स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार अस्पतालबाट प्राप्त बिलसहितका डकुमेन्टहरु भदौ २४ गतेको प्रदर्शनका क्रममा जलेकाले भुक्तानी प्रक्रिया फेरि सुरु गर्नुपर्ने अवस्था आएको हो ।
काठमाडौँ — गत चैत १५ गते काठमाडौंको तीनकुनेमा राजतन्त्र पक्षधरहरूको प्रदर्शनमा प्रहरीको गोली लागेर घाइते भएकी उदयपुर चौदण्डीगढी नगरपालिका–६, सातधारकी २२ वर्षीया रेबिका खत्री झन्डै चार महिनाको उपचारपछि अहिले घर फर्किएकी छन् । उनको उपचारका क्रममा परिवारको १४ लाख रुपैयाँभन्दा बढी खर्च भएको थियो । तर घाइतेको उपचारको जिम्मा लिने घोषणा गरेको सरकारले एक रुपैयाँ पनि दिएको छैन ।
‘उपचार गरेको अस्पतालमा नपाएको औषधी खरिद गर्दा र कुरुवासहितको खानेबस्ने गर्दा छोरीको उपचारमा १४ लाख रुपैयाँ बढी खर्च भयो । सरकारी नियम अनुसार हामीले ८ लाख ९६ हजार रुपैयाँमात्र बिल दाबी गर्न सक्यौं,’ ५० वर्षीय तुलसीराम खत्रीले भने, ‘हामीले खर्च गरेको पैसाको बिल अस्पताललाई बुझाएका थियौँ । अस्पतालमार्फत स्वास्थ्य मन्त्रालयमा गएको थियो रे । तर अहिलेसम्म एक रुपैयाँ पनि पाएको छैन । ’ बिल अनुसार सिभिल अस्पतालमा ६ लाख ५८ हजार र त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण (टिचिङ) अस्पतालमा उपचारको क्रममा परिवारले २ लाख ३८ हजार रुपैयाँ खर्च गरेको थियो ।
‘खर्च भएको रकमको बिल सरकारलाई पेस गरिसकेको भएपनि सरकारबाट उपचार खर्च एक रुपैयाँ पनि रिफन्ड भएको छैन । मैले उपचारका लागि सयकडा तीनका दरले ब्याज तिर्नेगरी ऋण खोजेको थिए । दसैं पनि नजिकै आयो छिमेकीको ऋण र ब्याज दुवै तिर्न सकेको छैन,’ उनले फोनमा रुँदै भने, ‘घरमा दसैं मनाउने पनि कुनै रौनक छैन । हाम्रो आशा सरकारसँग हो । यत्रो पैसा तिर्ने अरू विकल्प नि छैन ।’
बाँच्दिन भनेको छोरी हिँड्न सक्ने हुँदा खत्री परिवार खुशी छ । तर,ऋणको बोझ कसरी कम गर्ने भन्ने चिन्ता सबैमा छ । घर खर्च धान्न मुस्किल भएपछि अहिले रेबिकाकी दिदी अनिता र दाइ जापानमा छन् । दुई वर्षअघि तुलसीरामको पनि फोक्सोमा पानी जमेपछि उपचार गर्न ७ लाख खर्च भएको थियो । रेबिकाकी आमालाई नियमित औषधी सेवन गर्नुपर्छ । रेबिकालाई गोली लागेपछि अहिले उनीहरूको परिवारले गाउँमा सञ्चालन गरेको सानो डेरी पनि बन्द भएको छ । खत्री परिवारको जमिनमा वर्षभरि खाने पनि पुग्दैन । चैत्र १५ गते नरेफाँटस्थित खाद्यान्न पसलमा हिसाबकिताबको काम सकेर फर्किने क्रममा गोली लागेर सख्त घाइते भएकी रेबिकाको ४ महिना अस्पतालमा नै राखेर उपचार भएको थियो ।
