कसले पुर्‍यायो नेपाली युवालाई कोलम्बिया ?- समाचार - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कसले पुर्‍यायो नेपाली युवालाई कोलम्बिया ?

धरौटीमा छुटेका व्यक्तिले दुबई हुँदै युक्रेन पुगेर फेरि चलाइरहेछन् मानव तस्करीको सञ्जाल
जनकराज सापकोटा

काठमाडौँ — क्यारेबियन सागरमा डुंगा दुर्घटनामा परेर बेपत्ता भइरहेका सात नेपालीको अवस्था अज्ञात रहेका बेला उनीहरूलाई कसले त्यहाँसम्म पठायो भन्ने खोजी सुरु भएको छ । विश्वव्यापी कोरोना संक्रमणको फैलावट र अन्तरदेशीय उडानहरू प्रभावित भइरहेका बेला उनीहरूलाई कसले पुर्‍यायो त कोलम्बिया ?

२०७७ चैतमा दुई फरक–फरक एजेन्टबाट विभिन्न देश हुँदै कोलम्बिया पुगेका ८ नेपाली असार ५ गते निकोक्लीबाट डुंगा चढेर कपुरगाना जाने क्रममा दुर्घटनामा परेका थिए । उक्त डुंगामा ८ नेपालीसहित १८ जना रहेको कोलम्बियाको कोभेनास कोस्ट गार्डले जनाएको छ ।

घटनापछि कान्तिपुरसँग सम्पर्कमा आएका एक परिवारका सदस्यहरूका अनुसार क्यारेबियन सागरमा हराइरहेका दाङका तीन जनालाई लैजाने एजेन्ट दाङकै टोपबहादुर जीसी हुन् । उनी तिनै मान्छे हुन्, जसलाई नेपाल प्रहरीको मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्युरोले पक्राउ गरी २०७६ जेठ २७ गते मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार र संगठित अपराधमा मुद्दा चलाएको थियो । थुनामा परेका जीसीलाई २०७६ असार ५ गते काठमाडौं जिल्ला अदालतले १५ लाख रुपैयाँ धरौटीमा रिहा गर्न आदेश दियो ।

२०७३ फागुनमा उडेका दाङ तुलसीपुरका नरेन्द्र बस्नेत गैरकानुनी बाटोबाट १२ वटा देश हुँदै महिनौंपछि अमेरिका पुगेका थिए । अध्यागमन विभागको हिरासतमा १७ महिना बसेर उनी २०७५ पुस २४ मा अमेरिकाबाट डिपोर्ट भए । यो अवैध यात्रामा ७५ लाख ९७ हजार रुपैयाँ गुमाएर फर्केका नरेन्द्रकै उजुरीका आधारमा जीसी पक्राउ परेका थिए । स्रोतका अनुसार छुटेलगत्तै उनी दुबई पुगेका थिए । अहिले भने युक्रेनमा बसेर संगठित मानव तस्करीको सञ्जाल चलाइरहेका छन् ।

स्रोतका अनुसार अमेरिका जानका लागि एन्जल बुढामगरको परिवारले मात्रै २७ लाख ७२ हजार रुपैयाँ बुझाएको छ । दाङकै रेशम डिंगामगर र हेमराज अधिकारीको परिवारले पनि टोपमार्फत नै अमेरिका जानका लागि रकम बुझाएका थिए । चैत पहिलो साताबाट सुरु भएको यो यात्रामा उनीहरू दुवैले करिब ३० लाख खर्चिसकेको देखिन्छ । यी तीनै जनालाई जीसीले सुरुमा पर्यटक भिसामा दुबई पुर्‍याएका थिए । उनीहरूलाई दुबईस्थित जीसीकै फ्ल्याटमा करिब डेढ महिना राखेर युक्रेन, फ्रान्स हुँदै कोलम्बिया पुर्‍याइएको थियो ।

