हतियार इटालीका, आउँदै चीनबाट, बिचौलिया नेपाली- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

हतियार इटालीका, आउँदै चीनबाट, बिचौलिया नेपाली

सरकार, प्रतिपक्ष, संसद्को राज्य व्यवस्था र सार्वजनिक लेखा समितिलाई समेत मुट्ठीमा राखेको दाबी गर्दै आएका दीपक भट्ट बिचौलिया
मातृका दाहाल, कृष्ण आचार्य

काठमाडौँ — प्रहरी प्रधान कार्यालयले ८४ करोड रुपैयाँबराबरका हतियार तथा गोलीगट्ठा किन्न तीन विदेशी कम्पनीसँग सम्झौता गरेको छ । सटगन र पिस्तोल इटालीको बेरेटा र फाबार्म कम्पनीका भए पनि नेपाल ल्याउन चीनको पोली टेक्नोलोजिज इन्कलाई प्रयोग गरिएको छ । यसका बिचौलिया दीपक भट्ट हुन्, जसले नेपालको सत्तापक्ष, प्रतिपक्ष, संसद्का राज्य व्यवस्था समिति र सार्वजनिक लेखा समितिलाई समेत आफैं व्यवस्थापन गर्ने दाबी गर्दै आएका छन् । 

प्रहरी प्रधान कार्यालयले एक हजार थान पिस्तोल किन्ने ठेक्का चिनियाँ कम्पनीलाई दिएको हो । इटालीको बेरेटा डिफेन्स टेक्नोलोजिजमा उत्पादित पिस्तोल ल्याउन चिनियाँ कम्पनी पोली टेक्नोलोजिजसँग सम्झौता भएको छ । त्यस्तै पिस्तोलमा लाग्ने गोली भने चिनियाँ कम्पनीबाटै खरिद गर्ने सम्झौता छ । गोली खरिदका लागि हङकङको निहाल ट्रेडिङमार्फत काम भएको देखिन्छ ।

भट्टले २०७१ मै प्रहरीका लागि डेढ अर्बका हतियार खरिद गर्न जोडबल गरेका थिए । चीन र इटालीबाट हतियार किन्न उनले दबाब दिएका थिए तर प्रहरी प्रधान कार्यालयले तत्कालको प्राथमिकता हतियार नभई भौतिक संरचना निर्माण भएका कारण देखाएर बजेट फ्रिज गराएको थियो । करिब ८ वर्षपछि उनै भट्टले चीन र इटालीबाट ८४ करोडका हतियार खरिद गर्नका लागि एजेन्टका रूपमा ठेक्का हात पारेका छन् । भट्टले नै आगामी केही महिनापछि थप ५१ करोडका हातहतियार तथा सुरक्षा सामग्री किन्न लबिइङ गरिरहेका थिए । १ अर्ब ३५ करोडका सुरक्षा सामग्री किन्ने योजनाअन्तर्गत पहिलो लटमा ८४ करोडका सामान खरिद गर्ने सम्झौता भएको हो ।

प्रहरी प्रधान कार्यालयले असार मसान्तभित्र प्रतीतपत्र (एलसी) खोल्ने गरी १ हजार थान ९–एमएम पिस्तोल, त्यसका १० लाख २० हजार राउन्ड गोली, १२ बोरका १ हजार १ सय ५० थान फोल्डिङ सटगन, त्यसमा लाग्ने २ लाख राउन्ड कार्टिज (छर्रा), १२ बोर सटगनमै लाग्ने ३ लाख राउन्ड रबरका गोली र २४ हजार राउन्ड अश्रुग्यास किन्न चिनियाँ कम्पनीसँग सम्झौता गरेको थियो । यी हातहतियार तथा गोलीगट्ठाको मूल्य उत्पादक कम्पनीले राखेको अधिकतम खुद्रा मूल्यका आधारमा सामान्य रकम घटाएर सम्झौता भएको स्रोत बताउँछ ।

