काठमाडौँ — आयात व्यापारमा पहिलो बन्दै सोयाबिनको कच्चा पदार्थले डिजेललाई उछिनेको छ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिना (साउन)मा १० अर्ब ८० करोड ९५ लाख रुपैयाँको ७ करोड १७ लाख ६ हजार लिटर सोयाबिन कच्चा पदार्थ आयात भएको छ ।

 सोयाबिनको कच्चा पदार्थ साउनमा आयातित परिमाण र रकम अहिलेसम्मकै अत्यधिक हो । गत वर्ष साउन महिनामा १ अर्ब ३० करोड ७९ लाख रुपैयाँको ९६ लाख ९ हजार लिटर आयात भएको थियो । आयातित रकमको आधारमा सोयाबिनको कच्चा पदार्थ ११ नम्बरमा थियो । गत वर्ष साउनमा आयात भएको रकमको आधारमा पहिलो नम्बरमा डिजेल नै थियो । अहिले भने डिजेललाई उछिन्दै सोयाबिनको कच्चा पदार्थ पहिलो नम्बर बनेको भन्सार विभागको वैदेशिक व्यापारको तथ्यांकमा छ । शुक्रबार सार्वजनिक भएको व्यापारको तथ्यांकमा अनुसार सोयाबिनको कच्चा पदार्थपछि ५ अर्ब ८८ करोड ७७ लाख रुपैयाँको आयात भएको उल्लेख छ ।

सोयाबिनको कच्चा पदार्थ आयातसँगै निर्यात पनि पहिलो नम्बरमै छ । साउन महिनामा १० अर्ब ६९ करोड ५८ लाख रुपैयाँको सोयाबिनको तेल निर्यात भएको छ । तेस्रो मुलुकबाट आयातित सोयाबिनको कच्चा पदार्थ व्यवसायीले मूल्य अभिवृद्धि गरेर भारत पठाउँदै आएका छन् । निर्यातमा छुट र अग्रिम भुक्तानी सुविधाले व्यवसायीहरु स्वदेशमा बिक्री भन्दा सोयाबिन तेल भारतमै निर्यात गर्छन् । नेपालमा कच्चा तेल अमेरिका, अर्जेन्टिना, युक्रेन, इन्डोनेसिया, मलेसिया र थाइल्यान्डबाट आयात हुन्छ । सोयाबिनको कच्चा पदार्थ र तेलले समग्र आयात निर्यात व्यापार बढाइदिएको छ ।

साउनमा मुलुकको कुल वैदेशिक व्यापार १ खर्ब ६६ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यो रकम गत साउनको तुलनामा १८.७५ प्रतिशतले बढी हो । गत साउन महिनामा कुल वैदेशिक व्यापार १ खर्ब ४० अर्ब ६० करोड रुपैयाँ थियो । त्यस्तै, आयात व्यापार ११.४२ प्रतिशतले बढेको विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार साउनमा १ खर्ब ४३ अर्ब ४ करोड रुपैयाँको आयात भएको छ । गत वर्ष साउनमा १ खर्ब २८ अर्ब ३७ करोड रुपैयाँको बस्तु आयात भएको थियो । सोयाबिनको कच्चा पदार्थ र डिजेलपछि तेस्रोमा पेट्रोल आयात भएको छ । साउनमा ५ अर्ब ७७ करोड १४ लाख रुपैयाँको पेट्रोल आयात भएको छ । ४ अर्ब ६६ करोड ६४ लाख रुपैयाँको खाना पकाउने एलपी ग्यास, ३ अर्ब ४१ करोडको स्मार्टफोन, ३ अर्ब ७ करोडको स्टिल तथा आइरन लगायत आयात भएको छ । त्यस्तै एक महिनामै १ अर्ब ५४ करोड ७३ लाखको मकै, १ अर्ब १० करोडको धान,१ अर्ब ५ करोडको स्याउ, १ अर्ब ५ करोडको पाम तेल(कच्चा) आयात भएको उल्लेख छ ।

आयातित बस्तु मध्ये सबैभन्दा धेरै भारतबाट ८३ अर्ब ५३ करोड ९९ लाख रुपैयाँको वस्तु आयात भएको छ । दोस्रोमा चीनबाट २७ अर्ब ९९ करोड ६० लाख रुपैयाँको वस्तु आयात भएको उल्लेख छ ।

त्यस्तै, निर्यात व्यापार पनि ९५.७५ प्रतिशतले बढेको छ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिनामा २३ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँको वस्तु निर्यात भएको छ । गत वर्ष साउनमा १२ अर्ब २२ करोडको वस्तु निर्यात भएको थियो ।

सोयाबिनको तेलपछि दोस्रोमा कार्पेट निर्यात भएको छ । साउनमा ८२ करोड ५ लाखको कार्पेट, ६७ करोड १२ लाखको पाम तेल, ६५ करोड १४ लाखको सनफ्लावर तेल निर्यात भएको छ । साउनमा ४६ करोड ३२ लाखको यार्न, ३७ करोड ४५ लाखको चिया, ३२ करोड१७ लाख रुपैयाँको अलैँची निर्यात भएको छ । निर्यात मध्ये सबैभन्दा धेरै भारतमा १९ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँको बस्तु निर्यात भएको छ । दोस्रोमा अमेरिकामा १ अर्ब ५४ करोड, तेस्रोमा जर्मनीमा ४२ करोडको वस्तु निर्यात भएको उल्लेख छ । आयात निर्यातसँगै मुलुकको व्यापार घाटा २.५५ प्रतिशतले बढेको छ । विभागका अनुसार साउन महिनामा व्यापार घाटा १ खर्ब १९ अर्ब १० करोड रुपैयाँ भएको छ । गत साउनमा व्यापार १ खर्ब १६ अर्ब १५ करोड थियो । आयातित बस्तुबाट सरकारले साउनमा ३६ अर्ब ८१ करोड ४१ लाख रुपैयाँ राजश्व संकलन गरेको छ ।