काठमाडौं — थापाथलीस्थित परोपकार प्रसूति तथा स्त्रीरोग अस्पतालले वर्षौंदेखि सहुलियत मूल्यको फार्मेसी (औषधि पसल) सञ्चालन गर्दै आएको छ, जहाँबाट अस्पताल प्रशासनले अधिकतम खुद्रा बिक्री मूल्य (एमआरपी) भन्दा पनि कम मूल्यमा औषधि बिक्री गर्दै आएको छ । जहाँ अस्पतालमा उपचार गराउन आउने बिरामी तथा अन्य सेवाग्राहीले औषधि किन्दा औसतमा करिब ४० प्रतिशतसम्म छुट पाउने गरेका छन् ।

थापाथली अस्पतालजस्तै, वीर अस्पताल, राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टर, कान्ति बाल अस्पताल, मनमोहन कार्डियोथोरासिक भास्कुलर तथा ट्रान्सप्लान्ट सेन्टर, सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्रलगायत धेरै सरकारी अस्पतालमा वर्षौंदेखि त्यस्ता औषधि पसलमार्फत सहुलियत मूल्यमा औषधि बिक्री गर्दै आएका छन् ।

हामीले एक वर्ष अघिदेखि जुन मूल्यमा औषधि बिक्री गरिरहेका थियौं, अहिले पनि त्यही मूल्यमा बिक्री भइरहेको छ । सुलभ फार्मेसीको साइनबोर्ड भने एक दिनअघि मात्रै राखिएको हो । तर स्वास्थ्य तथा खाद्य सुरक्षामन्त्री निशा मेहताले आफ्नो कार्यकालको पहिलो १०० दिनका उपलब्धि सार्वजनिक गर्ने क्रममा यसअघि नै सञ्चालनमा रहेका तिनै सहुलियत औषधि पसललाई नयाँ ‘सुलभ फार्मेसी’ खोलिएको दाबी गरेकी छन् । मन्त्री मेहताले १०० दिनको उपलब्धि सार्वजनिक गर्नु अघिल्लो दिन सबै अस्पताललाई यसअघि नै सञ्चालनमा रहेका औषधि पसललाई नै ‘सुलभ फार्मेसी’ को साइनबोर्ड राख्न लगाएकी थिइन् ।

‘न त नयाँ औषधि खरिद गरिएको छ, न कुनै औषधिको मूल्य घटाइएको छ,’ राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टरका एक फार्मासिस्टले नाम नखुलाउने सर्तमा भने, ‘हामीले एक वर्ष अघिदेखि जुन मूल्यमा औषधि बिक्री गरिरहेका थियौं, अहिले पनि त्यही मूल्यमा बिक्री भइरहेको छ । सुलभ फार्मेसीको साइनबोर्ड भने एक दिनअघि मात्रै राखिएको हो ।’ वीर अस्पताल र थापाथली अस्पतालका फार्मासिस्ट तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूले भने सञ्चारमाध्यमसँग कुरा नगर्न निर्देशन दिइएकाले प्रतिक्रिया दिन अस्वीकार गरे ।

देशभरबाट दैनिक हजारौं बिरामी उपचारका लागि आउने भएकाले उपत्यकाका सरकारी अस्पताललाई ठूलो परिमाणमा औषधि आवश्यक पर्छ । अधिकारीहरूका अनुसार औषधिको मूल्य खरिद लागतका आधारमा निर्धारण हुन्छ । आपूर्तिकर्ता, उत्पादक र वितरकहरूले ठूलो परिमाणमा औषधि आपूर्ति हुने भएकाले एमआरपीभन्दा कम मूल्य प्रस्ताव गर्दै ठेक्काका लागि प्रतिस्पर्धा गर्छन् ।

‘अस्पतालले आगामी आर्थिक वर्षका लागि आवश्यक औषधिको कोटेसन माग गर्छ र आपूर्तिकर्ताबीच ठेक्का जित्न प्रतिस्पर्धा हुन्छ,’ वीर अस्पतालका एक अधिकारीले भने, ‘अहिले बिक्री भइरहेका औषधि चालु आर्थिक वर्षको सुरुमै खरिद गरिएका हुन् । आगामी आर्थिक वर्षमा नयाँ ठेक्काअनुसार मूल्य उस्तै रहन, घट्न वा बढ्न पनि सक्छ ।’

थापाथली अस्पतालका पूर्वनिर्देशक डा. जगेश्वर गौतमले सरकारले दिएको निर्देशनअनुसार अस्पतालले ८ वर्षअघि नै सहुलियत मूल्यको फार्मेसी सञ्चालनमा ल्याएको बताए ।

पुरानै फार्मेसीमा किन नयाँ साइनबोर्ड राख्यो भन्ने हामीलाई थाहा छैन । तर हाम्रो फार्मेसीमा औषधि वर्षौंदेखि एमआरपीभन्दा कम मूल्यमा बिक्री हुँदै आएको छ । थापाथली अस्पतालका एक फार्मासिस्टका अनुसार अधिकतम खुद्रा मूल्य (एमआरपी) ७१३ रुपैयाँ रहेको १ ग्रामको प्यारासिटामोल इन्जेक्सन ३९४ रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । एमआरपी ९० रुपैयाँ रहेको ५०० मिलिग्रामको सेफ्ट्रियाक्सोन इन्जेक्सन ३९ रुपैयाँमा उपलब्ध छ । त्यस्तै ९० रुपैयाँ एमआरपी रहेको क्याल्सियम कार्बोनेट तथा भिटामिन डी–३ ट्याब्लेट स्ट्रिप २४ रुपैयाँमा पाइन्छ । एमआरपी ७५ रुपैयाँ रहेको साइनस नेजल ड्रप ३० रुपैयाँमा उपलब्ध छ । १४० रुपैयाँ एमआरपी रहेको आइरन–क्याल्सियम स्ट्रिप ३३ रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । ९४.५० भारतीय रुपैयाँ एमआरपी रहेको भारतीय कम्पनीको क्याल्सियम कार्बोनेट तथा भिटामिन डी–३ ट्याब्लेट स्ट्रिप ९७ रुपैयाँमा पाइन्छ । रक्तस्राव नियन्त्रणमा प्रयोग हुने ट्रानेक्सामिक एसिडको एमआरपी ११० रुपैयाँ भए पनि अस्पतालको फार्मेसीमा ४० रुपैयाँमा बिक्री भइरहेको छ । ५५० रुपैयाँ एमआरपी रहेको मेरोपेनेम इन्जेक्सन मात्र ३१६ रुपैयाँमा उपलब्ध छ ।