विदेशी मुद्रा सञ्चितिको अवस्था कमजोर भएका बेला कमिसनको खेलमा हातहतियार खरिद गर्न लागिएको भन्दै चौतर्फी विरोध भइरहेको छ । विरोधकै बीच प्रतिनिधिसभाको अर्थ समितिले गृह र अर्थ मन्त्रालयसँग हतियार खरिद सम्झौताका सम्पूर्ण कागजात झिकाएको छ । समितिका एक सदस्यले हतियार खरिदका कागजात आएपछि थप छानबिन प्रक्रिया अघि बढाएर खरिद मूल्य र कमिसनमा कसरी खेल भएको छ भन्ने यकिन विवरण बाहिर ल्याउने बताए । संसदीय समितिले खरिदमा आर्थिक घोटालाको आशंका गर्दै फाइल झिकाएपछि प्रहरीले एलसी खोल्ने प्रक्रिया पनि स्थगित गरेको छ । अर्थ समितिले गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँण, गृह सचिव टेकनारायण पाण्डे र अर्थ सचिव मधुकुमार मरासिनीलाई बोलाएर यस विषयमा जवाफ माग्ने तयारी गरेको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयले पनि बिहीबार मात्रै खरिदसम्बन्धी कागजात गृह मन्त्रालयमा पठाएको छ ।

प्रहरी प्रधान कार्यालयले असार मसान्तभित्र एलसी खोल्ने गरी खरिद सम्झौता गरेकामा पछिल्लो पटक खरिद विवाद र कमिसन खेल बाहिरिएपछि यो विषयमा संसदीय समितिले छानबिन अघि बढाएको छ । स्रोतबाट कान्तिपुरलाई प्राप्त खरिद सम्झौताका विवरणअनुसार प्रहरीले इटालीमा उत्पादित ९ एमएम पिस्तोल प्रतिगोटा ६ सय ६९ अमेरिकी डलरमा किन्ने सम्झौता गरेको छ ।

पिस्तोलको गोली खरिद गर्न प्रतिराउन्ड १ दशमलव ३० अमेरिकी डलरमा सम्झौता गरिएको छ । गोली किन्न मात्रै १३ लाख २८ हजार ४० डलर खर्च हुनेछ । यसैगरी १२ बोरको सटगन प्रतिगोटा २ हजार १ सय ६९ अमेरिकी डलरमा किन्ने सम्झौता भएको छ । हङकङको मिनेर्भा कर्पोरेसनमार्फत इटालीको फबार्मसँग सटगनको खरिद सम्झौता भएको छ ।

सटगन २४ लाख ९४ हजार ३ सय ५० अमेरिकी डलरमा किन्ने सम्झौता भएको छ । यसमा लाग्ने कार्टेज (छर्रा) प्रतिराउन्ड २ दशमलव १६ डलरमा सम्झौता भएको छ । छर्रा किन्न ४ लाख ३२ हजार अमेरिकी डलर लागतमा सम्झौता गरिएको खरिदसम्बन्धी कागजातमा उल्लेख छ । छर्रा किन्न हङकङको निहाल ट्र्रेडिङले चिनियाँ कम्पनी पोली टेक्नोलोजिजबाट ल्याउने सम्झौतामा भनिएको छ ।

सटगनमा लाग्ने ३ लाख रबर गोली किन्न प्रतिगोटा ३ दशमलव १ सय ६८ अमेरिकी डलरमा निहालसँग सम्झौता भएको छ । निहालले चीनको पोली टेक्नोलोजिजमा उत्पादित गोली ल्याउने गरी सम्झौता गरेको देखिन्छ । रबरका गोली किन्न ९ लाख ५० हजार ४ सय डलरमा सम्झौता भएको छ । २४ हजार सेल अश्रुग्यास प्रतिराउन्ड ३३ दशमलव ३३ मा किन्ने गरी ७ लाख ९९ हजार ९ सय २० अमेरिकी डलरमा सम्झौता भएको छ । निहालमार्फत चिनियाँ पोली टेक्नोलोजिजमा उत्पादित अश्रुग्यास ल्याउन सम्झौता भएको छ ।

