नेपाली आकाशमा निरन्तर भारतीय हेलिकोप्टर- समाचार - कान्तिपुर समाचार

नेपाली आकाशमा निरन्तर भारतीय हेलिकोप्टर

जयसिंहको खोजीमा महाकाली किनारमा ‘ड्रोन’ समेत उडाउन नदिएको भारतले केही दिनयता महाकालीवारि बस्ती र ब्यारेकमाथि हेलिकोप्टर उडाइरहेको छ
दार्चुला जिल्ला प्रशासनले गृह मन्त्रालयलाई जानकारी र भारतीय समकक्षीलाई लिखित आपत्ति पठायो तर न भारतले उडान रोक्यो, न नेपाल सरकारले प्रतिक्रिया दियो
मातृका दाहाल

काठमाडौँ — एसएसबीका सुरक्षाकर्मीले तुइन खुस्काइदिएपछि नेपाली युवा महाकालीमा बेपत्ता भएको प्रकरण ठेगान नलाग्दै छिमेकी भारतले नेपाली राष्ट्रियतालाई थप आहत बनाउने काम गरिरहेको छ । भारतले महाकालीवारि नेपाली सेनाको ब्यारेकमाथिसमेत अनधिकृत रूपमा तारन्तार हेलिकोप्टर उडाउन थालेपछि जिल्ला प्रशासनले भारतसँग लिखित आपत्ति जनाएको छ भने नेपाल सरकारको गृह मन्त्रालयलाई पनि यो विषयमा जानकारी गराएको छ ।

तर न भारतले अनधिकृत उडान रोकेको छ न नेपाल सरकारले कुनै प्रतिक्रिया जनाएको छ । महाकालीमा बेपत्ता भएका जयसिंह धामीको खोजबिनका लागि गृह मन्त्रालयको टोलीले महाकाली नदीको पल्लो किनारमा पनि ड्रोन उडाउन खोज्दा भारतले असहयोग गरेको थियो । साउन १५ मा बेपत्ता भएका जयसिंहको खोजबिन गर्न ‘ड्रोन’ क्यामेरा उडाउन अनुमति माग्दै जिल्ला प्रशासन कार्यालय दार्चुलाले साउन २३ मा पठाएको अनुरोधपत्रको जवाफ अझै आएको छैन । बेपत्ता नागरिकको खोजीमा महाकाली किनारमा ‘ड्रोन’ उडाउनसमेत नदिने भारतले भने महाकालीवारि दार्चुला सदरमुकाम खलंगा बजारमाथि पटक–पटक हेलिकोप्टर उडाउन थालेको छ ।

भारतले हेलिकोप्टर उडाउँदै आएको क्षेत्रमा सर्वसाधारणको बस्तीमात्र होइन, सेना, प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागको कार्यालयसमेत पर्छ । दुई साताअघि पनि भारतीय हेलिकोप्टर नेपाली सेनाको गुरु गोरख गुल्म हेडक्वार्टरमाथिबाट उडेको थियो । लगत्तै गुल्म हेडक्वार्टरले आपत्ति जनाउँदै तत्काल रोक्ने गरी पहल थाल्न जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई पत्र लेखेको थियो । पत्रको बोधार्थ नेपाली सेनाको मुख्यालयलाई पनि पठाइएको थियो । सेनाको पत्रपछि प्रशासनले त्यसको जानकारी गृह मन्त्रालयलाई पनि पठायो । परराष्ट्रमार्फत पहल गर्नुपर्नेमा गृह मन्त्रालय नै मौन बसेको छ ।

केही दिनको अन्तरालपछि भारतीय हेलिकोप्टर नेपाली ‘एयर स्पेस’ नाघेर लगातार बजार र सेनाको ब्यारेकमाथि फेरि उड्न थालेपछि बुधबार जिल्ला सुरक्षा समितिको बैठक बसेको थियो । बैठकले भारतीय कदमप्रति आपत्ति जनाउँदै यस्तो गतिविधि रोक्न आवश्यक पहल गर्ने निर्णय गरेको थियो । जुनसुकै प्रयोजनका लागि उडाइएको भए पनि त्यसमा नेपालको अनुमति आवश्यक पर्ने सुरक्षा समितिको ठहर छ ।

भोलिपल्ट बिहीबार दार्चुला प्रशासनले भारतीय जिल्ला अधिकारीलाई पत्र पठाउँदै यो कदम तत्कालै रोक्न भनेको छ । हेलिकोप्टर उडाउन आफ्नै आकाश प्रयोग गर्न पनि नेपाली प्रशासनले भारतीय पक्षलाई आग्रह गरेको छ । ‘भारतको गैरसैनिक हेलिकोप्टर निरन्तर रूपमा नेपाल र भारतबीच कुनै समन्वय नगरी गुरु गोरख गुल्म हेडक्वार्टर तैनाथ रहेको स्थान खलंगा ब्यारेक तथा दार्चुला जिल्ला सदरमुकाम खलंगा क्षेत्रको नेपाली आकाश प्रयोग गरी उडान गरिरहेको व्यहोरा अवगत गराइन्छ’ पत्रमा भनिएको छ ।