कोलम्बियाबाट सम्पर्कमा आएका एक नेपालीका अनुसार अहिले पनि कोलम्बियाको निकोक्ली र मेडलिनमा जीसीलाई पैसा बुझाएर गएका करिब एक दर्जन नेपाली महिनौंदेखि अलपत्र छन् । मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्युरोकी प्रमुख एसएसपी दुर्गा सिंहका अनुसार मानव बेचबिखनका गम्भीर मुद्दामा धरौटीमा छुटेका व्यक्तिहरू पछिल्लो समय उही धन्दामा लागेको सूचना मिलेको बताइन् । उनले जीसीतिर संकेत गर्दै भनिन्, ‘धरौटीमा छुटेपछि पुरानै शैलीमा मानव तस्करी सुरु गरिएको देखिन्छ ।’ कोलम्बियमा जहाज दुर्घटनामा परेका परिवारका सदस्यलाई आफूहरूले सम्पर्क गर्न प्रयास थालिसकेको बताउँदै एसएसपी सिंहले इन्टरपोलमार्फत पनि घटनाबारे बुझ्न सुरु गरेको जानकारी दिइन् । उनले भनिन्, ‘यो घटनामा को–को संलग्न छन् भन्नेबारे मसिनो अध्ययन सुरु भइसकेको छ ।’

डुंगा दुर्घटनामा परेका पर्वतका २, स्याङ्जाका १ र म्याग्दीका १ जनालाई भने ब्राजिलमा बस्ने एक नेपाली एजेन्टले त्यहाँसम्म पुर्‍याएको सम्पर्कमा आएका परिवारका सदस्यहरूले बताए । मानव बेचबिखन नियन्त्रण ब्युरोका एक अधिकारीका अनुसार लामो समयदेखि ब्राजिलमा व्यापार/व्यवसाय गरेर बस्ने ती व्यक्तिले पर्वत र कास्कीमा एजेन्टहरू नै खटाएका छन् । तिनै एजेन्टमार्फत करिब ४० लाख रुपैयाँ खर्चेर अवैध बाटोबाट अमेरिका पुगेका एक नेपालीका अनुसार अनेकन् नाम फेरिराख्ने ती व्यक्ति वर्षौंदेखि नेपालीलाई अवैध बाटोबाट अमेरिका पठाउने काममा सक्रिय छन् ।

क्यारेबियन सागरमा हराइरहेका नेपालीका परिवारजनले अहिलेसम्म उनीहरूको अवस्था के छ भन्ने यकिन सूचना पाएका छैनन् । धेरैजसोका परिवारका सदस्य सरकारी संयन्त्रभन्दा पनि मानव तस्करीको सञ्जालमा संलग्न अनेकन् एजेन्टमार्फत सूचनाको खोजीमा जुटेको देखिन्छ । कोलम्बियामा डुंगा दुर्घटनामा परेर सात जना हराइरहेका र एक नेपालीको उद्धार भएको समाचार कान्तिपुरमा प्रकाशित भएपछि मानव तस्करीका एजेन्टहरूले केही व्यक्तिका परिवारका सदस्यलाई पत्रकारहरूको सम्पर्कमा नबस्न भनेको देखिन्छ । एक पीडित परिवारका सदस्यले भने, ‘सरकारलाई भनौं भने अवैध यात्रामा हिँडेको भनेर उल्टै कारबाही गर्ला भन्ने डर, एजेन्टले सूचना अरूलाई दियो भने फसेको रकम पनि नउठ्ने धम्की दिएका छन् । हामी त धर्मसंकटमा पर्‍यौं ।’

आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा मात्रै महिनौं लामो अवैध र कष्टकर बाटोमार्फत अमेरिका छिरेका ४५ जना नेपाली डिपोर्टमा परेका थिए । जबकि २०७५/७६ मा यो संख्या १८ जना थियो । यो संख्याले संगठित मानव तस्करको समूहले अवैध अमेरिका यात्राका क्रममा बर्सेनि कति धेरै नेपालीलाई ओसारिरहेको छ भन्ने बुझाउँछ । यो संख्याले बर्सेनि अर्बौं रुपैयाँ मानव तस्करहरूले उठाइरहेका छन् भन्ने पनि देखाउँछ ।

मानव बेचबिखन अनुसन्धान ब्युरोकी प्रमुख दुर्गा सिंह बेरोजगारीको बढ्दो समस्या र अवसरको खोजीमा रहेकालाई आश्वासन दिएर सजिलै फसाउन सकिने परिपाटीले मानव बेचबिखनका गम्भीर घटना भइरहेको बताउँछिन् । उनले भनिन्, ‘कोलम्बिया दुर्घटनाले मानव तस्करीको दुःखद् पाटो उजागर गरेको छ । यसमा संलग्नमाथि गम्भीर अनुसन्धान र कडा कारबाही जरुरी छ ।’

यो पनि पढ्नुहोस्ः

क्यारेबियन सागरमा हराए ७ नेपाली

प्रकाशित : असार २७, २०७८ ०७:१९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

