इसं १११४ सालमा उत्पत्ति भएको प्राचीन किम्वदन्ती रहेको यस मन्दिरमा शुक्ल प्रतिप्रदाबाट सुरु हुने नवरात्रको पूजाआजासँगै काठका अग्ला लिंगा ढालेर नयाँ ध्वजा फेर्ने, राँगा र बोका बली दिने प्रचलन रहेको छ ।

यसकार्यका लागि जिल्लाका विभिन्न बस्तीहरुबाट भक्तजन र सुरक्षाकर्मीको टोली आउने गर्दछ । ध्वजा फेर्दा कसैगरी लिंगा भाँचिएमा जिल्ला र देशमा ठूलो अनिष्टताको संकेत गर्ने बताइन्छ ।

उत्तरबाट आउने ताम्रबणी नदी र पूर्वबाट आउने भैरवी नदीबीचको अग्लो टाकुरामा अवस्थित त्रिपुरासुन्दरी मन्दिरमा दश महाविद्या उत्पत्तिसँगै सती देवीको कन्ड्याउले(ढाड) पतन भएको श्रीस्वस्थानीमा उल्लेख गरिएको पुजारी कृष्णचन्द्र पाण्डेले बताए ।

नेपालकै प्रशिद्ध शक्तिपिठमध्ये एक यो मन्दिरमा दर्शनका लागि जिल्ला भित्र र बाहिरबाट भक्तजनहरु पुग्ने गर्दछन् । मन्दिर जन्माउने मन्दिरका रुपमासमेत परिचित यस मन्दिरमा दर्शन गर्नाले मनोकामना पूरा हुने जनविश्वास रहेको छ ।

सल्यानको खैराबाङ्, नेपालगन्जको बागेश्वरी, जुम्ला सिंजास्थित कनकासुन्दरी, बैतडीको रणसैनी त्रिपुरेश्री, बाजुराको बडीमालिका यसै मन्दिरबाट देवीहरु पुतली स्वरुपमा उडेर पुगेको बाला त्रिपुरासुन्दरीको इतिहास नामको किताबमा उल्लेख छ ।

उत्पत्ति हुँदा नौ बहिनी देवी उत्पत्ति भएकोमा बाँकि चार बहिनी देवीको प्राचीन कालदेखी हालसम्म यसै मन्दिरमा पूजाआजा हुँदै आएको पुजारी बताउँछन् ।

यस मन्दिरमा बिहान र बुलुकी गरेर दुई पटक नवदुर्गा देवीको नित्य पूजाआजा हुने गर्दछ । प्रत्येक वर्ष चैते दसैं विजया दशमीमा नवदुर्गाको विशेष पूजा हुने गर्दछ ।