प्रहरी महानिरीक्षकको सचिवालयले भने हातहतियारको मूल्य कम्पनीले तोकेभन्दा सस्तो रहेको र कम रकम कबोल गर्ने कम्पनीसँग खरिद सम्झौता गरिएको दाबी गरेको छ । ‘खरिद सम्झौता कम रकम कबोल गर्नेसँग भएको छ, त्यसकै आधारमा चीन र इटालीका विभिन्न कम्पनीमा उत्पादित हातहतियार तथा गोलीगट्ठा विदेशी कम्पनीमार्फत खरिद गर्न सम्झौता भएको थियो,’ एक प्रहरी अधिकृतले भने, ‘ठेक्का कसले पायो भन्दा पनि हामीले आफूलाई चाहिएको आवश्यकताअनुसार सामान खरिद गर्न लागेका हौं, संसदीय समितिले अनुपयुक्त देख्यो वा सरकारलाई अहिले खरिद गर्न उचित लागेन भने त्यहीअनुसार अघि बढ्छौं ।’ खरिदका लागि कुनै पनि रकम भुक्तानी भइनसकेका कारण अब विषयको निर्क्योल भएपछि मात्रै एलसी खोल्ने वा स्थगित गर्ने भन्नेमा टुंगो लाग्ने प्रहरीका ती अधिकारीले बताए ।


प्रकाशित : असार ३१, २०७९ ०६:४६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चिनियाँ नेता फर्केलगत्तै दाहाल दिल्लीतिर

प्रधानमन्त्री पत्नी आरजुसमेत दिल्लीमा रहेका बेला हुन लागेकाले भ्रमणलाई अर्थपूर्ण रुपमा हेरिँदै
माओवादी–भाजपा सम्बन्ध विस्तारदेखि सत्ता गठबन्धनसम्मका विषयमा छलफल तयारी
बबिता शर्मा, जगदीश्वर पाण्डे

काठमाडौँ — चिनियाँ उच्चस्तरीय टोली चारदिने नेपाल भ्रमण सकेर फर्केलगत्तै माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल दिल्ली यात्रामा निस्कँदै छन् । सत्तारूढ भारतीय जनता पार्टीको निमन्त्रणामा दाहाल शुक्रबार दिल्ली जान लागेका हुन् । प्रधानमन्त्री पत्नी आरजु देउवा राणासमेत दिल्लीमा रहेका बेला हुन लागेकाले दाहालको भ्रमणलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । 


दाहालको भ्रमण माओवादी–भाजपा सम्बन्ध सुधारमा केन्द्रित हुने औपचारिक जानकारी दिइए पनि सत्ता गठबन्धनको निरन्तरतासँग समेत जोडिएको स्रोतले जनाएको छ । ‘भारत अहिलेकै गठबन्धनको निरन्तरता चाहन्छ, आगामी निर्वाचनपछि पनि गठबन्धनको सुनिश्चितता चाहन्छ,’ स्रोतले भन्यो । नरेन्द्र मोदी दोस्रोपटक प्रधानमन्त्री चयन भएपछि माओवादीसँग सम्बन्ध सुमधुर थिएन ।

माओवादी केन्द्रका वरिष्ठ नेता नारायणकाजी श्रेष्ठका अनुसार तीनदिने दिल्ली भ्रमणका क्रममा दाहालले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, विदेशमन्त्री एस जयशंकर, विदेश सचिव विनयमोहन क्वात्रा, भारतीय सुरक्षा सल्लाहकार अजित डोभल र भाजपा अध्यक्ष जेपी नड्डासहितका नेतासँग भेटघाट गर्नेछन् । भाजपानिकट थिंक ट्यांक इन्डिया फाउन्डेसनले आयोजना गर्ने कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्ने कार्यक्रम पनि छ । आइतबार बिहान प्रधानमन्त्री मोदी र त्यसलगत्तै भाजपा अध्यक्ष जेपी नड्डालाई भेट्ने तयारी छ । ‘भाजपाले नेपालको सत्तारूढ दलको महत्त्वपूर्ण पार्टीको नेता र पूर्वप्रधानमन्त्रीका रूपमा अध्यक्षलाई भ्रमणको निम्तो गरेको हो । यो सद्भावना भ्रमण हो,’ श्रेष्ठले भने । प्रधानमन्त्री पत्नी राणा उपचार गर्न भन्दै असार २६ मा दिल्ली गएकी हुन् ।