क्यारेबियन सागरमा हराए ७ नेपाली

अवैध बाटो अमेरिका छिर्न लाग्दा कोलम्बियाको समुद्रमा डुंगा दुर्घटना
जनकराज सापकोटा

काठमाडौँ — कोलम्बियाको राजधानी बोगोटादेखि झन्डै ८ सय किलोमिटर टाढा रहेको सानो सहर निकोक्लीको एक होटलमा रहेका २१ वर्षीय एन्जल बुढामगरले असार पहिलो साता दाङमा रहेका काकालाई भिडियो कल गरे । घोराही–१२ स्थित घरमा रहेका काइँला काका जनक बुढासँगको कुराकानीमा उनले आफूसहित तीन नेपाली र १० बंगलादेशी सामुद्रिक मार्ग हुँदै क्यारेबियन कोस्टस्थित कपुरगाना जान लागेको बताए । एकदमै हतारमा देखिएका उनले काकालाई भने, ‘अब एक साता मेरो फोन लाग्दैन । चिन्ता नगर्नू ।’

दुई मिनेट १७ सेकेन्ड लामो भिडियो कुराकानीको अन्त्यमा एन्जलले चिन्ता नगर्नु भनेको तीन दिनपछि एक जनाले जनकलाई कोलम्बियामा पानीजहाज दुर्घटना भएको खबर सुनाए । उनले यो खबरको पुष्टि गर्न एन्जललाई अमेरिका पठाउने जिम्मा लिएका अनेकन एजेन्ट, एन्जलसँगै होटलमा बसेका तर त्यो यात्रामा नमिसिएका नारायण भन्ने अर्का नेपाली र डुंगा दुर्घटनामा परेर बाँचेका एक बंगलादेशीसँग कुराकानी गरे ।

सबैसँगको कुराकानीपछि उनले थाहा पाए– होटलबाट निस्केका तीन नेपालीसहित १३ जनाको टोलीमा अर्को होटलमा बसेका पाँच जना नेपाली पनि मिसिएका रहेछन् । जनकले घटनाबारे कान्तिपुरलाई सुनाए, ‘सबैसँगको कुराकानीबाट दुर्घटनामा परेर एन्जलको मृत्यु भएको निष्कर्ष निकाल्यौं ।’ घटनाक्रमको विश्लेषणपछि घोराही–१२ का वडाध्यक्ष राजेन्द्र बुढाले छोरा एन्जलको विधिपूर्वक किरिया गरिसकेका छन् ।

गहिरो शोकमा डुबेका राजेन्द्रले दुनियाँले तेरो छोरा कहाँ पुग्यो भनेर सोध्ने गरेको पृष्ठभूमि बाँध्दै भने, ‘साँच्चै भगवान् छ भने मेरो छोरासँग स्वर्गमा भेट होला ।’ अवैध बाटोबाट अमेरिका जान हिँडेकाहरू कोलम्बियाको दुर्गम गाउँ कपुरगानाबाट छिमेकी देश पानामाको सीमामा पर्ने डेरियन ग्याप भनिने घनाजंगलको बाटो हुँदै पानामा छिर्ने गर्छन् । संयुक्त राष्ट्रसंघअन्तर्गतको आईओएमले सन् २०१६ मा प्रकाशित गरेको ‘माइग्रेसन एन्ड माइग्रेन्ट्स : अ ग्लोबल ओभरभ्यु’ शीर्षकको प्रतिवेदनमा डेरियन ग्यापको यात्रालाई ‘घोस्ट ट्रेल’ को नाम दिइएको छ । कपुरगानापछि सुरु हुने यही जंगल यात्रालाई इंगित गर्दै एन्जलले अंकललाई फोन नलाग्ने कुरा बताएको बुझ्न सकिन्छ ।

दुर्घटनापछि उद्धारमा खटिएको कोलम्बियाको कोभेनास कोस्ट गार्ड स्टेसनका अनुसार डुंगामा १८ जना सवार थिए । तीमध्ये एक नेपाली र पाँच बंगलादेशीको उद्धार भएको छ । अन्य सात नेपालीसहित १२ जना हराइरहेका छन् । स्टेसनले जनाएअनुसार घटना १९ जुन (असार ५) मा भएको हो ।