दार्चुला तुइन घटनामा भारतीय एसएसबीको संलग्नता : छानबिन प्रतिवेदन

दार्चुला प्रशासनले बाढी प्रभावित इलाकामा खाद्यान्न ढुवानी गर्न नेपालको पनि हेलिकोप्टर परिचालन गरिएकाले भारतीय हेलिकोप्टर बिनाअनुमति नेपालतर्फ आउँदा दुर्घटनाको जोखिम रहेको भन्दै सतर्क गराएको छ ।‘नेपालको बाढी प्रभावित दुहुँ गाउँपालिका क्षेत्रमा नेपाली हेलिकोप्टरमार्फत खाद्य सामग्री ढुवानी गर्नुपर्ने भएकाले दुवै देशबीच समन्वय नभई यसरी उडान भर्दा दुर्घटनासमेत हुन सक्ने अवस्थालाई मध्यनजर गरी नेपाली आकाश प्रयोग नगर्नसमेत अनुरोध गरिन्छ ।’

यसअघि महाकालीपारि भारतीय भूमिबाटै तटीय क्षेत्रमा उडान हुने गरेको तर पछिल्लो केही दिनयता नेपालतर्फबाट हेलिकोप्टर उडाउन थालिएकामा दार्चुलाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी सिद्धराज जोशी पनि आश्चर्यचकित छन् । प्रतिकूल मौसमका कारण आकस्मिक रूपमा हेलिकोप्टर नेपाली आकाशमा प्रवेश गरेको थियो भने ‘सामान्य नोटिसमा राखेर’ हेर्ने अवस्था रहेको तर पछिल्ला दिनमा सन्देहात्मक उडान भइरहेकाले आफूले गम्भीर रूपमा लिएको पनि प्रजिअ जोशीले बताए ।

‘नेपाली बस्ती, नेपाली सेनाको ब्यारेक र जिल्ला प्रशासन कार्यालयमाथि भारतीय हेलिकोप्टर बिनाअनुमति उडाइएको छ । दुई साताअघि पनि यसैगरी शंकास्पद रूपमा हेलिकोप्टर उडाइएको थियो, त्यसको जानकारी त्यतिबेलै गृह मन्त्रालयलाई गराएका थियौं,’ प्रजिअ जोशीले कान्तिपुरसँग भने । ‘केही दिनयता फेरि हेलिकोप्टर उडाउन थालिएको छ । आपत्ति जनाउँदै यस्ता गतिविधि तत्काल रोक्न ध्यानाकर्षणसहित पिथौरागढस्थित डिस्ट्रिक्ट मेजिस्ट्रेट (जिल्ल अधिकारी) को कार्यालयलाई पत्र पठाएका हौं ।’

हेलिकोप्टर गैरसैनिक भए पनि भारतको कुन निकायले उडाएको भन्ने खुल्न बाँकी रहेको दार्चुला प्रशासनले जनाएको छ । भारतीय सुरक्षा निकायले आफ्नै नागरिकको आवागमनलाई पनि कडा निगरानी राख्ने गर्छ । जसका कारण सो हेलिकोप्टर गैरसैनिक भेषमा भए पनि भारतीय सुरक्षा संयन्त्रबाटै उडाइएको नेपाली सुरक्षाकर्मीको अनुमान छ ।

तुइन घटना : भारतसँग कूटनीतिक पहल गर्न गृहले परराष्ट्रलाई पत्र पठायो

नेपाली सेनाका पूर्वरथी बलदेवराज महतले विदेशी मुलुकमा हवाई साधन बिनाअनुमति र पूर्वजानकारीबेगर अर्को देशको आकाशमा उडाइएको भए भारतीय पक्षको हेपाहा प्रवृत्ति गम्भीर र आपत्तिजनक भएको बताए । महतले भारतीय पक्षको रबैयाप्रति आपत्ति र असन्तुष्टि जनाउँदै तत्कालै ‘डिप्लोमेटिक नोट’ पठाउन नेपाल सरकारलाई सुझाव दिए ।

‘पूर्वअनुमति त्यो पनि नेपालका सुरक्षा निकायका ब्यारेकमाथिबाट भारतीय हेलिकोप्टर उडाइएको हो भने आपत्तिजनक र भर्त्सनायोग्य छ, यसलाई गम्भीर रूपमा लिएर नेपालको एयर स्पेस भ्वाइलेसन र अन्तर्राष्ट्रिय सीमासम्बन्धी कानुन उल्लंघनको कसुरमा नेपालले बलियो कूटनीतिक कदम चाल्नुपर्ने हुन्छ,’ उनले भने ।

