काठमाडौँ — त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) ले अनुसन्धान विशिष्टतामा आधारित विधि (फास्ट ट्र्याक) बाट प्राध्यापक, सहप्राध्यापक र उपप्राध्यापक नियुक्तिका लागि गरेको विज्ञापनमा साढे ४ सयभन्दा बढीको आवेदन परेको छ ।

त्रिवि सेवा आयोगका प्रशासकीय प्रमुख विष्णुप्रसाद अर्यालका अनुसार एक सय ३० पदका लागि साढे ४ सय जनाको आवेदन परेको हो । सोमबारसम्म दोब्बर दस्तुर बुझाएर आवेदन बुझाउने अन्तिम म्याद थियो । ४ सय ५७ जनाको दरखास्त परेको र त्यसलाई रुजु गर्ने काम भइरहेको उनले बताए । प्राध्यापक र सहप्राध्यापक पदका लागि १ सय ८३ जना र उपप्राध्यापकका लागि २ सय ७४ जनाको आवेदन परेको विवरण छ । आयोगले जेठ दोस्रो साता विज्ञापन प्रकाशित गरी १० जना प्राध्यापक, २० जना सहप्राध्यापक र १ सय जना उपप्राध्यापक यस विधिबाट माग गरेको थियो । 

फास्ट ट्र्याकसँगै आन्तरिक र खुला विधिबाट पनि प्राध्यापक र सहप्राध्यापक पदमा दरखास्त आह्वान गरिएको थियो । त्यसमा प्राध्यापक, सहप्राध्यापक पदमा १ हजार ९ सय ८७ जना र उपप्राध्यापकमा ४ हजार जनाको आवेदन परेको आयोगले जनाएको छ । 

विद्यावारिधि (पीएचडी) गरेका र अनुसन्धानमा संलग्नलाई अन्तर्वार्ताबाटै उपप्राध्यापकसमेत नियुक्त गर्न लागिएको हो । त्रिवि एक पदाधिकारीले मागअनुसार दरखास्त नै नपर्ने हो कि भन्ने चिन्ता रहेकोमा उत्साहजनक रूपमा दरखास्त परेको बताए । दरखास्त दिनेमा अधिकांश विदेशमा अध्ययन पुरा गरेकाहरूको रहेको उनले जानकारी दिए । 

फास्ट ट्र्याकमा प्राध्यापक नियुक्तिको विज्ञापन सार्वजनिक भएपछि असन्तुष्ट आंशिक प्राध्यापक र माओवादी केन्द्र निकट अखिल क्रान्तिकारीले उपकुलपति, सेवा आयोग, रेक्टर, रजिस्ट्रार कार्यालयमा तालाबन्दीसमेत गरेका थिए । सर्वोच्च अदालतको आदेशपछि ताला खुले पनि उपकुलपतिबाहेकका पदाधिकारीको कार्यकक्षमा भने अझै ताला लगाइएको छ । अखिल क्रान्तिकारीले फास्ट ट्र्याकको विरोधमा पदाधिकारीलाई विश्वविद्यालय प्रवेशमै रोक लगाएको छ । अर्कोतर्फ फास्ट ट्र्याक विधि रद्द गर्न माग गर्दै दायर रिट सर्वोच्च अदालतमा विचाराधीन छ । विज्ञापन सार्वजनिक भएपछि राजनीतिक दल निकट प्रजातान्त्रिक प्राध्यापक संघ, नेपाल राष्ट्रिय प्राध्यापक संगठन, एकीकृत प्रगतिशील प्राध्यापक संगठन, नेपाल राष्ट्रिय प्राध्यापक संगठन, लोकतान्त्रिक प्राध्यापक संघ र समाजवादी प्राध्यापक संघले पनि विरोध जनाएका छन् । विज्ञप्तिमा लिखित परीक्षाबिना अन्तर्वार्ताबाटै प्राध्यापक छनोट र नियुक्ति प्रक्रिया बन्द गर्न त्रिविलाई आग्रह गरिएको छ ।

त्रिविले अनुसन्धानात्मक विशिष्टताका आधारमा खुला प्रतियोगिताद्वारा शिक्षक नियुक्तिको सिफारिससम्बन्धी विनियमसमेत जारी गरेको छ । जसमा आवेदन दिन न्यूनतम योग्यता पीएचडी तोकिएको छ । त्यसका अतिरिक्त प्राध्यापक/सहप्राध्यापकका लागि राष्ट्रिय, अन्तर्राष्ट्रिय जर्नलमा कम्तीमा दुईवटा र उपप्राध्यापकको हकमा एउटा अनुसन्धान लेख प्रकाशित भएको हुनुपर्छ । 

विनियमअनुसार अनुसन्धान तथा कृति प्रकाशनका लागि तोकिएको न्यूनतम अंक प्राप्त गर्ने उम्मेदवारको सूची प्रारम्भिक छनोटमा प्रकाशन गरिनेछ । अनुसन्धान तथा कृति प्रकाशनलाई १ सय ५०, शिक्षण सेवा/अनुसन्धान कार्य अनुभवलाई १०, शोध निर्देशन/शोध अनुसन्धान पुरस्कारलाई २०, अन्तर्वार्तालाई २० अंक गरी २०० पूर्णाङ्कमा प्रतिस्पर्धा हुने विनियममा उल्लेख छ । त्यसपश्चात् प्रारम्भिक छनोटमा परेकाहरूको अन्तर्वार्ता लिएर मेरिटका आधारमा नियुक्तिका लागि सिफारिस गरिनेछ । छनोट समितिमा विदेशी विज्ञ अनिवार्य रहने प्रावधान राखिएको छ । प्राध्यापकमा ७०, सहप्राध्यापकमा ६५ र उपप्राध्यापकमा कम्तीमा ६० प्रतिशत अंक प्राप्त गर्ने मात्र नियुक्तिका लागि सिफारिस हुनेछन् । प्राध्यापक, सहप्राध्यापकको ५० र सहप्राध्यापकको उमेरहद ४५ वर्ष तोकिएको छ । उक्त विधि छिमेकी भारतलगायत संसारभरका विश्वविद्यालयमा पनि अभ्यासमा रहेको छ ।

पूर्वरजिस्ट्रार तथा प्राध्यापक चन्द्रमणि पौडेलले त्रिविलाई छिटो अनुसन्धानमुखी विश्वविद्यालय बनाउन ७० को दशकदेखि फास्ट ट्र्याक विधि थालनी गरिएको बताए । ‘त्रिवि शिक्षण प्रधान बन्यो । अनुसन्धान प्रधान बनाउन केन्द्रीय क्याम्पसलाई उत्कृष्टताको केन्द्र (सेन्टर अफ एक्सलेन्स) बनाउने योजना सुरु गरियो । त्यसअनुसार सेमेस्टर प्रणाली थाल्यौं,’ उनले भने, ‘नियमित प्रक्रियाबाट अनुसन्धान प्रधान जनशक्ति आउँदैन ।