उपचारको क्रममा लागेको ऋणले रेबिकाको परिवारकै जस्तो समस्यामा छन् भोजपुरको टेम्केमैयुङ गाउँपालिका–९, लोखर्कका डिल्लीप्रसाद लुइँटेल । सोही दिन लुइँटेलको पनि पेटमा गोली लागेको थियो । दुई वटा आन्द्रा पेट बाहिर नै राखेर तीन महिनासम्मको उपचारपछि उनी काममा फर्किएका छन् । उपचारको लागि भनेर लुइँटेलले गाउँबाट सयकडा दुईका दरले ब्याज तिर्ने गरी ऋण खोजेर ल्याएका थिए । रिफन्डका लागि २ लाख १० हजार बिल पेस गरेको भएपनि उपचारको क्रममा ३ लाखभन्दा बढी खर्च भएको उनले सुनाए । उनका बुबा अशक्त छन् । उनकी आमाको क्यान्सरले निधन भइसकेको छ । उनका दुई भाइ गाउँकै स्कुलमा पढ्छन्। पारिवारिक कारणले बहिनी कलेज जान छाडेकी छन् । अहिले परिवारको जिम्मेवारी डिल्लीप्रसादको काँधमा छ । त्यही कारण उनी पुरानो काममा फर्किसकेका छन् । ‘म बस काउन्टरमा काम गर्छु । दसैंको समय छ एक दुई रुपैँया भनेपनि कमाई हुन्छ कि भनेर सकिनसकी खटिएको छु,’ उनले भने, ‘आफ्नो उपचारको ऋण र परिवारको दसैँ खर्च जोहो त गर्नु पर्यो नि ।’ उनी सरकारले दिने भनेको पैसा पाउने आशमा केही समय अघिसम्म मन्त्रालय जाने, आउने गरेपनि दसैं सुरु भएपछि भने कामको कारण जान नभ्याएको बताउँछन् ।
उक्त प्रदर्शनका क्रममा एभिन्युज टेलिभिजनका पत्रकार सुरेश रजक र कीर्तिपुर–४ का २९ वर्षीय सबिन महर्जनको मृत्यु भएको थियो भने २० जना प्रदर्शनकारी प्रहरीको गोली लागेर घाइते भएका थिए ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीका अनुसार अस्पतालबाट प्राप्त बिलसहितका डकुमेन्टहरु भदौ २४ गतेको प्रदर्शनका क्रममा जलेकाले भुक्तानी प्रक्रिया फेरि सुरु गर्नुपर्ने अवस्था आएको बताउँछन् । ‘सबै अस्पतालबाट खर्चको बिलसहितको विवरण मागेर हामीले अर्थ मन्त्रालयमा लगेका थियौं,’ बुढाथोकीले भने, ‘प्रदर्शनको क्रममा आगलागी हुँदा त्यो फाइल जलेको रहेछ । डकुमेन्ट प्रक्रिया फेरि सुरुबाट गर्नुपर्ने भयो ।’ उनका अनुसार सबै अस्पतालबाट घाइतेहरूको विवरण माग गरेर झन्डै ४० करोड रुपैयाँ निकासीको लागि अर्थ मन्त्रालयमा पेस भएको थियो । 'मन्त्रालयमा भएको बिलहरु जलेपनि अस्पतालहरूसँग यसको प्रतिलिपिहरू हुन्छ हामी फेरि अस्पतालमासँग माग गरेर अघि बढ्छौं,' उनले कान्तिपुरसँग भने । बुढाथोकीका अनुसार अर्थ मन्त्रालयले सबै घाइतेहरूको प्रक्रिया एकै पटक अघि बढाउने भनेपछि सबै बिरामी डिस्चार्ज भएपछि मात्र स्वास्थ्य मन्त्रालयले डकुमेन्ट अर्थ मन्त्रालयमा पुर्याएको थियो ।