पूर्वरथी महतले २०७२ को भूकम्पका बेला खोज/उद्धारमा भारतबाट आएका हेलिकोप्टरसमेत जथाभावी उडान गरिएका कारण चालकलाई ‘आवश्यक सचेत’ गराइएको स्मरण गरे । ‘विपद्का बेला खोज/उद्धार र मानवीय सहायताका लागि आएका विदेशी हवाई साधनले समेत आफूखुसी उडान गर्न पाउँदैनन्, नेपाल सरकारका सम्बन्धित संयन्त्रको तजबिजमा उडान गर्नॅपर्ने हुन्छ,’ महतले भने, ‘दार्चुलामा त देशको प्रमुख सुरक्षा अंगकै ब्यारेकमाथि बिनाअनुमति विदेशी हेलिकोप्टर उडाइनु आपत्तिजनक हो, सरकार यसमा चुप लागेर बस्नै हुँदैन ।’

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७८ ०६:४९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तुइन घटना : भारतसँग कूटनीतिक पहल गर्न गृहले परराष्ट्रलाई पत्र पठायो 

मातृका दाहाल

काठमाडौँ — महाकाली नदी पार गर्नेक्रममा भारतीय सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी)का जवानले तुइनको लठ्ठा खुस्काइदिएपछि नेपाली युवा जयसिंह धामी बेपत्ता भएको जघन्य अपराधसम्बन्धी घटनाको अनुसन्धान र पीडित परिवारलाई उचित क्षतिपूर्ति भराउने गरी भारतसँग कूटनीतिक पहलका लागि गृह मन्त्रालयले परराष्ट्र मन्त्रालयलाई पत्र पठाएको छ ।

सहसचिव जनार्दन गौतमको संयोजकत्वमा गठिन छानबिन समितिले तयार पारेको प्रतिवेदनका आधारमा गृह मन्त्रालयले बिहीबार परराष्ट्रलाई पत्र पठाउँदै दोषीलाई कारबाहीको दायरामा ल्याउन र बेपत्ता रहेका धामीका परिवारलाई उचित क्षतिपूर्ति भराउने गरी भारतसँग पहल गर्न भनेको हो ।

गृह मन्त्रालयका प्रवक्ता फणिन्द्रमणि पोखरेलले भने यसबारे बोल्न चाहेनन् । ‘छानबिन प्रतिवेदनबाट प्राप्त तथ्यबारे संक्षिप्त व्यहोरा हामीले मंगलबार नै अवगत गराइसकेका छौं, यसबाहेक अरु विषयमा अहिले बोल्न म असमर्थ छु ।’ तर, स्रोतका अनुसार गृहले बुधबार दिनभर पत्रको व्यहोरा र कूटनीतिक पहलका लागि गरिने विषयबारे आन्तरिक समीक्षा, परामर्श र सम्बन्धित अधिकारीसँग छलफल गरेको थियो । त्यसपछि परराष्ट्रलाई पत्र पठाइएको स्रोतको भनाई छ ।

२०७८ साउन १५ गते भारतको पाङला गाउँ नजिकै गस्कु इलाकामा खटिएका एसएसबीका जवानले महाकालीमा टाँगिएको तुइनको लठ्ठा खुस्काउँदा दार्चुला ब्यास गाउँपालिका–२, खाङदाङ (माल)का ३३ वर्षीय धामी उर्लदों भेलमा खसेर हराएका थिए । अहिलेसम्म धामीको अवस्था अज्ञात छ । घटनापछि जिल्ला प्रहरी कार्यालय दार्चुलाले खोजबिन जारी राखेपनि भारतीय प्रशासन र सुरक्षानिकायबाट अनुसन्धानमा सहयोग भएको छैन ।

घटनाको तेस्रो दिन साउन १७ मा गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँणले यससम्बन्धी सत्यतथ्य पत्ता लगाउन सहसचिव गौतमको संयोजकत्वमा समिति गठन गरेका थिए । समितिले मंगलबार मन्त्री खाँणलाई प्रतिवेदन बुझाउँदै घटना गस्कुमा रहेका एसएसबीका जवानले तुइनको लठ्ठा खुस्काएका कारण भएको भन्दै अपराधमा संलग्नलाई भारतबाटै अनुसन्धान गरी कारबाहीको दायरामा ल्याउन र धामीका परिवारलाई उचित राहत तथा क्षतिपूर्ती दिलाउन कूटनीतिक पहलअघि बढाउन सुझाव दिएको थियो ।

सोही सुझावका आधारमा गृहसचिव टेकनारायण पाण्डेले सचिवस्तरीय निर्णय गरी प्रतिवेदनसहित परराष्ट्रलाई पत्र पठाएका हुन् । घटनाको महिनादिन बितिसक्दा पनि यसबारे परराष्ट्रले कुनै प्रतिक्रिया जनाएको छैन । भारतीय प्रशासन र सुरक्षा निकायले पनि एसएसबीको संलग्नता अस्वीकार गर्दै घटना ढाकछोपमा लागेका थिए । तर, नेपालबाट भएको छानबिनमा एसएसबीको संलग्नता पुष्टि भइसकेको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७८ १५:१८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×