काठमाडौँ — ‘जनतासँग माओवादी तराई–मधेश जागरण अभियान’ को ४५ दिने ‘लङ’ मार्चमा माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल आफैँले नेतृत्व गरे । यो अभियानका क्रममा उनले मुख्य गरी तीन सन्देश दिने प्रयास गरे– पहिलो, विगतको गल्ती सच्याउँछौँ । दोस्रो, तल्लो वर्गको नेतृत्व गर्ने पार्टी माओवादी हो । र तेस्रो, एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकार सुशासनको पक्षमा छैन ।

यही सन्देशका साथ झापाको कचनकवलबाट सुरु भएको माओवादी हुलाकी राजमार्ग केन्द्रित अभियान कन्चनपुरको महेन्द्रनगर सीमा क्षेत्रमा सभा गरी दाहालले समापन गरे । अभियानमा हिँड्दा उनले ठाउँ अनुसारको भोजन गरे भने त्यहाँको पोसाक लगाएर नजिकिने प्रयास गरे ।

राजनीतिक यात्राका क्रममा स्थानीयको घरमा बास बसेकै ठाउँमा बिहानी हिँडाइलाई निरन्तरता दिए । चिया खाँदै स्थानीयसँग अन्तर्क्रिया समेत गरे । ललितपुरको खुमलटार निवासमा दैनिक ‘मेनु’ का आधारमा खाना खाने गरेका उनले ‘जे जसरी भए’ पनि स्थानीयसँगै खाँदै, बस्दै अन्तर्क्रिया र सभा गरे ।

यसअघि एकतर्फी आफ्नो कुरा सुनाउँदै आएको माओवादीले यस पटक हुलाकी राजमार्ग छेउछाउमा बस्नेहरूको गुनासो सुने । खास गरी अध्यक्ष दाहालले बिहानदेखि बेलुकासम्म स्थानीयका गुनासा, सुझाव सुनेर २० जिल्लाका करिब एक सय सभालाई सम्बोधन गरे ।

सम्बोधनमा उनको मुख्य जोड एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली सरकारको आलोचना, विगतमा माओवादीले एमाले र कांग्रेससँग गठबन्धन गरेकोमा आत्मालोचना गर्दै विगतको गल्ती सच्याउने प्रतिबद्धता गरे ।

हुलाकी राजमार्ग केन्द्रित अभियानको समापन गर्दै दाहालले बुधवार आफूले तराई–मधेशका एक करोड व्यक्तिसँग प्रत्यक्ष/अप्रत्यक्ष अन्तर्क्रिया गरेको दाबी गरे । नेपाल भारत सीमा नजिक हुलाकी राजमार्ग अभियानले राष्ट्रिय एकताको बलियो भाव उत्पन्न भएको उनको भनाइ थियो ।

‘यो अभियानले अभूतपूर्व राष्ट्रिय एकताको आधार तयार पारेको छ । आर्थिक क्रान्तिको आधार तयार पारेको छ । नयाँ आयाम थपेको छ’ उनले भने, ‘यो अभियानले ऊर्जा प्राप्त गरेका छौ । जनतासँग खायौ, उनीसँगै बस्यौ । सहिद बेपत्ता परिवारसँगै रोयौँ, हाँस्यौँ।’

फागुन १२ देखि झापाको कचनकवलबाट सुरु भएको अभियान करिब एक हजार आठ सय किलोमिटर हुलाकी राजमार्ग हुँदै महेन्द्रनगर भीमदत्त नगरपालिकामा पुगेर बुधवार टुंगिएको थियो ।

पुरै अभियानमा हिँडेका माओवादी उपाध्यक्ष अग्निप्रसाद सापकोटाका अनुसार तराई मधेशका जिल्लामा २० जिल्लामा हरेक दिन बिहानदेखि बुलुकासम्म सरदर छ वटा सभा, अन्तर्क्रिया भए ।

‘अभियानको सबभन्दा मुख्य उपलब्धि राष्ट्रिय एकतालाई सुदृढ बनाएको छ । जातजाति, भाषाभाषी, अल्पसंख्यक , दलित उत्पीडित जनतासँग छलफल, अन्तर्क्रिया भयो’ उनले भने, ‘यो अभियानको राजनीतिक, आर्थिक, संस्कृति, भौगोलिक गरी बहुआयामिक उपलब्धि भएको छ ।’