उनी यसअघि जेठ र पुसमा पनि स्वास्थ्य उपचारका लागि दिल्ली गएकी थिइन् । त्यस दौरान राणा र भाजपाका विदेश विभाग प्रमुख विजय चौथाइवालेको भेटवार्ता भएको थियो । गत चैतमा उनी प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग भ्रमणमा गएकी थिइन् ।

दाहालसँगै दिल्ली भ्रमणमा स्वकीय सचिव रमेश मल्ल र छोरी गंगा दाहाल पनि सहभागी हुनेछन् । दाहालका स्वकीय सचिव मल्लले भ्रमण पूर्वनिर्धारित रहेको दाबी गरे । ‘करिब साढे दुई महिना पहिले नेपालका लागि तत्कालीन भारतीय राजदूत विनयमोहन क्वात्राले अध्यक्ष प्रचण्डलाई भारतका तर्फबाट भ्रमणको निम्तो दिनुभएको थियो,’ उनले भने, ‘अध्यक्षले जुलाई दोस्रो सातासम्म भ्रमण सम्भव हुने बताएअनुसार भाजपा अध्यक्ष जगतप्रकाश नड्डाले भ्रमणको औपचारिक निम्तो दिनुभएको हो ।’

तर माओवादी नेताहरूका अनुसार दाहालको दिल्ली भ्रमण पूर्वनिर्धारित होइन । भ्रमणबारे दाहालले पार्टी नेताहरूलाई यसअघि केही बताएका थिएनन् । उनले बिहीबार साँझमात्रै पार्टीका स्थायी समिति सदस्यहरूलाई चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (सीपीसी) का विदेश विभाग प्रमुख लिउ चियानछाओको भ्रमण र आफ्नो दिल्ली भ्रमणबारे जानकारी गराएका हुन् । चिनियाँ नेता लिउ नेपाल भ्रमणबाट बुधबार फर्केका छन् । माओवादी स्रोतका अनुसार भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवले मंगलबार दाहाललाई भेटेर शुक्रबारदेखि भ्रमण हुने जानकारी गराएका थिए । ‘चिनियाँ टोलीले अध्यक्षलाई भेटेको भोलिपल्ट मंगलबार भारतीय राजदूतले अध्यक्षलाई निम्ता दिनुभएको हो । यो आकस्मिक भ्रमण हो,’ माओवादीका एक स्थायी समिति सदस्यले भने ।

स्थायी समिति सदस्य हरिबोल गजुरेलले भने पहिले नै गरिएको आग्रहअनुसार दाहालको दिल्ली भ्रमण तय भएको दाबी गरे । ‘तत्कालीन राजदूत विनयमोहन क्वात्राले नेपाल छाड्नुअघि अध्यक्षलाई भेटेर एकपटक राजनीतिक भ्रमण गर्नुपर्छ, त्यसको तयारी गर्छु भन्नुभएको रहेछ,’ गजुरेलले कान्तिपुरसँग भने, ‘उहाँ (क्वात्रा) ले नेपालबाट गएको २० दिनपछि कहिले मिलाउने भनेर फोन गर्नुभएछ । अध्यक्षले जुलाई दोस्रो वा तेस्रो हप्तातिर ठीक होला भन्नुभएको रहेछ ।’

चिनियाँ प्रतिनिधिसँगको भेटलगत्तै दाहाल दिल्ली जान लागेकामा माओवादीभित्रै प्रश्न उठेका छन् । माओवादी स्थायी समितिका अर्का एक सदस्यले चिनियाँ टोलीको भ्रमण र भेटवार्तापछि दिल्ली भ्रमणको सूचना बाहिर आउनु स्वाभाविक नदेखिएको बताए । ‘सुन्दा पनि त्यति स्वाभाविक छैन । कि त पहिला नै भारत भ्रमण हुँदै छ भनेर सार्वजनिक गरेको भए ठीक हुन्थ्यो,’ उनले भने, ‘चिनियाँहरू बुधबार राति बिदा भए, बिहीबार प्रचण्ड शुक्रबार भारत भ्रमणमा जाने खबर आयो । त्यति राम्रो भएन । भाजपालाई एक हप्तापछि आउँछु भन्न सक्नुपर्थ्यो ।’