होटेलबाट डुंगा चढ्न जानुअघि ३ नेपाली(रातो घेराभित्र) र १० जना बंगलादेशी ।

असार १० र ११ गते बंगलादेशबाट प्रकाशित पत्रिका ‘डेली स्टार’ ले पनि कोलम्बियाको पोएर्तो स्कोन्दिदोस्थित क्यारेबियन सागरमा ८ नेपाली र १० बंगलादेशी आप्रवासीहरू चढेको डुंगा दुर्घटनामा परेको समाचार छापेको छ । उक्त समाचारमा पाँच जनाको उद्धार भएको र तीमध्ये ३ जना बंगलादेशीको पहिचान भए पनि दुई जनाको परिचय नखुलेको उल्लेख छ ।

उक्त डुंगामा सवार ८ नेपालीमा एन्जलसहित दाङ तुल्सीपुरकै हेमराज अधिकारी, दाङ पश्चिम हापुरेका रेशम डिंगामगर, पर्वत कुश्माका दिनेश गौतम, पर्वतकै ग्यादीका राजु गुरुङ, स्याङ्जाका नाम नखुलेका देवकोटा, म्याग्दीका प्रकाश विक तथा जिल्ला र नाम नखुलेका अर्का एक जना छन् । तीमध्ये उद्धार गरिएका म्याग्दीका प्रकाश विक एक अस्पतालमा उपचार गराएर फर्किइसकेका छन् ।

डुंगा दुर्घटनामा हराएका तुलसीपुरका हेमराज अधिकारीको राहदानी ।

एन्जलको परिवारले दुर्घटनामा परेर आफ्नो मान्छेको मृत्यु भएको टुंगो लगाए पनि डुंगामा सवार अरू परिवारका सदस्य घटना के भएको हो भन्ने निष्कर्षमा पुगिसकेका छैनन् । त्यसो त डुंगा चढ्न होटलबाट हिँडेको बताएका कोही पनि त्यसयता परिवार वा आफन्तीको सम्पर्कमा आएका छैनन् । डुंगामा सवार कुश्माका दिनेश गौतमका दाजु दीपकले घटनाको दिनयता भाइसँग कुनै सम्पर्क नभएको बताए । उनले भने, ‘कसैले के भन्छन्, कसैले के भन्छन् । दुर्घटनामा कतिको मृत्यु भएको हो, को–को बाँचेका हुन्, केही यकिन गर्न सकिरहेका छैनौं । चिन्ता मात्रै बढेको छ ।’

दीपकले म्याग्दीका प्रकाशसँगको कुराकानी उद्धृत गर्दै भने, ‘प्रकाशले आफूलाई छालले हुत्याएको, केही डुब्न लागेको डुंगामा झुन्डिएको देखेको र पछि क–कसको के भयो थाहा नभएको बताए ।’ कान्तिपुरले डुंगा दुर्घटनामा बाँचेका प्रकाशसँग पनि सम्पर्क गरेको थियो । ह्वाट्स एपमार्फत सम्पर्कमा आएका प्रकाशले आफूलाई अहिले ठीक भएको बताए पनि अरूको अवस्थाबारे केही उत्तर दिएनन् ।

उद्धार गरिएका म्याग्दीका प्रकाश विक । तस्बिर : कोभेनास कोस्ट गार्ड स्टेसन

दुर्घटनामा ८ जना नेपाली परेको पुष्टि भए पनि कति जनाको मृत्यु भएको हो, मृत्यु भएका भनिएकाको शव कहाँ राखिएको छ, तिनीहरूलाई कसले कोलम्बियासम्म पुर्‍याएको हो भन्नेबारे सरकारी तवरबाट कुनै सूचना सार्वजनिक भएको देखिन्न । परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता सेवा लम्सालले कोलम्बियामा भएको डुंगा दुर्घटनामा नेपाली परेको विषयमा एक जनाको परिवारका सदस्यले आफूलाई व्यक्तिगत रूपमा जानकारी गराएको बताइन् ।

कोलम्बियामा भएको दुर्घटनामा नेपालीको मृत्यु भएको जानकारी बेलायतका लागि नेपाली राजदूत लोकदर्शन रेग्मीलाई पनि सरोकारवाला परिवारका सदस्यले मौखिक रूपमा गराएका थिए । मानव बेचबिखन नियन्त्रण ब्युरोका प्रवक्ता एसपी अनुरागकुमार द्विवेदीले कोलम्बिया घटनाबारे आफूहरूले कुनै औपचारिक सूचना नपाएको बताए । प्रहरी वा निजामती कर्मचारीको तहबाट पनि यो घटनाबारे चासो राख्ने, परिवारजनलाई आवश्यक सूचना दिने तथा घटनामा जिम्मेवारहरूको पहिचान र खोजी गर्ने काम भएको देखिन्न ।

