गोरखाको कृष्ण आधारभूत विद्यालयमा यो वर्ष ३५ देखि ६५ वर्ष उमेर समूहका १३ महिला भर्ना भएका छन्, पढाइमा उनीहरूको लगाव देखेर शिक्षक पनि दंग छन्
गोरखा — ५७ वर्षीया राजथानी गुरुङ नाति उमेरका सहपाठी हिमान्सु सिर्मलसँग प्रायः एउटै बेन्चमा हुन्छिन् । आइतबार वर्णमालाका अक्षर फुटाउँदै कापीमा उतारेपछि राजथानीले हिमान्सुलाई पनि लेख्न सिकाइन् ।
गोरखा नगरपालिका–६ पोखराथोकस्थित श्रीकृष्ण आधारभूत विद्यालयमा कक्षा १ मा भर्ना भएकी उनी सकेसम्म कक्षा छुटाउँदिनन् । हरेक दिन कापीकिताब च्यापेर एक घण्टा पैदल दूरीमा रहेको विद्यालय पुग्छिन् ।
बारपाक सुलिकोट–४ सौरपानी घर भएकी राजथानी २०७२ वैशाख १२ को भूकम्पपछि गोरखा बजारमा बस्न थालेकी हुन् । ‘बजारमा त केही नजानेको जस्तो हुँदो रहेछ, नाम लेख्न आउँथेन, फोन गर्नुपरे अरूलाई मोबाइल दिनुपर्ने,’ उनले भनिन्, ‘जान्नैपर्ने लागेर स्कुल भर्ना भएँ ।’
उनी १० महिनाको अन्तरालमा अक्षर फुटाउन र नाम लेख्न सक्ने भएकी छन् । ‘घरको धन्दा सक्दा कहिलेकाहीँ हतारोमा आउनुपर्छ, सर कक्षामा गइसकेपछि आइपुग्दा साह्रै नमज्जा लाग्ने,’ उनले भनिन्, ‘घरायसी काम नगरी पनि नहुने ।’ बुढ्यौलीका कारण उनका आँखा साँझको समयमा अक्षरको भेउ पाउँदैनन् ।
‘बेलुकी आँखा अल्ली देख्दिनँ, होमवर्क सम्झिँदा मन पोल्छ, सबेरै होमवर्क सकाएर बल्ल घरधन्दा गर्छु,’ उनले भनिन् । उनका चार छोरी र तीन छोरा छन् । ‘दुई छोराले पाँच पढेर छाडे, कान्छो पनि ९ कक्षा पढेपछि मलेसिया गएर फर्किएको छ,’ उनले भनिन्, ‘अहिले दुई छोरीतिरका नातिनीलाई स्कुल पठाएर पढ्न आउने गरेकी छु ।’ वार्षिक परीक्षा नजिकिँदै गर्दा राजथानीको पेट पोलेको छ ।
राजथानीजस्तै कृष्ण आधारभूत विद्यालयमा चालु शैक्षिक सत्रमा ३५ देखि ६५ वर्ष उमेर समूहका १३ महिला भर्ना भएका छन् । उनीहरूले पढाइमा देखाएको लगावले शिक्षक पनि दंग छन् । विद्यालयले उनीहरूको पढाइको स्तर मापन गरेर १ देखि ३ कक्षासम्म भर्ना गरेको छ । कक्षा १ र २ मा ६/६ जना र कक्षा ३ मा १ जना पढ्छन् ।
बारपाक सुलिकोट–१ की ४९ वर्षीय जुनमाया गुरुङ आइतबार अक्षर राम्रो बनाउने अभ्यास गर्दै थिइन् । ‘अल्छी गर्न भएन, पढ्दै, अभ्यास गर्दैगर्दा जानिँदो रहेछ,’ कक्षा २ मा पढ्ने उनले भनिन्, ‘उमेरले पनि होला एकैचोटिमा सम्झन अल्ली गाह्रो हुँदो रहेछ ।’
जुनमायाका छोरा १२ र छोरी ९ कक्षामा पढ्छन् । ‘पहिले पढ्न पाइएन, छोरीलाई पढाउनेभन्दा पनि घरको काममा लगाउने चलन थियो,’ उनले भनिन्, ‘अलि पहिले गाउँमा प्रौढ कक्षा चल्दा भर्ना भएकी थिएँ । त्यो बेला अलिअलि जानेकाले दुई कक्षामा राखिदिनुभएको छ । अहिले त धेरै सिकेंजस्तो लाग्छ ।’
कक्षा २ मा अध्ययनरत धार्चे–३ उहियाकी ३५ वर्षीया ललकुमारी घलेलाई भने उच्च शिक्षासम्म पढ्ने धोको छ । ‘सानामा स्कुल देख्न पाइएन, अझै आधा उमेर छ, अब स्कुल छाड्दिनँ,’ उनी भन्छिन्, ‘स्कुल आउन घरपरिवारको पनि साथ छ ।’
उनी आफूले नजानेको कुरा ८ कक्षामा पढ्ने छोरी सविनासँग सोध्छिन् । ‘खाना खाएपछि त आमा छोरी दुवै जना होमवर्क गर्छौं,’ उनले भनिन् । श्रीकृष्ण आविमा गत शैक्षिक सत्र १८ जना आमा भर्ना भएका थिए । जसमध्ये १३ जनाले कक्षा नछाडेको प्रधानाध्यापक रामबहादुर अच्छामी बताउँछन् ।
‘गत वर्ष पनि ५ जना आमा/दिदीहरूले कक्षा ५ पास गर्नुभयो, उनीहरूमध्ये दुई जनाले ६ कक्षा पढिरहनुभएको छ, यो वर्ष १३ जना नियमित हुनुहुन्छ,’ उनले भने, ‘समयमै आउने, छुट्टी हुँदासम्म कक्षामै पढेर बस्ने गर्नुहुन्छ, उहाँहरूले लगाव देखेर हामी पनि छक्क छौं ।’