संघीय एवं प्रदेश निर्वाचनको मिति घोषणाको तयारी भइरहेको र पाँचदलीय सत्ता गठबन्धनलाई निरन्तरता दिने वा अन्य सम्भावना खोज्ने विषयमा दलहरूबीच विमर्श भइरहेका बेला भारतको सत्तारूढ दलको निमन्त्रणामा दाहालको भ्रमण हुनुलाई अर्थपूर्ण रूपमा लिइएको छ । कूटनीतिक मामिलाका जानकारका अनुसार दाहालको दिल्ली यात्रा तय हुनुमा दुवै पक्षका चासो छन् ।

तत्कालीन विद्रोही माओवादी शान्ति प्रक्रियामा आएयता दाहालको भारतसँगको सम्बन्ध उतारचढावपूर्ण छ । हिन्दु धर्मप्रति उदार भाजपा र धर्म निरपेक्षताको पक्षधर वामपन्थी माओवादीबीच पार्टीगत तहमा सम्बन्ध त्यति राम्रो छैन । दाहालले २०६४ मा पहिलोपटक प्रधानमन्त्री हुँदा ओलम्पिक खेल समापनका क्रममा चीन भ्रमण गरेका थिए । त्यसबाट भारत असन्तुष्ट बनेको संकेत बुझेपछि पहिलो राजनीतिक भ्रमण भारतबाटै हुने बताएका थिए र पछि भारत भ्रमणमा पनि निस्किए ।

दाहालको यस भ्रमणले माओवादी–भाजपा सम्बन्धमा सुधार ल्याउने र त्यसले दुई देशको सम्बन्ध पनि राम्रो बनाउने कतिपयको बुझाइ छ । दाहालनिकट एक नेता भन्छन्, ‘विश्वासको वातावरण बनाउने प्रयास हुनेछ । सम्भवतः दाहाललाई दिल्लीले भावी प्रधानमन्त्रीका रूपमा हेरेको पनि हुन सक्छ ।’ दाहाल पनि दिल्लीसँग सम्बन्ध बिगार्दा सत्ता राजनीतिमा हुन सक्ने क्षति पहिला नै रोक्न चाहन्छन् । बीचमा माओवादीसँग भाजपाको सम्बन्ध त्यति सहज नभएको र अहिले सम्बन्ध सुधार गर्न खोजिएको स्थायी समिति सदस्य गजुरेलले बताए ।

स्रोतका अनुसार चिनियाँ सद्भावमा २०७४ को निर्वाचन पूर्वजस्तै अहिले पनि नेपालका वामपन्थी शक्तिहरू एक ठाउँमा आए भारतका लागि अनुकूल हुन नसक्ने देखिएपछि दिल्लीले वैकल्पिक ढोकाबाट संवादको थालनी गरेको हो । पाँचदलीय गठबन्धनप्रति सुरुमा भारत असन्तुष्ट थियो । अहिलेकै गठबन्धन कायम रहे आम निर्वाचनपछि आलोपालो प्रधानमन्त्रीका लागि दाहाल पनि दावेदार हुन् । भाजपाले यसअघि प्रधानमन्त्री देउवाको भ्रमण गराएर कांग्रेससँगको सम्बन्ध सुधार गरेको छ । दिल्ली भ्रमणका बेला भाजपाले प्रधानमन्त्री एवं कांग्रेस सभापति देउवालाई आफ्नो मुख्यालयमा स्वागत गरेको थियो । भारत भ्रमणको दौरान गत चैत १८ मा दिल्लीको इन्दिरा गान्धी विमानस्थलमा उत्रनेबित्तिकै भाजपाको मुख्यालयमा पुगेको विषयमा आलोचना भएपछि देउवाले पार्टी–पार्टी सम्बन्ध विस्तारका लागि त्यहाँ गएको बताएका थिए । देउवा पाँचौंपटक प्रधानमन्त्री भएलगतै गत वर्ष भदौमा नेपाल भ्रमणमा आएका चौथाइवालेलाई देउवा पत्नी राणाले राखी बाँधिदिएकी थिइन् ।

