काठमाडौँ — नेपालमा इन्टरनेट सेवाको मुख्य माध्यमका रूपमा फोरजी प्रयोगकर्ताको संख्या निरन्तर वृद्धि भइरहेको छ । मोबाइलमा फोरजी इन्टरनेट चलाउनेको संख्या प्रतिमहिना औसत १ लाख २२ हजार १ सय ८६ ले थपिएको देखिन्छ । नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणको तथ्यांक हेर्दा नेपालमा कुल ब्रोडब्यान्ड ग्राहक संख्या ३ करोड ८ लाख २८ हजार ६ सय १५ पुगेको छ भने करिब ८६.२४ प्रतिशतले फोरजी चलाउँछन् । थ्रीजी पनि जोड्दा मोबाइल ब्रोडब्यान्ड चलाउनेहरू कुल जनसंख्याको ९३.८४ प्र्रतिशत देखिन्छ । 

२०८१ फागुनमा नेपालमा फोरजी प्रयोगकर्ताको संख्या २ करोड ५१ लाख १५ हजार ७६९ थियो । एक वर्षको अन्तराल अर्थात् २०८२ फागुनसम्म आइपुग्दा यो संख्या बढेर २ करोड ६५ लाख ८२ हजार १ पुगेको छ । यस अवधिमा करिब १४ लाख ६६ हजार नयाँ ग्राहक फोरजी सेवामा थपिएका छन् । फोरजीपछि दोस्रो ठूलो इन्टरनेट माध्यमका रूपमा फाइबर इन्टरनेट (एफटीटीएच) छ । तर यसको हिस्सा कुल ब्रोडब्यान्डमा जम्मा ११.१२ प्रतिशत देखिन्छ । २०८२ फागुनसम्ममा फाइबर इन्टरनेट प्रयोग गर्ने ग्राहकको संख्या ३४ लाख २७ हजार ४९७ पुगेको छ । 

फाइबर इन्टरनेट सेवामा एक वर्षमा जम्मा ३ लाख ७६ हजार ८०९ नयाँ ग्राहक थपिएका छन् । २०८१ फागुनमा निजी क्षेत्रका इन्टरनेट सेवा प्रदायकसँग २७ लाख २८ हजार ९८ ग्राहक रहेकोमा २०८२ फागुनमा यो संख्या ३० लाख ७७ हजार ४८४ पुगेको छ । एक वर्षमा निजी क्षेत्रले ३ लाख ४९ हजार ३८६ नयाँ ग्राहक थपे । सरकारी स्वामित्वको नेपाल टेलिकमको फाइबर इन्टरनेट सेवा प्रयोगकर्ताको संख्या भने २०८२ फागुनसम्ममा ३ लाख ५० हजार १३ पुगेको छ । कम्पनीले एक वर्षमा २७ हजार ४२३ नयाँ ग्राहक थपेको हो । 

मोबाइल ब्रोडब्यान्डअन्तर्गत थ्रीजी सेवाको हिस्सा खुम्चिँदै गएको छ । नेपाल टेलिकम र एनसेल दुवैले थ्रीजी बन्द गर्ने घोषणा गरिसकेका छन् । कुल ब्रोडब्यान्ड प्रयोगकर्तामा यसको हिस्सा करिब २.५५ प्रतिशत छ । फागुन मसान्तसम्म थ्रीजी प्रयोगकर्ताको संख्या ७ लाख ८६ हजार २९२ छ । ताररहित फिक्स्ड इन्टरनेटको हिस्सा त निकै कम अर्थात् ०.११ प्रतिशत मात्रै देखिन्छ । यसका ग्राहक संख्या ३२ हजार ५२८ छन् । तामाको तारमा आधारित नेपाल टेलिकमको एडीएसएल/केबल प्रविधि लगभग विस्थापित हुने अवस्थामा छ । देशभर अहिले २९७ एडीएसएल ग्राहक बाँकी छन् । 

छिमेकी देश भारत र चीनले फाइभजीलाई देशव्यापी बनाइसक्दा र विश्वका धेरै देश फाइभजी प्रविधिको व्यावसायिक प्रयोगमा अगाडि बढिरहेका बेला नेपालमा भने यो प्रविधि अझै परीक्षण र अलपत्रकै अवस्थामा छ । सरकारले ‍‍चार वर्षअघि नै नेपाल टेलिकमलाई फाइभजी परीक्षणको अनुमति दिएर केही समय परीक्षणसमेत गरेको भनिए पनि कम्पनीले त्यसको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छैन । 

नयाँ बनेको सरकारले फोरजी विस्तार र यसकै गुणस्तरलाई प्राथमिकतामा राखेको छ । सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको १० बुँदे सुधार योजनामा ३० दिनभित्र फोरजी सेवाको गुणस्तर सुधार गर्न थप फ्रिक्वेन्सी उपलब्ध गराउने नीतिगत व्यवस्था गर्ने उल्लेख छ । दुवै सेवा प्रदायक, नेपाल टेलिकम र एनसेलले देशका अधिकांश जिल्लामा फोरजी पुर्‍याइसकेको दाबी गरिरहँदा सरकारले फेरि यसकै विस्तार र फ्रिक्वेन्सीको कुरा गरेको हो । 

फ्रिक्वेन्सी वितरणमा नियामक दूरसञ्चार प्राधिकरणले विगत ६ वर्षदेखि नयाँ बोलकबोल गरेको छैन । यस्तो अवस्थामा सरकारको यो प्राथमिकताले सेवा सुधार हुनेमा उपभोक्ता विश्वस्त छैनन् । फोरजीको पहुँच पुगे पनि यसको स्पिड र गुणस्तरमा प्रश्न उठ्ने गरेका छन् । धेरै ठाउँमा फोरजी विस्तार गरिए पनि डेटाको गति सुस्त भएको गुनासो उपभोक्ताको छ । ‘हाम्रो गाउँमा एनसेल नचल्ने भएर मैले गाउँका लागि एनटीसीको प्याकेज किन्ने गरेको छु,’ सोलुखुम्बुस्थित सोलुदूधकुण्ड नगरपालिका, ज्याङदिन–९ का निसान तामाङ भन्छन्, ‘गएको दसैं र मंसिरमा गाउँ जाँदा एनसेलको प्याक नै खेर गयो, गाउँमा एनसेल चल्दै चल्दैन । कतै एनसेल नचल्ने, कतै एनटीसी नचल्ने भएकाले मैले दुइटै सिम लिएको छु, जहाँ जे चल्छ, त्यही चलाउनुपर्‍यो ।’