आफ्नो संगठन कमजोर रहेको हुलाकी राजमार्गमा माओवादीले आफ्नो परिचय दिएको छ । त्यहाँ उसले पार्टी संगठनका आधार बनाउने प्रयास गरेको छ । विशेष गरी हुलाकी राजमार्ग आसपास बस्ने उत्पीडित, दलित, विभेदमा पारिएका सीमानाका नागरिकको साथमा माओवादी भएको सन्देश दिने खोजेको छ ।

माओवादी सशस्त्र युद्धका क्रममा मारिएका, बेपत्ता पारिएका परिवार र घाइतेको घरमै पुगेर अध्यक्ष दाहालले संक्रमणकालीन न्यायको कानुन अनुसार न्याय, क्षतिपूर्ति पाउने आश्वासन समेत दिए ।

‘सहिद, बेपत्ता, घाइतेसँग भावनात्मक र जीवन्त छलफल भयो’ प्रवक्ता सापकोटाले भने, ‘उहाँहरूले आफ्ना पीडा खुलेरै राख्नुभयो । यो अन्तर्क्रियाले हामी भावनात्मक उचाइमा पुग्यौ । कहिले रौयौँ, कहिले उत्साहित भयौं ।’

माओवादीले यो यात्राका क्रममा २० जिल्लाका स्थानीयले ज्ञापन पत्र र मानपत्र दिएका छन् । त्यसको अध्ययन गरी दस्ताबेज तयार गर्ने माओवादीका तयारी छ । ‘एक कोठा भरिने जति ज्ञापन पत्र बुझेका छौँ । तिनलाई केलाएर दस्ताबेज बनाउँछौ’ उनले भने ।

माओवादीले अभियानका क्रममा अन्य राजनीतिक दलका प्रतिनिधि, प्राध्यापक, शिक्षक, व्यवसायी, बुद्धिजीवी, किसान, मजदुर, अल्पसंख्य समुदायसँग अन्तक्रिया गरेको छ । सापकोटाका अनुसार स्थानीयले विकास निर्माण सम्बन्धी समस्याहरू बढी राखेका छन् ।

‘समयमा काम सम्पन्न नहुने, केन्द्र सरकारले स्थानीय सरकारलाई सहयोग नगरेको, प्रदेश सरकारले पनि बेवास्ता गरेको गुनासा छन्’ उनले भने, ‘केही स्थानमा जातीय, लैंगिक विभेद भएको गुनासा गरे । धेरै महिलाहरूले हिंसामा परेको गुनासो गरेका थिए ।’

अभियानका क्रममा स्थानीयको मनोविज्ञान, चाहना र गुनासा राम्रोसँग जान्न पाएको माओवादीको भनाइ छ ।‘समाजवादको आधार पार्न अध्ययन अनुसन्धान र अन्वेषण गर्ने अवसर पुग्यो । जनताले के सोचिरहेका छन्, जनताको मनस्थिति कस्तो छ’ सापकोटाले अनुभव सुनाए, ‘मुख्य कुरा जनताल् आफ्ना वेदना पुरै खन्याए । हामीले धैर्यतापूर्वक सुन्यौं । सकेसम्म कार्यान्वयन गर्ने प्रतिबद्धता जनाऔँ ।’

गठबन्धन गराउन दायाँबायाँ नीति लिनु कमजोरी भएको भन्दै आत्मालोचना गरेको स्थानीयले मन पराएको माओवादीको बुझाइ छ । ‘विगतको गम्भीर समीक्षासहित आत्मालोचनाले सबैलाई सकारात्मक बनायो । यसबाट हामीले थाहा पायौ । आत्म समीक्षाको ठुलो महत्त्व रहेछ । हामीले आफ्ना कमीकमजोरी स्पष्ट रूपमा राख्यौँ’ प्रवक्ता सापकोटाको अनुभव छ, ‘सबैसित छलफल हुँदा रिचार्ज भएको महसुस गर्‍यौ ।’