भारत सन् १९४७ मा स्वतन्त्र भएपछि नै कांग्रेसको भारतीय कंग्रेस आईसँग राम्रो सम्बन्ध थियो । सन् २०१४ मा भाजपा नेता नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वमा दिल्लीमा सरकार बनेपछि भारतमा कांग्रेस कमजोर हुँदै गएको छ । त्यही कारण कांग्रेस र माओवादी दुवैले भाजपासँग सम्बन्ध सुमधुर बनाउन खोजिरहेका छन् । चीनले नेपालका वामपन्थीमात्र होइन, कांग्रेससँग पनि सम्बन्ध विस्तार गर्न खोजिरहेका बेला भाजपा पनि यहाँको कांग्रेस मात्र होइन, वामपन्थीसँग पनि नजिकको सम्बन्ध कायम गर्न चाहेको छ ।

माओवादी केन्द्रका विदेश विभाग सदस्य तथा भूराजनीतिक जानकार रूपक सापकोटा आम निर्वाचन अगाडि वा पछाडि जुनसुकै राजनीतिक समीकरण बन्न सक्ने स्थितिलाई ख्याल गरेर सबै जस्तो शक्ति राष्ट्रले नेपालका सबै राजनीतिक दल र शीर्ष नेतासँग सुमधुर सम्बन्ध विकास गर्न खोजेको बताउँछन् । ‘निर्वाचनअघि वा पछि कुन समीकरण बन्छ भन्ने कसैलाई थाहा छैन । तर माओवादी मेकर बन्न सक्छ भन्ने पछिल्लो स्थानीय तहको निर्वाचनले प्रस्ट पारेको छ,’ उनले भने, ‘त्यस कारण पनि भारतीयहरू अहिले माओवादीसँग नजिक हुन चाहेका हुन् ।’

गत वर्ष भदौमा नेपाल भ्रमणमा आउँदा भाजपा विदेश विभाग प्रमुख चौथाइवालेले दाहाललाई उनकै निवास खुमलटार पुगेर भेटेका थिए । देउवाले भाजपाको मुख्यालय भ्रमण गर्दा माओवादी नेत्री ऊर्जामन्त्री पम्फा भुसाल पनि साथै थिइन् । भुसालले बनारसमा देउवासँग पूजाआजा पनि गरेकी थिइन् ।

नेपाल तथा एसियाली अनुसन्धान केन्द्र (सिनास) का कार्यकारी निर्देशक मृगेन्द्रबहादुर कार्की नेपालमा पछिल्लो समय दक्षिण र उत्तर दुवैतिर पार्टी–पार्टी सम्बन्ध बढेको बताउँछन् । ‘कांग्रेस र सीपीसीको सम्बन्ध पनि बढ्यो । यसको नतिजा कसरी आउँछ, भविष्यले देखाउला,’ उनले भने, ‘उत्तर र दक्षिणसँग पार्टी–पार्टी सम्बन्धमा भइरहेका गृहकार्य, एमसीसी सम्झौताको अनुमोदन, स्टेट पार्टनरसिप प्रोग्राम (एसपीपी) लाई अस्वीकार गर्ने निर्णय र चिनियाँहरूको भेटवार्ताले नेपाल भाइब्रेन्ट मुलुक भएको प्रस्ट्याएको छ ।’ कार्कीले आगामी निर्वाचनमा माओवादी जतापट्टि गयो, त्यतै पल्लाभारी हुने अनुमान गरे । ‘त्यसैले पनि दाहालले चीनसँग कुरा गरेपछि भारतले नेगोसिएसन गर्न लागेको देखिन्छ,’ उनले भने, ‘चीनको आशय बुझेका दाहाल भारतको कुरा बुझ्न जान लागेको पनि हुन सक्छ ।’


प्रकाशित : असार ३१, २०७९ ०६:२३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×