काठमाडौँ —  

संसद्मा आफ्नै सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत भइरहँदा प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाह बीचैमा उठेर हिँडेको विषयमा विपक्षी दलहरूले आलोचना गरेका छन् । संसद्को गरिमा कायम हुने व्यवहार प्रदर्शन गर्न प्रधानमन्त्री शाहलाई उनीहरूले सचेत गराएका छन् । 

सोमबार राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्न थालेको करिब ५० मिनेटपछि प्रधानमन्त्री शाह संसद् बैठकबाट बाहिरिएका थिए । नीति तथा कार्यक्रम वाचनपछि राष्ट्रपतिलाई बिदाइ गर्न पनि उनी बैठक हलमा गएनन् । राष्ट्रपतिलाई धन्यवाद प्रस्ताव प्रतिनिधिसभामा टेबुल गर्ने क्रममा पनि प्रधानमन्त्री शाहले केही बोलेनन् ।

राष्ट्रपतिले नीति तथा कार्यक्रम बाचन गरिरहँदा बिचमै संसदबाट बाहिरिएको विषयमा राजनीतिक तथा सार्वजनिक वृत्तमा प्रधानमन्त्री शाको आलोचना भएको छ । प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेसले यो विषयमा सरकारको धारणा माग गरेको छ ।

राष्ट्रपतिले नीति तथा कार्यक्रम बाचन गरिरहँदा बिचमै संसदबाट बाहिरिएको विषयमा राजनीतिक तथा सार्वजनिक वृत्तमा प्रधानमन्त्री शाको आलोचना भएको छ । प्रमुख प्रतिपक्षी कांग्रेसले यो विषयमा सरकारको धारणा माग गरेको छ ।मंगलबारको बैठकको सुरुमा नै कांग्रेस प्रमुख सचेतक बासना थापाले आकस्मिक समय मागेर प्रधानमन्त्री शाहको व्यवहारप्रति संसदीय दलका तर्फबाट आपत्ति जनाइन् । ‘राष्ट्रपतिबाट सरकारको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत भइरहँदा प्रधानमन्त्री सदनबाट बाहिरिनु यो केवल सामान्य दृश्य होइन, यो संवैधानिक संस्कार, संसदीय परम्परा, राज्यको उत्तरदायित्व र सरकारको गम्भीरतासँग जोडिएको छ,’ उनले भनिन् ।

लोकतान्त्रिक संसदीय अभ्यासको इतिहासमा बिरलै देखिने दृश्य सोमबार देखिएको थापाको भनाइ थियो । ‘यस विषयमा सरकारबाट तत्काल स्पष्ट जवाफ दिइयोस्, संवैधानिक पदको सम्मान गरियोस्, संसदीय परम्परालाई कमजोर नबनाइयोस् र भविष्यमा यस्ता घटनाको पुनरावृत्ति नहोस्,’ उनले भनिन् । 

मंगलबारकै बैठकमा कांग्रेस संसदीय दल नेता भीष्मराज आङ्देम्बेले संसद्मा नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्ने क्रममा प्रधानमन्त्री शाहबाट देखाइएको व्यवहार दुर्भाग्यपूर्ण भएको टिप्पणी गरे । ‘आफ्नै सरकारको नीति कार्यक्रम संसद्मा पेस भइरहँदा प्रधानमन्त्री बीचमै हिँड्नुभयो भनेर गिनिज बुकमा अब हाम्रो देशको प्रधानमन्त्रीको नाम लेखिने भएको छ, यस्तो रेकर्ड राख्न लागेकामा म उहाँलाई बधाई दिऊँ कि दुःख व्यक्त गरूँ ?’ उनले भने । 

प्रधानमन्त्री शाहको व्यवहारले मुलुककै शिर झुकेको आङ्देम्बेको भनाइ छ । ‘प्रधानमन्त्रीले अहंकार र मर्यादाहीन व्यवहार प्रदर्शन गर्नु दुर्भाग्यपूर्ण हो । उहाँको व्यवहारले जनताको मन कुँडिएको छ । यो सदनको गरिमा र इज्जतमा दाग लागेको अनुभूति हामीलाई भएको छ,’ उनले भने । 

पूर्वप्रधानमन्त्री एवं नेकपा संसदीय दल नेता पुष्पकमल दाहालले संसद्को मर्यादा प्रधानमन्त्रीको व्यवहारसँग जोडिने स्मरण गराए । ‘संसद्को मर्यादा, गरिमा र भूमिकालाई सुदृढ गरेर मात्रै हामी अगाडि जान सक्छौं । हिजो जे गतिविधि देखियो, अघि नै प्रमुख प्रतिपक्षी दलको नेताले जे कुरा राख्नुभयो, म त्यसलाई समर्थन गर्छु,’ उनले भने, ‘प्रधानमन्त्रीले केही निश्चित मर्यादा पालना नगर्ने हो भने संसद्को मर्यादा रहन सक्दैन । यसमा सबैको ध्यान जाओस् । प्रधानमन्त्रीको कार्यशैलीमा हामी सबैको भविष्य जोडिएको छ ।’

दाहालले रास्वपालाई संख्याको दम्भ नदेखाउन र विधि मिच्ने काम नगर्न सुझाव दिए । उनले रास्वपाप्रति जनताले गरेको विश्वासलाई विधि बलियो बनाउनेतर्फ लगाउन पनि उनले आग्रह गरे । 

संसद् बैठकको बीचमै प्रधानमन्त्री बाहिरिएकामा र उनले लगाएको पोसाकलाई लिएर एमालेले पनि आपत्ति जनाएको छ । नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरेकामा राष्ट्रपतिलाई धन्यवाद दिन बसेको प्रतिनिधिसभाको सोमबारको बैठकमा एमालेका सांसद गुरुप्रसाद बरालले त्यसबारे प्रश्न उठाएका थिए ।

