हेलिकोप्टरबाट भोटेकोशीको पानी ओसारेर खन्याए पनि निभेन आगो
दोलखा/सिन्धुपाल्चोक — सिन्धुपाल्चोकको गौरीशंकर संरक्षण क्षेत्रअन्तर्गतको वनमा लागेको डढेलो चार दिन बित्दा पनि नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन । चीनसँग जोडिएको भोटेकोशी–२ लिपिङको माथिल्लो क्षेत्रको वनमा शुक्रबारदेखि डढेलो लागेको हो ।
लिपिङ खोलामा निर्माणाधीन लिपिङ खोला जलविद्युत् आयोजनाको टनेल साइडमा शुक्रबार वेल्डिङ गर्ने क्रममा करेन्ट सर्ट भएर आगो सल्किएको थियो ।
डढेलोले सीमा क्षेत्रको राङबुसा गाउँ जोखिममा परेको छ । राङबुसामा थामी र तामाङ समुदायका २० परिवारको बसोबास छ । सोमबारसम्म अग्निरेखा बनाएर गाउँमा डढेलो पस्न नदिने प्रयास गरिएको सिन्धुपाल्चोक प्रहरीका सूचना अधिकारी डीएसपी उमाशंकर यादवले बताए । ‘राङबुसा गाउँ जोगाउन अग्निरेखा कोरिएको छ, जंगलको मध्य भागमा अझै डढेलो लागिरहेको छ,’ उनले भने । बस्ती पस्न नदिन अग्निरेखा बनाए पनि स्थानीय अझै त्रासमा रहेको राङबुसाकी रिता थामीले बताइन् ।
आइतबार सिम्रिक एयरको हेलिकोप्टरबाट पानी ओसारेर डढेलो निभाउने प्रयास गरिएको थियो । आठ सय लिटरको दरले ५४ पटक भोटेकोशी नदीको पानी ओसारेर खन्याइए पनि डढेलो ननिभेपछि सोमबार हेलिकोप्टर फर्किएको डीएसपी यादवले बताए । डढेलो निभाउन प्रहरी, सेना र सशस्त्र गरी ३३ जना खटिएको पनि उनले जानकारी दिए ।
भोटेकोशी–२ का वडाध्यक्ष कुमार श्रेष्ठका अनुसार १६ दशमलव २६ मेगावाटको लिपिङ खोला जलविद्युत् आयोजनाले खर्च व्यहोर्ने गरी हेलिकोप्टर गाउँपालिकाले मगाएको हो ।
हेलिकोप्टर प्रयोगमा एक दिनमा इन्धनसहित २० लाख रुपैयाँभन्दा बढी खर्च भएको छ । सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख जिल्ला अधिकारी किरण थापाले स्रोतसाधन अभावले डढेलो निभाउन नसकिएको बताए ।
आगो निभाउनका लागि चीनको न्यालम काउन्टीसँग सहयोग मागेको उनले जानकारी दिए । ‘आयोजनाको खर्चमा हेलिकोप्टरबाट पानी झारेर निभाउने प्रयास गरियो, बस्ती जोगाउन अग्नि रेखा बनेको छ, पूरै आगो निभाउन हामीसँग न बजेट छ, न कुनै स्रोतसाधन,’ उनले भने ।
यस्तै, संरक्षण क्षेत्रभित्रै पर्ने दोलखाको गौरीशंकर गाउँपालिका–७ सिक्पास्वरभन्दा माथिल्लो क्षेत्रको हिमाली वनमा शनिबारदेखि लागेको डढेलो नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन ।
यतिबेला हिउँले सेताम्मे हुने रोल्वालिङ हिमशृंखला डढेलोको धूवाँले ढाकिएको छ । मध्य मंसिरदेखि हिमपात हुने यस क्षेत्रमा माघ तेस्रो साता बित्दासमेत हिमपात भएको छैन । हिमपात हुने मौसममा माथिल्लो भेगका जंगलमा डढेलो विरलै लाग्ने गर्छ ।
तीन वर्षदेखि यो क्षेत्रमा डढेलो लाग्न थालेको गौरीशंकर संरक्षण क्षेत्रका प्रमुख तुलसीप्रसाद दाहालले बताए । ‘यो वर्ष मात्रै २ पटक लागिसकेको छ,’ उनले भने ।
चिसो छल्न तलतिर झरेका रेडपाण्डा र झारलजस्ता वन्यजन्तु डढेलोको मारमा परेको दाहालले बताए । दोलखातर्फ मानवीय असावधानीले डढेलो लागेको हुन सक्ने उनको अनुमान छ ।
‘त्यस क्षेत्रमा विद्युत् आयोजनाका हाइटेन्सन लाइन पनि छैन, डढेलो लाग्नुको कारणबारे अनुसन्धान गर्न प्रहरीलाई भनेका छौं,’ दाहालले भने, ‘भौगोलिक विकटताका कारण डढेलो निभाउन सकिएको छैन ।’
