रुकुमपूर्व — बारीमा कतै चैतमा रोपेका मकै हलक्क छन्, कतै स्याउका लटरम्म फल लागेका छन् । जाडो न गर्मी ठिक्कको मध्य–जेठमा मौसमसँगै रुकुमपूर्वको पुथाउत्तरगंगा–१ मैकोट गाउँ यतिबेला मनोरम देखिएको छ । हिउँदे वर्षा र हिमपात पर्याप्त नभए पनि चैतयता पटक–पटक परिरहेको पानीले जमिन सिञ्चित हुँदा किसानमा खुसी छाएको छ । 

गाउँमा भने यतिबेला खासै चहलपहल छैन । कारण हो गाउँका प्रायः मानिस यार्चागुम्बु टिप्न बुकी उक्लिएका छन् । चैततिर मकै छरेर गएका उनीहरू असार मध्यतिर मात्र फर्किनेछन् । गाउँमा स्कुले बालबालिका र वृद्धवृद्धा भने भेटिन्छन् ।

गाउँमा रहेकाहरू मकै गोड्ने मेलो मिलाइरहेका छन् । दुई/चार वर्षअघि जाँदा सुनिने घोडा–खच्चडको डाङडाङ...डुङडुङ... आवाज अचेल खासै सुनिँदैन । किनभने मैकोटसम्म मोटरबाटो पुगेको छ । केही वर्षयता हुकाम अनि गरसम्म मोटर चढेर त्यहाँबाट झन्डै आधा दिन पैदल हिँडेपछि मैकोट पुग्न पाइएको छ ।

सहिद मार्ग भएर दाङ–रोल्पातिरबाट र मध्यपहाडी लोकमार्ग भएर काठमाडौं–पोखरातिरबाट आउने जोकोहीले मध्यपहाडी लोकमार्गलाई भुमेको काक्रीमा छाडेर करिब ५५ किमि यात्रा गरेपश्चात् मैकोट पुगिन्छ ।

तकसेरा अनि अरू सुन्दर गाउँबस्ती र पाखापखेरा छिचोलेर भीमकाय पहाडको फेदमा निर्माणाधीन कच्ची सडकमा यात्रा गर्न त्यति असहज छैन । हुकामदेखि तल बत्वा खोलामा पुल नहुँदा वर्षा हुँदा खोला बढ्छ, मोटर तार्न मुस्किल पर्छ । खोलाबाट मैकोटसम्म उक्लिने बाटो उति सजिलो छैन ।

केही महिनाअघि मात्र खोलिएको ट्र्याक अलि ठाडो भएकाले फोरह्विल गाडी भए मात्र मैकोटसम्म पुग्न सकिन्छ । मैकोटसम्म मोटर पुगेकामा आफूहरू खुसी भए पनि बत्वा खोलादेखि माथिको बाटो हेर्दा जोकोहीलाई पनि डर लाग्ने स्थानीय रामप्रसाद पुन बताउँछन् । ‘बाटो त आयो तर अलि धेरै उकालो भयो,’ उनी भन्छन्, ‘अब यो बाटो पनि मिलाउन पर्‍यो, अनि बत्वामा पुल पनि चाहियो ।’

आफूहरूले पुल माग गरे पनि योजनामा नपरेको गुनासो गर्दै वडाध्यक्ष वीरमान विकले यसपालिको बजेटमा बेलिब्रिज परेको खबर सुनेको बताए । ‘सुनेको मात्र हो, तर कन्फर्म छैन, परेको भए राम्रै भयो, नपरेको भए त हाम्रा दुःख उस्तै रहने भए,’ उनी भन्छन् ।

मैकोट गाउँ घुम्दा देखिएको एउटा गजबको विकास हो खानेपानी । ‘कादुरी’ नामको गैरसरकारी संस्थाको सहयोगमा घर–घरमा मिटरसहितका धारा छन् । अब त्यहाँ पानी सञ्चालन गर्न केही समय लाग्ने जनाइएको छ । स्थानीयस्तरमै उत्पादन गरिएको बिजुलीले उज्यालो भएको छ, तर गाउँभरि प्रयोग गर्दा पावर नपुग्ने समस्या छ ।