डुंगा दुर्घटनाबारे बुझ्न कान्तिपुरले सम्पर्क गरेका एक दर्जन सूचना स्रोतले दिएको जानकारी केलाउँदा ८ जना नेपालीलाई तीन फरक–फरक एजेन्टले फरक–फरक मितिमा काठमाडौंबाट उडाएका थिए । उनीहरू सबैलाई नेपाली एजेन्टहरूले अवैध मार्गबाट कोलम्बिया, पानामा, कोस्टारिका, निकारागुवा, ग्वाटेमाला हुँदै मेक्सिको पुर्‍याएर त्यहाँबाट अमेरिका छिराउने योजना बनाएको देखिन्छ ।

दुर्घटनाग्रस्त डुंगा ।

सम्पर्कमा आएका परिवारका सदस्यहरूका अनुसार चैत २३ गते पर्वतका दिनेश र म्याग्दीका प्रकाश विकसँगै अमेरिका जान भन्दै काठमाडौंबाट दुबई पुगेका थिए । दुबईमा केही दिन बसेर उनीहरूलाई एजेन्टले मस्को–जर्मनी–ब्राजिल हुँदै कोलम्बिया पुर्‍याएको देखिन्छ । दाङका जनकका अनुसार एन्जल र रेशम डिंगा मगर दाङबाट चैतको १७ गते दाङबाट काठमाडौं आएर दुबईका लागि उडेका थिए । अरूचाहिँ कसरी र कहिले कोलम्बिया पुगेका हुन् भन्नेबारे सूचना प्राप्त हुन सकेन ।

काइँलो काका जनकका अनुसार एन्जललाई एजेन्टले करिब दुई महिना दुबईमै राखेका थिए । त्यहाँबाट एन्जल, दाङकै हेमराज अधिकारीसहित तीन जना युक्रेन हुँदै फ्रान्स र त्यहाँबाट कोलम्बिया पुगेको देखिन्छ । कोलम्बिया पुगेपछि हेमराज र एन्जललाई कोरोना संक्रमण पुष्टि भएकाले उनीहरू राजधानी बोगोटाको एक होटलमा १४ दिनसम्म क्वारेन्टाइनमा बसेका थिए । काका जनकका अनुसार संक्रमणमुक्त भएपछि उनीहरूलाई एजेन्टले राजधानी बोगोटाबाट झन्डै साढे ४ सय किलोमिटरको टाढा रहेको मेडलिन सहर पुर्‍याएको देखिन्छ । एन्जलले आफूहरूलाई मेडलिन सहरमा प्रहरीले समातेको तर एजेन्टले छुटाएर निकोक्लीको सहर पुर्‍याएको बताएका थिए ।

क्यारेबियन सागरमा भएको डुंगा दुर्घटनाका घाइतेहरू उद्धारपछि स्थानीय अस्पतालमा । तस्बिर : द डेलीस्टारडटनेट

अमेरिका पुर्‍याउने भन्दै मानव तस्करको संगठित एजेन्टहरूले आठै नेपालीलाई पछिल्लो दुई महिनादेखि कोलम्बियामा रोकेर राखेको थिए । कोलम्बियासम्म पुग्ने क्रममा सबै नेपालीले औसतमा जनही ३० लाख आसपासमा खर्च गरेको देखिन्छ । जनकका अनुसार एन्जलले मात्रै २७ लाख ७२ हजार रुपैयाँ एजेन्टलाई बुझाएका थिए ।

संगठित मानव तस्करका एजेन्टहरूको आश्वासनको पासोमा परेर दर्जनौं देश छिचोल्दै गरिने महिनौं लामो अवैध यात्राका क्रममा नेपालीले ज्यान गुमाएको यो पहिलो घटना होइन । २०७५ वैशाखमा पनि नेपालबाट भारत गएर अवैध मार्ग हुँदै हैटी पुगेका तीन नेपाली महिलालाई मानव तस्करका एजेन्टले हैटीको राजधानी पोर्ट औ प्रिन्स पुर्‍याएका थिए । त्यही क्रममा क्यारेबियन सागरमा १८ दिनसम्म हराउँदा भोक र प्यासले छटपटिएर जहाजभित्रै भक्तपुरकी सुमित्रा कुँवरको मृत्यु भएको थियो ।

(दाङबाट दुर्गालाल केसी, पर्वतबाट अगन्धर तिवारी र स्पेनबाट मारियो लोपेज आरेउको सहयोगमा)

प्रकाशित : असार २५, २०७८ ०७:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×