दाहालले रास्वपालाई संख्याको दम्भ नदेखाउन र विधि मिच्ने काम नगर्न सुझाव दिए । उनले रास्वपाप्रति जनताले गरेको विश्वासलाई विधि बलियो बनाउनेतर्फ लगाउन पनि उनले आग्रह गरे । ‘प्रधानमन्त्रीले सदनमा राष्ट्रिय पोसाकको परिपालना गर्नुपर्ने हो कि होइन ? चलन त्यसै चल्दैन, चलाएपछि चल्छ । हामीले कस्तो चलन चलाउने हो यो देशमा ? राष्ट्रपतिले नीति र कार्यक्रम सम्बोधन गरिरहनुभएको छ, प्रधानमन्त्री, जसले नीति र कार्यक्रमलाई टेबुल गरेर प्रक्रियामा अगाडि बढाउनुभएको थियो, बीचमा बहिष्कार गरेर हिँड्नुभएको देख्यौं,’ उनले भने, ‘बैठकमा निश्चित मर्यादा हुन्छन्, राष्ट्रपतिको सम्बोधनको करिब १५ मिनेट फ्रन्टलाइनमा बसेर प्रधानमन्त्रीले के संवाद गरिरहनुभएको थियो ? के छलफल गरिरहनुभएको थियो ?’

प्रधानमन्त्रीले नीति तथा कार्यक्रम चलिरहेका बेला आपसमा कुरा गरेको दृश्यलाई संसद्को रेकर्डबाट हटाउन बरालले सभामुख डीपी अर्यालसँग माग गरेका थिए । जवाफमा अर्यालले भनेका थिए, ‘मेरो ध्यानाकर्षण भएको छ । सचिवालयलाई त्यस विषयमा हेर्न भन्नेछु ।’

रास्वपा संसदीय दलका उपनेता गणेश पराजुलीले भने संसदीय गरिमा कायम गर्न रास्वपा प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन् । ‘संसदीय मूल्य मान्यता र गरिमा कायम गर्ने जिम्मेवारीप्रति रास्वपा प्रतिबद्ध छ । विगतमा मर्यादा उल्लंघन गरेका छैनौं र आगामी दिनमा पनि गर्ने छैनौं,’ कान्तिपुरसँग उनले भने । 

सोमबार ४ बजे बसेको संघीय संसद् बैठकमा राष्ट्रपति पौडेलले सरकारको आगामी आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गरेका थिए । संघीय संसद्का दुवै सदनको बजेट अधिवेशनको पहिलो बैठक सोमबार २ बजे बसेको थियो । बजेट अधिवेशनको पहिलो दिन बसेका दुवै सदनको पहिलो बैठकमा प्रधानमन्त्री शाह उपस्थित भएनन् । प्रधानमन्त्री शाहका तर्फबाट पेस गर्नुपर्ने अध्यादेश राष्ट्रिय सभा र प्रतिनिधिसभामा कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिलामन्त्री सोविता गौतमले पेस गरेकी थिइन् ।

नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुतिका लागि बोलाइएको संयुक्त बैठकमा प्रधानमन्त्री शाह उपस्थित थिए । उनले नीति तथा कार्यक्रम राष्ट्रपति पौडेललाई हस्तान्तरण गरेका थिए । त्यसपछि राष्ट्रपति पौडेलले नीति तथा कार्यक्रम वाचन गरेका थिए । प्रधानमन्त्री शाहले संयुक्त बैठकमा कालो कोट, कालै टिसर्ट र पाइन्ट तथा सेतो स्पोटर््स जुत्ता लगाएका थिए ।

राष्ट्रपतिले नीति तथा कार्यक्रम प्रस्तुत गर्न थालेको करिब ५० मिनेटपछि प्रधानमन्त्री शाह संसद् बैठकबाट बाहिरिएर संसद् भवनमा रहेको आफ्नो कार्यकक्षमा बसेका थिए । प्रधानमन्त्री शाह संसद् बैठकबाट बाहिरिएपछि राष्ट्रपतिले करिब आधा घण्टा नीति तथा कार्यक्रम वाचन गरेका थिए । राष्ट्रपतिको बिदाइ गर्न पनि प्रधानमन्त्री शाह आएनन् । 

धानमन्त्री शाह संसद् बैठकबाट बाहिरिएपछि राष्ट्रपतिले करिब आधा घण्टा नीति तथा कार्यक्रम वाचन गरेका थिए । राष्ट्रपतिको बिदाइ गर्न पनि प्रधानमन्त्री शाह आएनन् ।नीति तथा कार्यक्रम वाचनपछि राष्ट्रपतिलाई धन्यवाद प्रस्ताव प्रतिनिधिसभामा प्रधानमन्त्री शाहले नै टेबुल गरेका थिए तर त्यस क्रममा केही बोलेनन् । विगतमा संसद्मा नीति तथा कार्यक्रम पेस गरेकामा राष्ट्रपतिलाई धन्यवाद भनी छोटो सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्रीले धन्यवाद प्रस्ताव महासचिवलाई बुझाउने अभ्यास थियो । प्रधानमन्त्री शाहले भने प्रस्तावको प्रति संसद्का महासचिवलाई बुझाएर कुर्सीमा पनि नबसी प्रतिनिधिसभाबाट बाहिरिएका थिए । राष्ट्रपतिलाई धन्यवाद प्रस्ताव सभामुखले वाचन गरी निर्णयार्थ प्रस्तुत गर्दासम्म पनि प्रधानमन्त्री शाह प्रतिनिधिसभा बैठकमा बसेनन् ।