासँगै बजारीकरणसम्बन्धी आधारभूत ज्ञानको कमीले स्थानीय तहलगायत प्रदेश सरकारले दिने गरेका तालिमहरू उपयोगी हुँदाहुँदै पनि यस्ता तालिमहरू फलदायी बन्न सकेका छैनन् । 

प्रदेश र स्थानीय तहहरूले दिने गरेका अधिकांश तालिमहरू फलदायी हुन नसके पनि पछिल्लो समय कतिपय वित्तीय संस्थाहरूले भने उद्यमशीलतासम्बन्धी लामो छोटो अवधिका तालिमहरू आयोजना गर्दै आएका छन् । त्यसो त नेपाल घरेलु तथा साना उद्योग महासंघले सातै प्रदेशमा आफ्ना शाखाहरूमार्फत उद्यम व्यवसायसम्बन्धी तालिमहरू दिने गरेको धेरै भयो । यस्तै महासंघमा आबद्ध उद्यमी तथा व्यवसायीहरूले वस्तु उत्पादन मात्र गरेका छैनन्, कतिपयले सयौंलाई रोजगारीसमेत दिएका छन् ।

खासमा स्थानीय तहहरूले दिने गरेका तालिमलाई उद्यमशीलतासँग जोड्न जरुरी छ । किनभने उद्यमशीलतासम्बन्धी आधारभूत ज्ञानले नै प्रशिक्षार्थीहरूमा उद्यमी बन्न अभिप्रेरित गर्छ । यस्तै गुगलका कार्यकारी अधिकृतसमेत रहिसकेका तथा वर्तमान अवस्थामा अमेरिकी विज्ञानका निर्देशक एरिक स्किम्डकै शब्द सापटी लिएर भन्ने हो भने ‘उद्यमी भनेका ती व्यक्तिहरू हुन्, जसले यो संसार फरक र असल बन्न सक्छ भन्ने विश्वास गर्छन् । यसका लागि उनीहरूले आफ्नो जीवनका उर्वर समय र अर्थ खर्चेर लाखौं रोजगारी सिर्जना गर्न सक्छन् र अर्बौं सम्पत्ति आर्जन गर्न सक्छन् ।’